วิธีพูด "ไม่เป็นไร" ต่างๆ ในภาษาญี่ปุ่น

เรารู้กันดีว่าในภาษาญี่ปุ่นมีหลายวิธีในการขอบคุณ เช่น arigatou [ありがとう] แต่เคยคิดไหมว่า ถ้าใครพูด "ขอบคุณ" มา เราจะตอบรับคำขอบคุณนั้นในภาษาญี่ปุ่นอย่างไรดี? ในบทความนี้ เราจะมาดูวิธีต่างๆ ที่ชาวญี่ปุ่นใช้พูดว่า "ไม่เป็นไร" ในภาษาญี่ปุ่น

เมื่อได้ยิน arigatou [ありがとう] คำตอบที่พบบ่อยที่สุด สุภาพ และเป็นทางการที่สุดคือการพูดว่า douitashimashite [どう致しまして] ซึ่งใกล้เคียงกับ "ไม่เป็นไร" หรือ "ยินดีให้ความช่วยเหลือ" ในภาษาไทยมากที่สุด แน่นอนว่ายังมีรูปแบบอื่นๆ อีกหลายวิธีที่ใช้ตอบรับคำขอบคุณในภาษาญี่ปุ่น ขึ้นอยู่กับสถานการณ์และคนที่เรากำลังพูดคุยด้วย

ที่มาของคำว่า Douitashimashite

คำว่า douitashimashite ตามตัวอักษรแล้วมีความหมายว่า "ฉันไม่ได้ทำอะไรเป็นพิเศษเลยจริงๆ ไม่ว่าด้วยวิธีใด ดังนั้นไม่ต้องกังวล" ที่มาของคำนี้แยกอธิบายได้เป็นสองส่วนหลักๆ ดังนี้:

• dou [どう] มาจากสำนวน donoyouni [どの様に] ซึ่งแปลว่า "ด้วยวิธีใดๆ" — ในที่นี้ถูกใช้ในความหมายที่หลวมขึ้นว่า "อย่างไรก็ตาม" หรือ "ไม่ว่ากรณีใดๆ";
• itashimashite [いたしまして] มาจากคำกริยา itasu [致す] ซึ่งเป็นรูป keigo (敬語, ภาษาสุภาพเชิงเกียรติ) และเป็นคำสุภาพของคำกริยา suru [する] ที่แปลว่า "ทำ";

ผลลัพธ์คือ douitashimashite ยังให้ความรู้สึกที่หลากหลาย เช่น "เมื่อไหร่ก็ได้", "แน่นอน", "ไม่ต้องกังวล", "ไม่มีปัญหา", "ไม่ใช่เรื่องใหญ่", "เป็นความยินดี", "ฉันยินดีที่ได้ช่วยเหลือ" ในชีวิตประจำวัน บางครั้งคนญี่ปุ่นอาจตัด dou ออกและพูดเพียง itashimashite [いたしまして] ซึ่งเป็นเวอร์ชันที่ฟังดูนุ่มนวลและเป็นกันเองขึ้นเล็กน้อย แต่ยังคงความหมายเดิม

ถ้าสนใจมุมอื่นๆ ของวัฒนธรรมความสุภาพในญี่ปุ่น เรื่องของผู้คนในญี่ปุ่นที่แสดงความสุภาพจริงใจหรือเพียงแสร้งทำเป็นสุภาพ และโอกาสที่ควรโค้งคำนับในญี่ปุ่น เป็นอีกสองบทความที่ช่วยเติมภาพรวมให้ชัดเจนขึ้น

วิธีอื่นๆ ในการพูดว่า "ไม่เป็นไร" ในภาษาญี่ปุ่น

แม้ douitashimashite จะเป็นวิธีที่เป็นทางการและสุภาพที่สุดในการพูดว่า "ไม่เป็นไร" ในภาษาญี่ปุ่น แต่ในชีวิตจริงกับเพื่อน คนรู้จัก หรือในสถานการณ์ที่ไม่เป็นทางการมากนัก ชาวญี่ปุ่นก็ใช้คำตอบอื่นๆ ที่ฟังดูเป็นธรรมชาติและเข้ากับบริบทมากกว่า ลองดูตารางสรุปสั้นๆ ด้านล่างนี้:

