Betekenis van onii-chan en onee-chan: broers en zussen in het Japans

Heb je je ooit afgevraagd wat onii-chan, onee-chan, onii-san en onee-san in het Japans betekenen? Nederlands heeft één woord voor broer. Japans zet meteen in het woord of iemand ouder of jonger is, hoe dichtbij je staat, en of je tegen die persoon praat of over hem.

De relatie tussen jongere en oudere broers en zussen wordt in Japan sterk gewaardeerd. Anime zet die hiërarchie extra dik aan, vooral via het schema van het jongere zusje dat haar broer onii-chan noemt. Imouto, otouto, kyoudai, shimai en aniki horen bij dezelfde woordfamilie.

Inhoud 9

Oudere broer: wat onii-chan betekent

Onii-chan is simpelweg de informele, intieme manier om oudere broer te zeggen. Het kanji 兄 betekent oudere broer. De お in お兄 is een honorifiek voorvoegsel. Chan is een informeel, intiem suffix, als een verkleinwoord (broertje). Daarom klinkt het kleiner en warmer dan onii-san, terwijl beide naar een oudere broer wijzen.

De alledaagse, beleefde vorm is onii-san, daarom hoor je die versie zo vaak. Je kunt het woord ook achter een naam plakken als aanspreekvorm, zoals Kevin-oniichan. Dezelfde aanspreekvorm geldt voor een oudere broer van bloed, en vaak ook voor iemand die je als broer beschouwt.

Als je over je eigen oudere broer tegen anderen praat, schakelt Japans meestal over op ani [兄]. Onii-san en onii-chan zijn wat je hem in het gezicht noemt, of wat je gebruikt voor de oudere broer van iemand anders.

Oniichan of onii-chan, wat is correct?

Er is geen enkele juiste romanisatie. Het koppelteken is alleen een manier om het woord broer van het suffix chan of san te scheiden. Schrijf niet alleen onichan: die lezing schuift naar de demon of het monster oni [鬼].

Oudere zus: wat onee-chan betekent

Onee-chan is de informele, intieme manier om oudere zus te zeggen. De schrijfwijze お姉 gebruikt 姉, oudere zus, plus hetzelfde honorifieke お. Chan maakt het weer dichtbij en verkleinend: een grote zus gezegd met affectie.

Onee-san is de alledaagse, beleefde vorm. In veel gezinnen, vooral als er meer afstand is of een jongen omhoog praat, hoor je onee-san vaker dan onee-chan. Hetzelfde paar werkt voor een echte zus en voor een iets ouder meisje dat je met dat soort respect aanspreekt.

Wat betekent ane?

Ane [姉] is het woord dat je gebruikt als je over je eigen oudere zus tegen anderen praat. Een formelere, ietwat ouderwetse vorm is aneue [姉上]. Aan de broerkant zijn de spiegelwoorden ani en aniue.

De verschillende manieren om oudere broer in het Japans te zeggen

In het Japans zit een hiërarchie van aanspreekvormen: heel formeel, alledaags en intiem. Dat is een van de hoofdredenen waarom er zoveel manieren zijn om oudere broer en oudere zus te zeggen. De lijst hieronder zet beide kanten op dezelfde ladder:

Elke rij hieronder verwijst nog steeds naar een oudere broer of zus:

Beschrijving	Oudere broer	Oudere zus
Keigo, te formeel, bijna vorstelijk	onii-sama [お兄さま]	onee-sama [お姉さま]
Sonkeigo, ouderwets respect	aniue [兄上]	aneue [姉上]
Formeel, alledaags, gebruikelijk	onii-san [お兄さん]	onee-san [お姉さん]
Iets informeler	nii-san [兄さん]	nee-san [姉さん]
Zonder respectvol suffix, informeel	nii [兄]	nee [姉]
Informeel suffix en verkleinwoord	onii-chan [お兄ちゃん]	onee-chan [お姉ちゃん]
Helemaal informeel met verkleinwoord	nii-chan [兄ちゃん]	nee-chan [姉ちゃん]
Alternatief voor nii en nee als je over hen praat	ani [兄]	ane [姉]
Waardevol, geliefd, eervol	aniki [兄貴]	aneki [姉貴]

Aniki wordt vaak gebruikt door de yakuza: een kameraad-broer. Het kanji 貴 in 兄貴 wijst naar iets waardevols, geliefds, kostbaars. Aneki [姉貴] is de zusversie, minder gebruikelijk, met dezelfde ruwe warmte.

