ชื่อของดาวเคราะห์ในภาษาญี่ปุ่น

ดาวพุธในภาษาญี่ปุ่นชื่อว่า 水星 (Suisei) — “ดาวน้ำ” — ส่วนดาวอังคารคือ 火星 (Kasei) “ดาวไฟ” พอเห็นคันจิครั้งแรกหลายคนสงสัยทันทีว่าทำไมชื่อไม่ตรงกับภาพวิทยาศาสตร์สมัยใหม่: ดาวพุธไม่ได้มีมหาสมุทร และดาวอังคารแม้จะแดงแต่ก็หนาวจัด

ชื่อเหล่านี้เล่าประวัติการจัดระเบียบท้องฟ้ามากกว่าองค์ประกอบทางเคมีจริง ๆ ดาวเคราะห์ที่มองเห็นด้วยตาเปล่าผูกกับห้าธาตุจีนโบราณ ส่วนดาวรอบนอกใช้คำว่า “ราชา” ตามเทพปกรณัมตะวันตก ด้านล่างรวมชื่อพร้อมคันจิ โรมจิ ความหมาย และคำศัพท์อวกาศที่ใช้บ่อย

สารบัญ 5

ชื่อดาวเคราะห์ในภาษาญี่ปุ่น

ดาวเคราะห์ส่วนใหญ่ลงท้ายด้วยคันจิ 星 (sei / hoshi) ซึ่งในคำศัพท์ท้องฟ้ามักแปลว่า “ดาว” ส่วนคำว่า 惑星 (wakusei) แปลว่าดาวเคราะห์ — ตามตัวอักษรใกล้เคียง “ดาวที่พเนจร” เพราะบนท้องฟ้ายามค่ำคืน ดาวเคราะห์ดูคล้ายดาวฤกษ์ที่เปลี่ยนตำแหน่ง โลกเป็นข้อยกเว้น: ไม่ใช้รูปแบบ “…星” แบบเดียวกับดาวอื่น

อย่าสับสนระหว่าง 恒星 (kōsei) ดาวฤกษ์ที่สร้างแสงเอง กับ 惑星 (wakusei) ดาวเคราะห์ที่โคจรรอบดาวฤกษ์ — คนละสิ่งกัน แม้ทั้งคู่จะมีคันจิ 星

• 惑星 (Wakusei) — ดาวเคราะห์ (ดาวพเนจร)
• 太陽系 (Taiyōkei) — ระบบสุริยะ
• 太陽 (Taiyō) — ดวงอาทิตย์ (ยังเขียนด้วย 日 ในบริบทอื่น)
• 月 (Tsuki) — ดวงจันทร์ / เดือน
• ムーン (Mūn) — ดวงจันทร์ (คำยืมจากอังกฤษ)
• 月光 (Gekkō) — แสงจันทร์
• 水星 (Suisei) — ดาวพุธ — ดาวน้ำ
• 金星 (Kinsei) — ดาวศุกร์ — ดาวทอง / ดาวโลหะ
• 地球 (Chikyū) — โลก — ทรงกลมดิน
• 火星 (Kasei) — ดาวอังคาร — ดาวไฟ
• 木星 (Mokusei) — ดาวพฤหัสบดี — ดาวไม้
• 土星 (Dosei) — ดาวเสาร์ — ดาวดิน
• 天王星 (Ten'nōsei) — ดาวยูเรนัส — ดาวราชาแห่งท้องฟ้า
• 海王星 (Kaiōsei) — ดาวเนปจูน — ดาวราชาแห่งท้องทะเล
• 冥王星 (Meiōsei) — ดาวพลูโต — ดาวราชาแห่งความมืด (ปัจจุบันจัดเป็นดาวเคราะห์แคระ)

ห้าธาตุกับดาวเคราะห์คลาสสิก

ชื่อ 水・金・火・木・土 ของดาวพุธ ศุกร์ อังคาร พฤหัสบดี และเสาร์ ไม่ได้มาจากเทพโรมัน โดยตรง แต่สืบจากแนวคิดห้าธาตุ (五行 / gogyō) ของจีนโบราณที่จัดสรรธาตุให้กับวัตถุท้องฟ้าที่มองเห็นได้ง่าย แนวคิดเดียวกันยังปรากฏในชื่อวันในสัปดาห์ภาษาญี่ปุ่น เช่น 火曜日 (วันอังคาร) ใช้ 火 เหมือนดาวอังคาร

น่าสนใจที่ชื่อเหล่านี้ไม่ใช่ “ข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์” แบบตำราดาราศาสตร์สมัยใหม่ ดาวเสาร์เป็นดาวเคราะห์แก๊ส แต่ได้ชื่อ “ดาวดิน” ดาวอังคารแม้แดงก็เย็นจัด ชื่อสะท้อนการจำแนกแบบโบราณมากกว่าอุณหภูมิหรือองค์ประกอบจริง

ถ้าสนใจคันจิของธาตุในบริบทอื่น ดูเพิ่มได้ที่ ธาตุในตารางธาตุภาษาญี่ปุ่น

ดาวเคราะห์รอบนอกและพลูโต

ดาวยูเรนัส เนปจูน และพลูโตใช้รูปแบบ …王星 (“ดาวของราชา”) ซึ่งแปลความหมายของชื่อเทพในภาษาตะวันตก: ราชาแห่งฟ้า ราชาแห่งทะเล และราชาแห่งแดนมืด ไม่ใช่ห้าธาตุเหมือนดาวห้าดวงแรก

