คำว่า dekiru (できる / 出来る) เป็นคำพื้นฐานที่คนเรียนภาษาญี่ปุ่นเจอบ่อยมาก เพราะมันไม่ได้ใช้แค่ในความหมายว่า “ทำได้” เท่านั้น ในบทสนทนาจริง คำนี้ยังใช้พูดถึงสิ่งที่เกิดขึ้นเอง สิ่งที่สร้างเสร็จ ความพร้อม หรือความเป็นไปได้ของบางอย่างด้วย ถ้าเข้าใจแกนของคำนี้ เวลาอ่านข่าว ฟังบทสนทนา หรือแต่งประโยคเองจะง่ายขึ้นมาก
โดยทั่วไป เวลาพูดถึงคำกริยาในชีวิตประจำวัน คนญี่ปุ่นมักเขียนเป็น できる แบบฮิรางานะ ส่วนรูป 出来る มักเจอในพจนานุกรม งานเขียน หรือคำประสมบางแบบ ความหมายหลักยังเชื่อมกันเหมือนเดิม แต่ต้องดูบริบทว่ากำลังพูดถึง “ความสามารถ” “การเกิดขึ้น” หรือ “การเสร็จสมบูรณ์” กันแน่
สารบัญ 11
ความหมายหลักของ dekiru
ความหมายที่พบบ่อยที่สุดคือการบอกว่าใครบางคน มีความสามารถ หรือ สามารถทำอะไรได้ เช่น 日本語ができる หมายถึง “พูดหรือใช้ภาษาญี่ปุ่นได้” ไม่ได้เน้นแค่การพูดประโยคหนึ่งประโยค แต่สื่อว่ามีทักษะพอสมควรในเรื่องนั้น
อีกความหมายหนึ่งคือการพูดว่า สิ่งหนึ่งเกิดขึ้นหรือถูกสร้างขึ้น เช่น ร้านใหม่เปิดขึ้น สิวขึ้น หรืออาหารทำเสร็จแล้ว นี่เป็นจุดที่ผู้เรียนหลายคนสับสน เพราะเห็นคำเดียวกันแต่ความหมายไม่ใช่ “ทำได้” ตรง ๆ เสมอไป
- ความสามารถ: 水泳ができる = ว่ายน้ำได้
- ความเป็นไปได้หรือความสะดวก: ここで予約できる = จองที่นี่ได้
- สิ่งที่เกิดขึ้นหรือก่อตัว: 駅前に新しいカフェができた = มีคาเฟ่ใหม่เกิดขึ้นหน้าสถานี
- สิ่งที่ทำเสร็จ: 晩ごはんができた = อาหารเย็นเสร็จแล้ว
dekiru เกี่ยวข้องกับรูปสามารถอย่างไร
ในไวยากรณ์ญี่ปุ่น する เมื่อผันเป็นรูปสามารถจะกลายเป็น できる โดยตรง เช่น 勉強する กลายเป็น 勉強できる ส่วนกริยาอื่นจะเปลี่ยนรูปตามกลุ่มคำกริยา เช่น 書く → 書ける, 食べる → 食べられる, 来る → 来られる ถ้ายังไม่คุ้นกับรูปเหล่านี้ ลองอ่านควบคู่กับบทความเรื่อง ลักษณะเฉพาะของภาษาญี่ปุ่น เพื่อให้เห็นภาพเรื่องโครงสร้างประโยคและการเลือกคำช่วยชัดขึ้น
นอกจากนี้ยังมีโครงสร้าง Vことができる ที่ใช้บ่อยในภาษาเขียนหรือสถานการณ์ที่สุภาพกว่าเล็กน้อย เช่น 日本語を読むことができる ความหมายใกล้กับ 日本語が読める แต่ให้ความรู้สึกเป็นทางการและเป็นประโยคเต็มกว่า
ตัวอย่างประโยคที่ใช้ได้จริง
1. บอกความสามารถ
日本語ができる。
หมายถึง ใช้ภาษาญี่ปุ่นได้ หรือมีทักษะภาษาญี่ปุ่นในระดับหนึ่ง ประโยคนี้มักใช้กับภาษา กีฬา หรือทักษะทั่วไป เช่น ピアノができる ก็ใช้ได้เช่นกัน
