ญี่ปุ่นเรียกว่าอะไรในภาษาญี่ปุ่น? นิฮง หรือ นิปปง?

คุณเคยสงสัยไหมว่าทำไมคนญี่ปุ่นเรียกประเทศของตัวเองว่า นิฮง หรือ นิปปง? แล้วทำไมคนตะวันตกถึงเรียกประเทศนี้ว่า Japan? ชื่อเหล่านี้มาจากไหน และยังมีชื่ออื่นที่ใช้เรียกดินแดนแห่งดวงอาทิตย์อุทัยอีกหรือไม่?

ชื่อแต่ละชื่อเดินทางมาคนละเส้นทาง ตั้งแต่บันทึกของจีนไปจนถึงท่าเรือมะละกา แล้วจึงมาถึงภาษาญี่ปุ่นและภาษาไทย การไล่ที่มาของแต่ละชื่อจะช่วยให้เห็นว่าทำไมชื่อเดียวจึงออกเสียงได้หลายแบบ

สารบัญ 7

เรียกญี่ปุ่นเป็นภาษาญี่ปุ่นว่าอย่างไร?

ในภาษาญี่ปุ่น ชื่อประเทศคือ นิฮง หรือ นิปปง [日本] ซึ่งเขียนด้วยคันจิสองตัวเดียวกัน ชื่อนี้ประกอบขึ้นจากคันจิสองตัวที่บอกทั้งความหมายและที่มาของประเทศ

ถ้าต้องการเรียกชื่อญี่ปุ่นแบบที่ใช้ในภาษาอังกฤษ คำว่า Japan เขียนด้วยคาตากานะว่า ジャパン (Japan) รูปนี้พบได้ในชื่อองค์กรและกิจกรรมที่ต้องการสื่อสารกับต่างประเทศ ส่วนในหนังสือเดินทางญี่ปุ่น ชื่อประเทศพิมพ์เป็นอักษรโรมันว่า JAPAN

รูปเก่าอย่าง ジャポン (Japon) ยังพบได้ในชื่อบางชื่อและในเอกสารเก่า แต่ไม่ใช่รูปที่คนญี่ปุ่นใช้เรียกประเทศในชีวิตประจำวัน

ความหมายและที่มาของชื่อญี่ปุ่น

ญี่ปุ่นในภาษาญี่ปุ่นเขียนว่า [日本] โดยที่ [日] หมายถึงดวงอาทิตย์ และ [本] หมายถึงต้นกำเนิดหรือแหล่งกำเนิด เมื่อรวมกันจึงหมายถึง "ต้นกำเนิดของดวงอาทิตย์" หรือ "ดินแดนที่ดวงอาทิตย์ขึ้น" ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ ดินแดนแห่งดวงอาทิตย์อุทัย ประเทศนี้ยังมีธงชาติที่เรียบง่าย ซึ่งมีวงกลมสีแดงเป็นสัญลักษณ์ของดวงอาทิตย์

ชื่อ 日本 ปรากฏในบันทึกของจีนราวปลายคริสต์ศตวรรษที่ 7 และเชื่อกันว่าญี่ปุ่นเปลี่ยนชื่อประเทศจาก วะ เป็น 日本 ระหว่างปี ค.ศ. 665 ถึง 703 เอกสารจีนบันทึกว่าคณะทูตญี่ปุ่นร้องขอให้ใช้ชื่อนี้ในปี ค.ศ. 703

ระบบเขียนที่ใช้แทนเสียงในภาษาญี่ปุ่นมีสองชุดคือ ฮิรากานะและคาตากานะ แต่ละรูปแทนเสียงหนึ่งพยางค์ เราสามารถเขียน นิฮง [日本] ได้เป็น [にほん] หรือ [ニホン] ส่วน นิปปง เขียนเป็น [にっぽん] หรือ [ニッポン]

ความต่างระหว่างสองรูปอยู่ที่เสียง ส่วนความหมายของคันจิยังเป็น 日本 เหมือนกัน นิปปง ใช้เครื่องหมายวงกลมเล็กที่เรียกว่า ฮันดาคุเท็น เพื่อเปลี่ยนเสียง H ให้เป็น P และใช้ตัว っ ขนาดเล็กเพื่อทำให้เสียงพยัญชนะซ้ำ ส่วน นิฮง ออกเสียง H ตามปกติ

ทำไมญี่ปุ่นถึงเป็นดินแดนแห่งดวงอาทิตย์อุทัย? ชื่อนี้สัมพันธ์กับตำแหน่งของญี่ปุ่นที่อยู่ทางตะวันออกของจีน เมื่อมองจากแผ่นดินใหญ่ ดวงอาทิตย์จึงดูเหมือนขึ้นจากญี่ปุ่นก่อน ญี่ปุ่นยังผูกชื่อนี้กับเทพีอามาเตราสุ เทพีแห่งดวงอาทิตย์ในศาสนาชินโต และใช้เวลามาตรฐาน UTC+9 ซึ่งเร็วกว่าเวลาไทย 2 ชั่วโมง

ชื่อเก่าของญี่ปุ่นคืออะไร?

