Wago, Kango และ Gairaigo - ที่มาของคำศัพท์ภาษาญี่ปุ่น

คำศัพท์ภาษาญี่ปุ่นมีต้นกำเนิดแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่ วาโกะ (wago), คังโกะ (kango) และ ไกไรโกะ (gairaigo) โดยวาโกะคือคำพื้นเมืองดั้งเดิมของญี่ปุ่น คังโกะคือกลุ่มคำที่รับมาจากภาษาจีน และไกไรโกะคือคำยืมจากภาษาต่างประเทศสมัยใหม่ การทำความเข้าใจการจำแนกคำทั้งสามกลุ่มนี้ช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจทั้งระบบการเขียนคันจิและหลักการอ่านออกเสียงในชีวิตประจำวันได้อย่างชัดเจน

สถิติจากพจนานุกรมภาษาญี่ปุ่นระบุว่า คลังคำศัพท์ภาษาญี่ปุ่นมากกว่าครึ่งหนึ่งประกอบด้วยคำที่มีรากมาจากต่างประเทศ โดยประมาณ 49% เป็นคำยืมภาษาจีน (คังโกะ) 18% เป็นคำยืมจากภาษาตะวันตกและคำประสมข้ามกลุ่ม และอีกประมาณ 33% เป็นคำพื้นเมืองดั้งเดิมของญี่ปุ่น ตลอดประวัติศาสตร์หลายศตวรรษ แต่ละชั้นคำศัพท์ได้หลอมรวมเข้ากับโครงสร้างไวยากรณ์และการออกเสียงจนกลายเป็นภาษาญี่ปุ่นที่ใช้กันในปัจจุบัน

กลุ่มคำพื้นเมืองดั้งเดิมของญี่ปุ่นมีชื่อเรียกในเชิงประวัติศาสตร์ว่า ยามาโตะโคโตบะ [大和言葉, Yamato Kotoba] ซึ่งเชื่อมโยงกับยุคยามาโตะ (ค.ศ. 250-710) ในช่วงเวลาดังกล่าว ภาษาญี่ปุ่นได้วางรากฐานทางวัฒนธรรมของตนเองขึ้นมาก่อนที่จะเปิดรับอิทธิพลทางภาษาอย่างลึกซึ้งจากจีนและคาบสมุทรเกาหลี

สารบัญ 3

WAGO [和語] : คำศัพท์พื้นเมืองของภาษาญี่ปุ่น

วาโกะ (Wago) คือคำศัพท์ที่มีต้นกำเนิดจากดินแดนญี่ปุ่นอย่างแท้จริง หรือที่รู้จักกันในนาม ยามาโตะโคโตบะ [大和言葉] คำเหล่านี้คือคลังคำดั้งเดิมที่ชาวญี่ปุ่นใช้สื่อสารกันบนหมู่เกาะก่อนการเข้ามาของตัวอักษรจีน เมื่อมีการนำคันจิมาบันทึกคำกลุ่มนี้ ตัวอักษรคันจิจะถูกออกเสียงตามเสียงอ่านภาษาญี่ปุ่นดั้งเดิม หรือที่เรียกว่าการอ่านแบบคุนโยมิ (Kun'yomi)

แม้บางคนอาจเข้าใจผิดว่าคำวาโกะมักเป็นคำยาว แต่ความจริงแล้วคำพื้นฐานที่สุดในชีวิตประจำวันล้วนเป็นคำวาโกะที่มีเสียงสั้นกระชับ เช่น te [手, มือ], me [目, ตา], ki [木, ต้นไม้], yama [山, ภูเขา] และ mizu [水, น้ำ] ในเชิงไวยากรณ์ คำวาโกะครอบคลุมคำกริยาผันรูปดั้งเดิมเกือบทั้งหมดที่ไม่ได้ลงท้ายด้วย suru [する] รวมถึงคำคุณศัพท์กลุ่ม -i [い] ในระบบการเขียน คำวาโกะมักใช้คันจิเป็นรากศัพท์และใช้ฮิรางานะทำหน้าที่เป็นส่วนท้ายคำเพื่อบอกการผันรูปทางไวยากรณ์ (โอคูริงะนะ)

ในกรณีที่คำประสมจากคันจิสองตัวผสมผสานระหว่างเสียงอ่านภาษาจีน (ออน) และเสียงอ่านภาษาญี่ปุ่น (คุน) คำนั้นจะไม่ถือว่าเป็นวาโกะแท้ แต่จัดเป็นคำประสมลูกผสมที่เรียกว่า คนชูโงะ [混種語, konshugo] รูปแบบลูกผสมที่พบเห็นได้บ่อยในประวัติศาสตร์ได้แก่ จูบาโกะโยมิ [重箱読み, เสียงออนตามด้วยเสียงคุน เช่น basho 場所] และ ยูโทโยมิ [湯桶読み, เสียงคุนตามด้วยเสียงออน เช่น yutō 湯桶]

KANGO [漢語] : คำศัพท์ที่มาจากภาษาจีน

อารยธรรมจีนส่งอิทธิพลทางภาษาต่อญี่ปุ่นอย่างมหาศาลผ่านตัวอักษรที่เรียกว่า คันจิ [漢字] ซึ่งมีความหมายตรงตัวว่าอักษรของชาวฮั่น ส่วนคำว่า คังโกะ [漢語] หมายถึงกลุ่มคำศัพท์ภาษาจีนจำนวนมากที่ถูกนำเข้ามาผสมผสานในภาษาญี่ปุ่น หรือที่นักภาษาศาสตร์เรียกว่าคำศัพท์ไซโน-เจแปนนิส