ระบบสุริยะที่ใช้นับกันทั่วไปวันนี้มี ดาวเคราะห์ 8 ดวง ดาวพลูโตถูกจัดใหม่เป็น 準惑星 (junwakusei) ดาวเคราะห์แคระ ตั้งแต่ปี 2006 แต่ชื่อ 冥王星 ยังใช้กันทั่วไปในภาษาญี่ปุ่น และยังปรากฏในประโยค หนังสือเรียนเก่า และวัฒนธรรมป๊อป

คำศัพท์อวกาศในภาษาญี่ปุ่น

นอกจากชื่อดาวเคราะห์ ยังมีคำที่ใช้พูดถึงจักรวาลและดาราศาสตร์บ่อย ๆ:

• 銀河系 (Gingakei) — กาแล็กซี / ระบบกาแล็กซี
• 小惑星 (Shōwakusei) — ดาวเคราะห์น้อย
• 準惑星 (Junwakusei) — ดาวเคราะห์แคระ
• 宇宙 (Uchū) — จักรวาล / อวกาศ
• 大気 (Taiki) — ชั้นบรรยากาศ
• 食 (Shoku) — สุริยุปราคา / จันทรุปราคา (日食 / 月食)
• 流星 (Ryūsei) — ดาวตก / อุกกาบาต (ในภาษาพูดมักเรียก 流れ星 nagareboshi)
• 宇宙人 (Uchūjin) — มนุษย์ต่างดาว
• 重力 (Jūryoku) — แรงโน้มถ่วง
• 宇宙飛行士 (Uchū hikōshi) — นักบินอวกาศ
• 星座 (Seiza) — กลุ่มดาว
• 衛星 (Eisei) — ดาวบริวาร / ดาวเทียม
• 天の川 (Amanogawa) — ทางช้างเผือก (แม่น้ำแห่งท้องฟ้า)
• 軌道 (Kidō) — วงโคจร
• ブラックホール (Burakku hōru) — หลุมดำ
• 超新星 (Chōshinsei) — ซูเปอร์โนวา
• 渦巻銀河 (Uzumaki ginga) — กาแล็กซีกังหัน / กาแล็กซีเกลียว
• 白色矮星 (Hakushoku waisei) — ดาวแคระขาว
• パルサー (Parusā) — พัลซาร์
• クエーサー (Kuēsā) — เควซาร์
• 南十字星 (Minami jūjisei) — กลุ่มดาวกางเขนใต้
• 彗星 (Suisei) — ดาวหาง (อ่านเหมือน 水星 แต่คันจิต่างกัน)
• 黄道帯 (Kōdōtai) — แถบจักรราศี
• 天文学者 (Tenmongakusha) — นักดาราศาสตร์
• 恒星 (Kōsei) — ดาวฤกษ์

จุดเด่นของคันจิคือหลายคำ “อ่านภาพ” ได้ เช่น 天の川 คือแม่น้ำบนท้องฟ้า และ 宇宙飛行士 คือคนบินในจักรวาล — ช่วยจำศัพท์ได้แม้ยังไม่เปิดพจนานุกรมทุกครั้ง

ประโยคเกี่ยวกับอวกาศในภาษาญี่ปุ่น

พ่อของฉันเคยไปอวกาศ

父は宇宙へ行ったことがある。
Chichi wa uchū e itta koto ga aru.

ดวงจันทร์โคจรรอบโลก

月は地球の回りを回転している。
Tsuki wa chikyū no mawari o kaiten shite iru.

ระบบสุริยะมีดาวเคราะห์แปดดวง

太陽系には８つの惑星がある。
Taiyōkei ni wa yattsu no wakusei ga aru.

มนุษย์ต่างดาวจะพูดภาษาอะไรนะ

宇宙人はどんな言語を話すのだろうか。
Uchūjin wa donna gengo o hanasu no darō ka.

พวกเราทุกคนอาศัยอยู่บนโลก

私たちはみんな地球に住んでいる。
Watashitachi wa minna chikyū ni sunde iru.

ดาวพฤหัสบดีเป็นดาวเคราะห์ที่ใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะ

木星は太陽系最大の惑星である。
Mokusei wa taiyōkei saidai no wakusei de aru.

ดาวพุธเป็นดาวเคราะห์ที่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด

水星は太陽に一番近い惑星です。
Suisei wa taiyō ni ichiban chikai wakusei desu.

ดาวเนปจูนเป็นดาวเคราะห์ดวงที่แปดในระบบสุริยะ

海王星は太陽系の8番目の惑星だ。
Kaiōsei wa taiyōkei no 8-banme no wakusei da.

โลกไม่ใช่ดาวฤกษ์ แต่เป็นดาวเคราะห์

地球は恒星ではなくて惑星です。
Chikyū wa kōsei de wa nakute wakusei desu.

เมื่อนานมาแล้ว ตอนที่ดาวพลูโตยังถูกนับเป็นดาวเคราะห์ มีเด็กชายคนหนึ่งชื่อทอม

昔々、冥王星がまだ惑星だったころ、トムという男の子がいました。
Mukashi mukashi, Meiōsei ga mada wakusei datta koro, Tomu to iu otokonoko ga imashita.

ชื่อดาวเคราะห์ภาษาญี่ปุ่นจึงเป็นทั้งบทเรียนคำศัพท์และหน้าต่างสู่ประวัติความคิด — ห้าธาตุ เทพราชา และคันจิที่ยังใช้ในชีวิตประจำวันจนถึงวันนี้