ก่อนชื่อ 日本 จะแพร่หลาย จีนเรียกดินแดนแห่งนี้ว่า วะ [倭] หรือ วะโกกุ [倭国] บันทึกจีนสมัยราชวงศ์เว่ยราวคริสต์ศตวรรษที่ 3 บรรยายผู้คนที่อาศัยอยู่ในหมู่เกาะญี่ปุ่นว่าเป็นชาววะ

คันจิ [倭] มีความหมายที่ไม่น่าพอใจในสายตาญี่ปุ่น จึงมีการเปลี่ยนไปใช้ [和] ซึ่งหมายถึงความกลมกลืนและสันติภาพ ชื่อพื้นเมืองของดินแดนนี้คือ ยะมะโตะ [大和] ซึ่งอ่านแบบญี่ปุ่นดั้งเดิม มีข้อสันนิษฐานว่าคำนี้มาจาก "สถานที่หลังภูเขา" (山処) คันจิ [和] ยังใช้ในคำอย่าง วะโชกุ [和食] อาหารญี่ปุ่นดั้งเดิม

สำหรับชาวตะวันตก ชื่อที่ใช้เรียกญี่ปุ่นเดินทางมาคนละเส้นทางกับชื่อที่คนญี่ปุ่นใช้ เป็นเส้นทางของการค้าที่ผ่านจีนและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ทำไมถึงเรียกว่าญี่ปุ่นในโลกตะวันตก?

มาร์โค โปโลบันทึกชื่อดินแดนนี้จากข้อมูลของพ่อค้าและแหล่งข่าวจีน โดยที่เขาไม่ได้เดินทางไปญี่ปุ่นด้วยตัวเอง บันทึกของเขาเรียกชื่อนี้ว่า Cipangu หรือ Zipangu ชื่อนี้มาจากคำจีน 日本國 ซึ่งออกเสียงในสำเนียงถิ่นทางใต้ของจีนว่าใกล้เคียงกับ "จีปังกู"

ชื่อดังกล่าวเดินทางต่อไปตามเส้นทางการค้า พ่อค้ามลายูเรียกญี่ปุ่นว่า Jepang หรือ Jepun พ่อค้าโปรตุเกสในมะละกาได้ยินชื่อนี้และนำกลับไปยุโรป ในภาษาอังกฤษมีการบันทึกคำว่า Giapan ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1577 และต่อมากลายเป็น Japan ส่วนภาษาโปรตุเกสใช้รูป Japão ขณะที่ภาษาญี่ปุ่นปัจจุบันเขียนชื่อนี้ด้วยคาตากานะว่า [ジャパン]

ชื่อ ジパング (Jipangu) ซึ่งมาจาก Cipangu ยังปรากฏในชื่อภาพยนตร์ เกม และเรื่องแต่งที่ต้องการบรรยากาศย้อนยุค พจนานุกรมโปรตุเกสและญี่ปุ่นปี ค.ศ. 1603 ถึง 1604 ก็บันทึกการอ่านชื่อประเทศไว้หลายรูป รวมถึง Nifon และ Jippon

เมื่อไหร่ควรใช้ นิฮง และ นิปปง?

เมื่อชื่อ 日本 เป็นที่ยอมรับแล้ว การอ่านว่า นิปปง มีหลักฐานเก่าแก่ และต่อมา นิฮง แพร่หลายในยุคเอโดะ โดยเฉพาะในภูมิภาคคันโต ด้วยเหตุนี้ย่านการค้าในโตเกียวจึงเรียกว่า นิฮงบาชิ ส่วนย่านการค้าในโอซาก้าซึ่งอยู่ใกล้เกียวโตจึงเรียกว่า นิปปงบาชิ

ทั้งสองแบบถูกต้องและไม่มีกฎหมายกำหนดรูปใดรูปหนึ่ง การสำรวจของหนังสือพิมพ์นิกเกอิในปี ค.ศ. 2016 พบว่า 60% ของบริษัทจดทะเบียนที่ชื่อมีคำว่า 日本 อ่านว่า นิฮง และ 40% อ่านว่า นิปปง ส่วนภาษาญี่ปุ่นนั้นเรียกกันว่า นิฮงโกะ [日本語] แทบทั้งหมด ส่วนรูป นิปปงโกะ พบได้น้อยมาก

ในปี ค.ศ. 1934 คณะกรรมการภาษาญี่ปุ่นของกระทรวงศึกษาธิการเสนอให้ใช้ นิปปง เป็นมาตรฐาน แต่ข้อเสนอนั้นไม่เคยกลายเป็นกฎหมาย วันที่ 30 มิถุนายน ค.ศ. 2009 รัฐบาลญี่ปุ่นตอบรัฐสภาว่าทั้ง นิฮง และ นิปปง ต่างใช้กันอย่างกว้างขวาง และไม่จำเป็นต้องรวมเป็นหนึ่งเดียว