Kinderen gooien onii-san en onee-san ook naar een iets oudere vreemde: een winkelbediende, een buur, iemand die net hielp. Als de persoon een volle generatie ouder is, springt de taal meestal naar oom- en tantewoorden. Het broer- of zuswoord hangt af van wie spreekt.

Imouto en otouto: jongere zus en broer

Om naar jongere broers en zussen te verwijzen, gebruikt Japans otouto [弟] voor een jongere broer en imouto [妹] voor een jongere zus.

Deze woorden krijgen meestal geen suffix, behalve als je over het jongere broertje of zusje van iemand anders praat: de jongere zus van je vriend is imouto-san.

In tegenstelling tot onii-san en onee-san zijn imouto en otouto zelden wat je door de kamer roept. Japanners noemen jongere broers en zussen over het algemeen bij hun naam.

Heb je opgemerkt hoe anime dit schema van het jongere zusje overdrijft? Meestal is het een aanhankelijke imouto die van het woord onii-chan leeft. Woordenboeken geven nog zeldzamere manieren om jongere zus te zeggen; in de spreektaal heb je die bijna nooit nodig.

Verschillende manieren om broers en zussen in het Japans te zeggen

We hebben de belangrijkste manieren geleerd om naar jongere en oudere broers en zussen te verwijzen. Nu de woorden die je gebruikt als je over broers en zussen als groep praat:

Japans	Kana	Romaji	Nederlands
兄弟	きょうだい	kyoudai	Broers en zussen / broers
姉妹	しまい	shimai	Zussen
兄	あに	ani	Oudere broer
姉	あね	ane	Oudere zus
弟	おとうと	otouto	Jongere broer
妹	いもうと	imouto	Jongere zus
双子	ふたご	futago	Tweelingen
義弟	ぎてい	gitei	Jongere zwager / stiefbroer
義妹	ぎまい	gimai	Jongere schoonzus / stiefzus

Gitei [義弟] en gimai [義妹] wijzen meestal naar een jongere zwager of schoonzus, en kunnen ook een jongere stief- of adoptiebroer of -zus dekken: iemand die jongere broer of zus werd zonder beide ouders te delen. Een halfbroer of halfzus via een andere moeder of vader beschrijf je vaker met 異母, 異父 of 腹違い.

Futago: wanneer zijn het tweelingbroers of -zussen?

Als ze allebei tweeling zijn, hoe noemen ze elkaar dan? Wie beslist wie de jongere of oudere is? Het Japanse woord voor tweelingen is futago [双子], wat letterlijk kinderen in paren of setjes betekent.

Ook tweelingen, op hetzelfde moment geboren, komen in een volgorde naar buiten, dus wie het eerst de buik van de moeder verlaat, geldt als ouder. Daarom kun je zeggen:

• futago no ani [双子の兄] oudere tweelingbroer;
• futago no ane [双子の姉] oudere tweelingzus;
• futago no oniisan [双子のお兄さん] oudere tweelingbroer (aanspreekvorm);
• futago no oneesan [双子のお姉さん] oudere tweelingzus (aanspreekvorm);
• futago no otouto [双子の弟] jongere tweelingbroer;
• futago no imouto [双子の妹] jongere tweelingzus;
• tsuin [ツイン] uit het Engels twins.

Kyoudai en shimai: andere manieren om over broers en zussen te praten

Als we in het meervoud over broers en zussen willen praten, plakken we de kanji aan elkaar. Broers en zussen in het Japans schrijf je als kyoudai [兄弟]; zussen als shimai [姉妹].

Kyoudai kan de hele set dekken, ook meisjes. In geschreven Japans zie je ook 兄妹 of 姉弟 bij een gemengd paar; in gewone spraak lees je dat nog steeds kyoudai, ook al biedt een woordenboek keimai of shitei voor die spellingen.

Onii-chan, onee-chan, onii-san en onee-san zijn alleen het begin van de ladder. Als ani, ane, imouto, otouto, aniki, kyoudai en shimai eenmaal op tafel liggen, kies je het woord naar leeftijd, afstand en of je iemand aankijkt of over hem praat.