ให้และรับ - อาเกรุ, คุเรรุ และโมเรา

ในภาษาไทยเรื่อง “ให้” กับ “รับ” มักจบด้วยคำไม่กี่คำ แต่ในภาษาญี่ปุ่นเหตุการณ์เดียวกันอาจถูกเล่าด้วยคำกริยาสามตัว — あげる (อาเกรุ), くれる (คุเรรุ) และ もらう (โมเรา) — ขึ้นกับว่าของหรือความช่วยเหลือ “ไหล” ไปทางไหน และผู้พูดยืนอยู่ฝั่งไหนของเรื่อง

ที่สับสนบ่อยไม่ใช่ความหมายในพจนานุกรม แต่ทิศทางในประโยค ของของขวัญก็ใช้ได้ การกระทำที่ช่วยเหลือก็ใช้ได้เหมือนกัน แค่ติดตามด้วยรูป คำกริยา แบบเดียวกัน

สารบัญ 4

อาเกรุกับคุเรรุ

คำที่ใช้บ่อยที่สุดเมื่อพูดถึง “ให้” คือ あげる (ageru) และ くれる (kureru) ทั้งคู่หมายถึงการมอบให้ แต่ทิศทางต่างกัน

• あげる — ฉันให้คุณ คุณให้คนอื่น ฉันให้คนอื่น หรือคนหนึ่งให้คนอื่น เมื่อฝั่งผู้รับไม่ใช่ “ฉัน/ฝ่ายผู้พูด”
• くれる — ใครบางคนให้ฉัน คุณให้ฉัน หรือใครบางคนให้ฝ่ายผู้พูด เมื่อการกระทำไหลเข้ามาหาฝ่ายเรา

ผู้ให้เป็นประธานของประโยค และมักตามด้วยอนุภาค は หรือ が ส่วนผู้รับใช้ に

• (ผู้ให้) は/が (ผู้รับ) に (วัตถุ) を あげる／くれる

ตัวอย่างประโยค:

ねえ、朝ご飯作ってくれる？
Nee, asagohan tsukutte kureru?

เฮ้ ทำอาหารเช้าให้หน่อยได้ไหม?

昨日作ってあげたから今日は君の番だよ！
Kinou tsukutte ageta kara kyou wa kimi no ban dayo!

เมื่อวานฉันทำให้แล้ว วันนี้ถึงตาคุณ!

เมื่อพูดอย่างสุภาพ รูปจะเปลี่ยน อาเกรุแบบสุภาพคือ 差し上げる (sashiageru) คุเรรุแบบสุภาพคือ 下さる (kudasaru) คำว่า ください ที่ได้ยินตอนขอร้องก็อยู่ในสายนี้

โมเรา

もらう (morau) ใช้เมื่อ “ได้รับจากใครบางคน” จากมุมของผู้รับ ถ้าคุเรรุกับอาเกรุตั้งผู้ให้เป็นประธาน โมเราจะตั้งผู้รับเป็นประธานแทน

ลองเล่าฉากเดียวกันเป็นไทยสองแบบ จะเห็นจุดต่างชัดขึ้น:

• เพื่อนให้หนังสือฉัน
• ฉันได้รับหนังสือจากเพื่อน

ประโยคแรกเน้นฝั่งผู้ให้ ประโยคหลังเน้นฝั่งผู้รับ ในภาษาญี่ปุ่น คุเรรุ/อาเกรุกับโมเราก็สลับประธานแบบนี้ ในประโยคโมเรา ตำแหน่งผู้รับกับผู้ให้จะสลับกัน

• (ผู้รับ) は/が (ผู้ให้) に …
• (ผู้รับ) は/が (ผู้ให้) から (วัตถุ) を もらう

ตัวอย่างประโยค:

私はケビンにお菓子をもらった。
Watashi wa Kevin ni okashi o moratta.

ฉันได้รับขนมจาก Kevin

この花は誰からもらったの？
Kono hana wa dare kara moratta no?

ดอกไม้นี้ได้มาจากใคร?

คุเรรุใช้ขอร้องหรือขอของได้บ่อย ในขณะที่โมเรามักใช้เล่าว่า “ได้รับแล้ว / อยู่ในฐานะผู้รับ” รูปสุภาพของ もらう คือ 頂く (itadaku)

ทิศทางกับอุจิ·โซโตะ

ถ้าอยากจำสามคำนี้ให้ติด ลองแบ่งโลกของผู้พูดเป็น อุจิ (内) ฝ่ายใน กับ โซโตะ (外) ฝ่ายนอก

• あげる — อุจิ → โซโตะ (จากฝ่ายเราออกไปข้างนอก)
• くれる — โซโตะ → อุจิ (จากข้างนอกเข้ามาหาฝ่ายเรา)
• もらう — อุจิเป็นฝ่ายรับ (ฝ่ายเราได้รับ)

คุเรรุกับโมเราเล่าเหตุการณ์เดียวกันได้ แค่เปลี่ยนประธาน “เพื่อนให้ของขวัญฉัน” ถ้าเพื่อนเป็นประธานใช้ くれる ถ้าฉันเป็นประธานใช้ もらう ส่วนอาเกรุมักเป็นทิศทางอื่น — ฝ่ายเราเป็นผู้ให้

คนในครอบครัวหรือคนใกล้ชิด (อุจิ) ได้รับของจากคนนอก ก็มักใช้ くれる ได้ตามธรรมชาติ ในทางกลับกัน การให้-รับระหว่างคนที่เราไม่เกี่ยวเลย มักไปทาง あげる มากกว่า

รูป て: ทำเพื่อ / ได้รับความช่วยเหลือ

あげる, くれる และ もらう ต่อท้ายรูป て ของคำกริยาอื่นได้ เพื่อบอกว่ากำลัง “ให้” หรือ “รับ” การกระทำ ไม่ใช่แค่ของ

• (し)てくれる — ใครบางคนทำให้ฉัน (หรือฝ่ายเรา)
• (し)てあげる — ฉัน (หรือฝ่ายเรา) ทำเพื่ออีกฝ่าย
• (し)てもらう — ฉันให้ใครทำให้ / ได้รับการกระทำจากอีกฝ่าย ในฐานะผู้รับ

ตัวอย่างประโยค:

鈴木さんがおごってくれた。
Suzuki-san ga ogotte kureta.

คุณ Suzuki เลี้ยงฉัน

鈴木さんにおごってもらった。
Suzuki-san ni ogotte moratta.

ฉันได้รับการเลี้ยงจากคุณ Suzuki

ケビンにおごってあげた。
Kevin ni ogotte ageta.

ฉันเลี้ยง Kevin

มื้ออาหารเดียวกันก็เปลี่ยนคำกริยาได้ ขึ้นกับว่าใครเป็นประธาน ฝึกจากตัวอย่างของของขวัญก่อน แล้วค่อยย้ายไปรูป て จะเจอในบทสนทนามากขึ้น

สามคำนี้จำ “ทิศทาง” ก่อน ความหมายในพจนานุกรมจะตามมาเอง อ่านตัวอย่างออกเสียง แล้วชี้ด้วยนิ้วว่าใครให้ ใครรับ — ความสับสนจะลดลงเร็ว