คำศัพท์รสชาติในภาษาญี่ปุ่น: หวาน เปรี้ยว ขม เค็ม และอูมามิ

ถ้าคุณพูดว่า oishii (おいしい) ทุกครั้งที่กินอาหารญี่ปุ่น ก็สื่อว่าอร่อยได้จริง แต่ยังเล่าไม่ครบว่าจานนั้นหวาน เปรี้ยว ขม เค็ม เผ็ด หรือมีอูมามิแบบไหน บทความนี้รวบคำที่ใช้บ่อยที่สุดเวลาอธิบายรสชาติในภาษาญี่ปุ่น พร้อมตัวอย่างที่หยิบไปใช้ได้ทันที

คำพื้นฐานที่สุดคือ aji (味) ซึ่งหมายถึงรสชาติหรือรสโดยรวม ส่วนเวลาชมว่าอร่อย คนญี่ปุ่นมักใช้ oishii และ umai แต่เมื่ออยากพูดให้ชัดขึ้น ก็มักแยกเป็นคำอย่าง amai (หวาน), suppai (เปรี้ยว), nigai (ขม), shoppai (เค็ม) และ umami (อูมามิ)

ถ้าคุณชอบคุยเรื่องอาหารญี่ปุ่นอยู่แล้ว ลองดูคำที่ใช้กับของกินยอดนิยมในบทความ รสชาติ Kit Kat จากญี่ปุ่น หรือเครื่องเทศอย่าง ชิจิมิ 7 รสชาติของญี่ปุ่น ควบคู่ไปด้วย จะเห็นภาพการใช้คำพวกนี้ชัดขึ้นมาก

สารบัญ 5

คำพื้นฐานสำหรับพูดเรื่องรสชาติในภาษาญี่ปุ่น

เวลาอธิบายรสชาติในภาษาญี่ปุ่น คำต่อไปนี้เจอบ่อยที่สุด ทั้งในบทสนทนาทั่วไป เมนูอาหาร และรายการทำอาหาร

• Aji (味) = รสชาติ
• Oishii (おいしい / 美味しい) = อร่อย ใช้ได้กว้างและสุภาพ
• Umai (うまい / 美味い) = อร่อยมาก หรืออร่อยแบบเป็นกันเองกว่า
• Amai (甘い) = หวาน
• Suppai (酸っぱい) = เปรี้ยว
• Nigai (苦い) = ขม
• Shoppai (しょっぱい) = เค็ม
• Shiokarai (塩辛い) = เค็มจัด หรือเค็มเด่นชัด
• Karai (辛い) = เผ็ด
• Shibui (渋い) = ฝาดหรือฝืดปาก
• Mazui (まずい) = ไม่อร่อย
• Atsui (熱い) = ร้อน
• Tsumetai (冷たい) = เย็น
• Atatakai (温かい) = อุ่น

ถ้าพูดเรื่องอาหารถ้วยหนึ่งจริง ๆ คนญี่ปุ่นมักใช้หลายคำประกอบกัน เช่น “อุ่นและมีอูมามิ” หรือ “หวานนิด ๆ แต่ปลายรสเค็ม” มากกว่าจะหยุดอยู่แค่คำว่าอร่อยอย่างเดียว

oishii กับ umai ต่างกันอย่างไร?

Oishii เป็นคำที่ปลอดภัยที่สุด ใช้ชมอาหารได้แทบทุกสถานการณ์ ตั้งแต่ร้านอาหาร บ้านเพื่อน ของฝาก ไปจนถึงขนมในร้านสะดวกซื้อ ฟังสุภาพและเป็นธรรมชาติ แม้คนที่เพิ่งเริ่มเรียนภาษาญี่ปุ่นก็หยิบไปใช้ได้ทันที

Umai ก็แปลว่าอร่อยเหมือนกัน แต่โทนจะกันเองกว่าและฟังแรงกว่าเล็กน้อย เหมือนเป็นคำชมที่ออกจากปากทันทีเวลาเจอของที่ถูกใจจริง ๆ เพราะอย่างนี้คุณจึงได้ยิน umai! บ่อยในบทสนทนาแบบสบาย ๆ หรือในรายการอาหาร

ถ้าอยากฝึกใช้คำชมอาหารให้เป็นธรรมชาติขึ้นอีก ลองอ่านบทความ Oishii! วิธีพูดว่าอร่อยในภาษาญี่ปุ่น แล้วเทียบจังหวะการใช้ระหว่าง oishii, umai และคำชมแบบอื่น

คำว่าหวาน เปรี้ยว ขม เค็ม ใช้อย่างไร?