หลักการใช้งานง่ายๆ คือ เมื่อคำอยู่โดดๆ หรือปรากฏในชื่อทางการ ในการแข่งขัน และในการเชียร์กีฬา เช่น กันบาเระ นิปปง! คนญี่ปุ่นมักใช้ นิปปง ส่วนคำที่ประกอบกับคำอื่นเพื่อบอกความเป็นญี่ปุ่น เช่น นิฮงจิน มักใช้ นิฮง

รูปแบบอื่นๆ ในการอ้างถึงญี่ปุ่น

นอกจากชื่อหลัก ญี่ปุ่นยังมีชื่อเชิงกวีและชื่อในตำนานที่ปรากฏในวรรณกรรมหรือไม่?

ตลอดประวัติศาสตร์ ญี่ปุ่นมีชื่อและฉายาอื่นๆ อีกหลายชื่อ เช่น:

• โอโอยาชิมะ [大八洲] ประเทศใหญ่แห่งแปดเกาะ
• ยาชิมะ [八島] เกาะแปดเกาะ
• ฮิโนโมโตะ [日の本] ต้นกำเนิดแห่งดวงอาทิตย์
• อากิตสึชิมะ [秋津洲] เกาะแมลงปอ
• ชิกิชิมะ [敷島] เกาะที่แผ่กว้าง
• มิซูโฮ [瑞穂] ทุ่งข้าวที่อุดมสมบูรณ์
• ฟูโซ [扶桑] ต้นไม้ในตำนานทางตะวันออกของจีน

เรียกญี่ปุ่นเป็นภาษาอื่นว่าอย่างไร?

ชื่อญี่ปุ่นในภาษาต่างๆ มีรากเดียวกันหลายสาย ทั้งจากคำจีน 日本 และจากชื่อที่พ่อค้าชาวยุโรปนำกลับไป

ชื่อไทย ญี่ปุ่น มีข้อสันนิษฐานว่ามาจากภาษาจีนฮกเกี้ยน "ยิดปุ่น" หรือแต้จิ๋ว "หยิกปึ้ง" ซึ่งถอดเสียงจาก 日本國 ในสำเนียงถิ่นทางใต้ เช่นเดียวกับชื่อที่พ่อค้าโปรตุเกสได้ยินในมะละกา

ตารางด้านล่างรวบรวมชื่อที่ใช้กันทั่วไปในหลายภาษา

ภาษา	ชื่อที่ใช้เรียกญี่ปุ่น
อัมฮารา	ጃፓን (japani)
อาหรับ	اليابان (al-yābān)
อาร์เมเนีย	Ճապոնիա (Japonia)
อาเซอร์ไบจาน	Yaponiya
เบงกาลี	জাপান (Jāpān)
บาสก์	Japonia
เบลารุส	Японія (Japonija)
กาตาลัน	Japó
โครเอเชีย	Japan
เช็ก	Japonsko
ดัตช์	Japan
อังกฤษ	Japan
ฟิลิปปินส์	Hapon
ฟินแลนด์	Japani
ฝรั่งเศส	Japon
กาลิเซีย	O Xapón
จอร์เจีย	იაპონია (iaponia)
เยอรมัน	Japan
กรีก	Ιαπωνία (Iaponía)
ฮาวาย	Iapana
ฮีบรู	יפן (Yapan)
ฮินดี	जापान (jāpān)
ฮังการี	Japán
ไอซ์แลนด์	Japan
อินโดนีเซีย	Jepang
ไอริช	An tSeapáin
อิตาลี	Giappone
คาซัค	Жапония (Japoniya)
เขมร	ជប៉ុន (japon)
เคิร์ด	Japonya
มลายู	جڤون (Jepun)
มอลตา	Ġappun
มองโกเลีย	Япон
เปอร์เซีย	ژاپن (žāpon)
โปแลนด์	Japonia
โรมาเนีย	Japonia
รัสเซีย	Япония (Yaponiya)
สกอตติชเกลิก	Iapan
สิงหล	ජපානය (Japanaya)
สโลวัก	Japonsko
สเปน	Japón
สวีเดน	Japan
ทมิฬ	ஜப்பான் (Jappaan)
ไทย	ญี่ปุ่น (yīpun)
ตุรกี	Japonya
ยูเครน	Японія (Yaponiya)
อูรดู	جاپان (jāpān)
เวลส์	Siapan
โคซา	iJapani

ในชีวิตประจำวันและในคำประสม นิฮง พบได้บ่อยกว่า ส่วน นิปปง มักปรากฏเมื่อคำอยู่โดดๆ หรือในชื่อทางการและการเชียร์กีฬา คนญี่ปุ่นเข้าใจทั้งสองคำ ส่วนคนไทยเรียกประเทศนี้ว่า ญี่ปุ่น ขณะที่คนญี่ปุ่นเรียกประเทศของตัวเองว่า 日本