คำคังโกะบางคำไม่ได้นำเข้ามาจากประเทศจีนโบราณโดยตรง นักปราชญ์ชาวญี่ปุ่นได้สร้างคำใหม่ขึ้นมาเองโดยนำรากศัพท์คันจิโบราณมาประกอบกัน คำกลุ่มนี้เรียกว่า วะเซคังโกะ [和製漢語, wasei-kango] โดยเฉพาะในยุคเมจิ (ค.ศ. 1868-1912) ญี่ปุ่นจำเป็นต้องแปลแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ การเมือง และปรัชญาจากชาติตะวันตก จึงได้คิดค้นคำศัพท์ใหม่ขึ้น เช่น shakai [社会, สังคม], keizai [経済, เศรษฐกิจ] และ tetsugaku [哲学, ปรัชญา] ซึ่งในเวลาต่อมาคำศัพท์เหล่านี้ยังได้ถูกนำกลับไปใช้ในภาษาจีนสมัยใหม่อีกด้วย

คำคังโกะส่วนใหญ่จะออกเสียงด้วย เสียงอ่านแบบจีน หรือออนโยมิ (on'yomi) คำนามเชิงนามธรรม วิชาการ และศัพท์ทางการส่วนใหญ่ล้วนจัดอยู่ในกลุ่มคังโกะ ยิ่งไปกว่านั้น คำเหล่านี้มักเปลี่ยนสภาพเป็นคำกริยาได้เมื่อตามด้วยรูปกริยา suru [する] เช่น benkyō suru [勉強する, เรียนหนังสือ] และคำขยายหลายคำก็ทำหน้าที่เป็นคำคุณศัพท์กลุ่ม -na [な]

ระบบการนับจำนวนนับทั่วไปในภาษาญี่ปุ่นนิยมใช้การนับแบบคังโกะที่อิงเสียงออนเป็นหลัก ได้แก่ ichi, ni, san, shi หรือ yon ส่วนระบบการนับแบบวาโกะดั้งเดิมจะสงวนไว้สำหรับการนับสิ่งของทั่วไปและการระบุวันที่เฉพาะเจาะจง เช่น hitotsu, futatsu, mittsu, yottsu

GAIRAIGO [外来語] : คำศัพท์ที่ยืมมาจากภาษาต่างประเทศ

คำว่า ไกไรโกะ คือกลุ่มคำศัพท์ที่ภาษาญี่ปุ่นยืมมาจากภาษาต่างประเทศสมัยใหม่ โดยทั่วไปจะเขียนด้วยตัวอักษร คาตาคานะ แม้ว่าชื่อจะมีความหมายตรงตัวว่าคำที่มาจากภายนอก แต่คำจำกัดความนี้จะไม่นับรวมคำภาษาจีนโบราณซึ่งถูกจัดอยู่ในกลุ่มคังโกะไปแล้ว

คำยืมจากชาติตะวันตกกลุ่มแรกเข้ามาพร้อมกับพ่อค้าและมิชชันนารีชาวโปรตุเกสตั้งแต่ปี ค.ศ. 1543 ทิ้งร่องรอยคำศัพท์สำคัญไว้ในชีวิตประจำวัน เช่น pan [パン, ขนมปัง], botan [ボタン, กระดุม], karuta [かるた, ไพ่] และกรรมวิธีการทำอาหารอย่าง tempura [天ぷら, เทมปุระ] ต่อมาในศตวรรษที่ 19 และ 20 ญี่ปุ่นได้รับคำยืมเพิ่มเติมจากภาษาดัตช์ ภาษาเยอรมัน เช่น arubaito [アルバイト, งานพิเศษ จากภาษาเยอรมัน Arbeit] และภาษาฝรั่งเศส จนกระทั่งหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ภาษาอังกฤษได้กลายเป็นแหล่งที่มาหลักของคำยืมใหม่

ในสังคมยุคใหม่ ภาษาญี่ปุ่นนำคำยืมภาษาอังกฤษมาใช้อย่างแพร่หลายในวงการเทคโนโลยี ธุรกิจ และอาหารการกิน คำศัพท์นำเข้าเหล่านี้มักถูกย่อให้สั้นลงตามความนิยมของคนญี่ปุ่น เช่น pasokon มาจาก personal computer และ rimokon มาจาก remote control

นอกจากนี้ยังมีคำกริยาภาษาปากที่สร้างขึ้นจากรากศัพท์ภาษาต่างประเทศ ทั้งการประกอบเข้ากับ รูปกริยา suru [する] และการผันเสียงตามไวยากรณ์ญี่ปุ่นโดยตรง เช่น guguru [ググる, ค้นหาข้อมูลใน Google] และ saboru [サボる, อู้งานหรือโดดเรียน]

วาโกะ คังโกะ และไกไรโกะ ไม่ได้เป็นกลุ่มคำที่แข่งขันกัน แต่ทำหน้าที่เป็นชั้นคำศัพท์ที่เติมเต็มซึ่งกันและกัน วาโกะถ่ายทอดความรู้สึก อารมณ์ และบทสนทนาพื้นฐานในชีวิตประจำวัน คังโกะสร้างรากฐานความคิดที่เป็นทางการ งานวิชาการ และเอกสารราชการ ส่วนไกไรโกะเชื่อมโยงสังคมญี่ปุ่นร่วมสมัยเข้ากับนวัตกรรมระดับสากลและวัฒนธรรมสากล