Amai ใช้กับของหวาน ผลไม้ หรือรสที่นุ่มละมุน เช่น ขนมญี่ปุ่น ชาใส่น้ำตาล หรือซอสที่มีความหวานนำ ส่วน suppai เหมาะกับรสเปรี้ยวชัดแบบบ๊วยดอง ยูซุ หรือซอสเปรี้ยวที่ตัดเลี่ยนได้ดี

Nigai ใช้กับความขมอย่างกาแฟเข้ม มัทฉะบางชนิด หรือผักรสขม ขณะที่ shoppai เหมาะกับอาหารที่ออกเค็มแบบรู้สึกได้ทันที เช่น ราเม็งที่น้ำซุปเค็มไปนิด หรือข้าวปั้นที่ใส่เกลือเด่นกว่าเดิม ถ้าอยากเน้นว่าเค็มจัดจริง ๆ คำว่า shiokarai จะตรงกว่า

อีกคำที่ควรรู้คือ karai ซึ่งใช้กับความเผ็ดของแกงกะหรี่ พริก หรือเครื่องปรุงรสจัด ส่วน shibui ใช้อธิบายความฝาดหรือความรู้สึกแห้งในปาก เช่น ชาเข้มบางชนิดหรือผลไม้ที่ยังไม่สุกเต็มที่

• Ringo wa amai desu. แอปเปิลหวาน
• Umeboshi wa suppai desu. อุเมะโบชิเปรี้ยว
• Kono koohii wa nigai desu. กาแฟแก้วนี้ขม
• Kono raamen wa chotto shoppai desu. ราเม็งชามนี้เค็มไปนิด
• Kono karee wa karai desu. แกงกะหรี่นี้เผ็ด

ถ้าคุณสังเกตดี ๆ คำเหล่านี้ไม่ได้ช่วยแค่ตอนสั่งอาหาร แต่ยังช่วยให้คุณอธิบายความต่างของอาหารญี่ปุ่นได้ละเอียดขึ้นด้วย เช่น ของจานหนึ่งอาจไม่หวานมาก แต่อูมามิชัด หรืออาจเผ็ดไม่มากแต่มีปลายรสเค็มตามมา

umami คืออะไร และทำไมคำนี้ถึงสำคัญ?

Umami (うま味) มักถูกอธิบายว่าเป็นรสกลมกล่อมหรือรสอร่อยลึก ๆ ที่ทำให้อาหารดูเต็มขึ้น ไม่ใช่ความหวานหรือความเค็มตรง ๆ ตามข้อมูลจาก Umami Information Center อูมามิเป็นหนึ่งในรสพื้นฐานร่วมกับหวาน เปรี้ยว ขม และเค็ม และคำนี้ถูกใช้ในระดับสากลมากขึ้นเรื่อย ๆ

อูมามิพบได้ในอาหารอย่างคอมบุ เห็ดแห้ง ปลาโอแห้ง มิโซะ และโชยุ จึงไม่น่าแปลกที่หลายเมนูญี่ปุ่นจะให้ความรู้สึกว่ารสไม่จัดมาก แต่กลับมีความลึกและมีปลายรสติดลิ้นอยู่พอสมควร

ถ้าคุณเคยสงสัยว่าทำไมซุปดาชิเรียบง่ายถึงยังอร่อยแม้ไม่ใส่เครื่องปรุงหนัก ๆ คำตอบก็มักอยู่ที่อูมามินี่เอง มันเป็นรสที่ไม่แย่งซีนรสอื่น แต่ช่วยดันทั้งจานให้ดูแน่นขึ้นและสมดุลขึ้น

วิดีโออธิบายอูมามิในอาหารญี่ปุ่น

สรุปคำที่ควรจำเวลาอธิบายรสชาติ

ถ้าจะเริ่มแบบง่ายที่สุด ให้จำสามกลุ่มนี้ก่อน: aji สำหรับพูดถึงรสชาติทั่วไป, oishii และ umai สำหรับชมว่าอร่อย, และคำเฉพาะอย่าง amai, suppai, nigai, shoppai และ umami สำหรับอธิบายว่ารสนั้นเป็นแบบไหนกันแน่

เมื่อใช้คำเหล่านี้คล่องขึ้น คุณจะไม่ได้แค่พูดว่าอาหารญี่ปุ่นอร่อย แต่จะบอกได้ด้วยว่าอร่อยเพราะหวานนุ่ม เปรี้ยวสด เค็มพอดี หรือมีอูมามิชัดเจน ซึ่งฟังเป็นธรรมชาติกว่าและเข้าใจอาหารญี่ปุ่นได้ลึกขึ้นมาก