2. ถามว่าทำได้ไหม
このアプリで予約できますか。
แปลว่า “จองผ่านแอปนี้ได้ไหม” รูป できますか ใช้สุภาพและพบได้บ่อยมากในร้านค้า โรงแรม และชีวิตประจำวัน
3. พูดถึงสิ่งที่เกิดขึ้นใหม่
駅前に新しいスーパーができました。
ประโยคนี้ไม่ได้แปลว่า “ซูเปอร์มาร์เก็ตทำได้” แต่แปลว่า “มีซูเปอร์มาร์เก็ตใหม่เปิดขึ้นหน้าสถานี” จึงต้องแปลตามบริบทเสมอ
4. พูดว่าสิ่งหนึ่งเสร็จแล้ว
晩ごはんができた。
ใช้เมื่ออาหารทำเสร็จพร้อมกินแล้ว ความหมายนี้พบได้บ่อยในบ้านและในสื่อบันเทิงญี่ปุ่น
5. ใช้ในสำนวนที่เจอบ่อย
できるだけ早く来てください。
แปลว่า “กรุณามาให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้” สำนวน できるだけ แปลว่า “ให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้” และใช้งานจริงบ่อยมาก
จุดที่คนเรียนมักสับสน
จุดแรกคือการเลือกคำช่วย หลายกรณีจะใช้ が กับสิ่งที่ทำได้ เช่น 日本語ができる, 泳ぐことができる มากกว่าการใช้ を แบบตรงตัว จุดที่สองคือการแยกความต่างระหว่าง できる กับกริยารูปสามารถอื่น เช่น 話せる หรือ 読める ถ้าต้องการพูดให้สั้นและเป็นธรรมชาติ รูปสามารถมักฟังลื่นกว่า แต่ถ้าเป็นงานเขียน คำอธิบาย หรือภาษาที่เป็นทางการขึ้น ことができる ก็ยังเหมาะมาก
อีกจุดที่ควรจำคือ dekiru ไม่ได้แปลว่า คุณทำได้ เสมอไป บางครั้งมันหมายถึง “เกิดขึ้น” “มีขึ้น” หรือ “เสร็จแล้ว” ซึ่งต่างกันพอสมควร การดูประโยคทั้งบรรทัดจึงสำคัญกว่าการแปลทีละคำ
ใช้ dekiru ให้เป็นธรรมชาติขึ้น
ถ้าคุณกำลังฝึกพูดภาษาญี่ปุ่น ลองแต่งประโยคจากสถานการณ์จริงรอบตัว เช่น “วันนี้ไปได้ไหม” “จองโต๊ะได้ไหม” หรือ “ข้าวเย็นเสร็จหรือยัง” วิธีนี้ช่วยให้จำความหมายหลายแบบของคำเดียวกันได้ดีกว่าการท่องคำแปลเพียงแบบเดียว และถ้าอยากต่อยอดไปยังรูปกริยาที่ใช้บอกการลองทำอะไรบางอย่าง บทความ Temiru - てみる ก็ช่วยให้เห็นความต่างของเจตนาในการใช้กริยาได้ดีมาก
สรุปสั้น ๆ คือ dekiru เป็นคำที่เชื่อมทั้งเรื่องความสามารถ ความเป็นไปได้ และผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นแล้ว ถ้าคุณจำตัวอย่างหลักไม่กี่ประโยคและสังเกตบริบททุกครั้ง เวลาพบคำนี้ในอนิเมะ บทสนทนา หรือบทความภาษาญี่ปุ่น คุณจะตีความได้แม่นขึ้นอย่างชัดเจน
ชุมชน
ความคิดเห็น
0 ความคิดเห็น
ยังไม่มีความคิดเห็นที่เผยแพร่ในภาษานี้
ส่งความคิดเห็น