ภาษาไทย	ภาษาญี่ปุ่น	โรมจิ
ขอบคุณตอบกลับ (เป็นทางการ ใช้กับเพื่อนร่วมงาน)	こちらこそ	kochirakoso
ไม่ๆ ไม่เป็นไรเลย / ไม่ต้องเกรงใจ (สบายๆ กับเพื่อนร่วมงาน)	いえいえ	ie ie
ไม่เป็นไร ถามมาได้ทุกเมื่อเลย	ううん、いつでも声かけて	uun, itsudemo koe kakete
ไม่ต้องเกรงใจกับฉันขนาดนั้น	遠慮しないで	enryoshinaide
ดีใจที่ได้ช่วย (ระหว่างเพื่อน)	助けになれて 良かった	tasukeni narete yokatta
เป็นหน้าที่ของผม/ดิฉัน (ตอบรับหัวหน้าหรือลูกค้า)	恐縮です	kyoushukudesu
ไม่เป็นไร สบายใจได้	大丈夫	daijoubu
ไม่ใช่เรื่องใหญ่เลย ไม่มีปัญหาแม้แต่น้อย	全然	zenzen
ไม่ใช่เรื่องใหญ่ [อะไร] (สบายๆ มาก แต่อาจฟังดูหยาบได้)	別に	betsuni
ไม่เป็นไร (ระหว่างเพื่อน อาจฟังดูหยาบในบางบริบท)	いいよ	iiyo

ดูวิดีโอสั้นๆ ด้านล่างที่รวมวิธีต่างๆ ในการพูดว่า "ไม่เป็นไร" ในภาษาญี่ปุ่นไว้ด้วยกัน:

วิธีพูด 'ไม่เป็นไร' ต่างๆ ในภาษาญี่ปุ่น

สถานการณ์อื่นๆ ในการตอบรับคำขอบคุณ

ถ้าอยู่กับเพื่อนสนิทจริงๆ บางครั้งก็ไม่จำเป็นต้องตอบเป็นประโยคยาวๆ แค่พูดสั้นๆ ว่า はーい (ha-i) หรือ うん (un) แล้วผ่านไปเลยก็พอ บางครั้งคนญี่ปุ่นก็เล่นมุกตลกๆ ว่า kore takaiyo [これ高いよ] ซึ่งแปลว่า "นี่มันแพงมากเลยนะ!" เพื่อเปลี่ยนบรรยากาศแบบขำๆ

อย่างไรก็ตาม ไม่มีสูตรสำเร็จตายตัวสำหรับคำตอบรับคำขอบคุณในทุกสถานการณ์ ก่อนจะเลือกใช้คำใดคำหนึ่ง ลองสังเกตบริบทและคนที่กำลังพูดคุยด้วยสักครู่ ถ้าเลือกผิดจังหวะ คำที่ฟังดูสุภาพในภาวะปกติอาจกลายเป็นเย็นชาหรือหยาบคายได้โดยไม่ตั้งใจ หลายครั้งคนญี่ปุ่นยังนิยมผสมสำนวน เช่น iie, kochirakoso (ไม่ๆ ต้องขอบคุณกลับทางนี้ต่างหาก) เพื่อปรับโทนให้นุ่มนวลขึ้น

นอกจากนี้ยังมีอีกหนึ่งรูปแบบที่พบได้บ่อยในชีวิตประจำวัน คือการตอบรับคำขอบคุณด้วยการพูด "ขอบคุณ" กลับไปอีกครั้ง เช่น arigatou เช่นในร้านค้าที่ทั้งลูกค้าและพนักงานต่างพูด "ขอบคุณ" สลับกันไปมา เป็นภาพที่พบเห็นได้ทั่วไปในญี่ปุ่น และในบางสถานการณ์ก็ไม่จำเป็นต้องตอบด้วยคำพูดใดๆ เลย เพียงก้มหัวเล็กน้อยพร้อมรอยยิ้มก็เพียงพอ

ทั้งหมดนี้ อย่าลืมว่ารอยยิ้มเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยให้คำพูดของเราฟังดูอบอุ่นและเป็นมิตรมากขึ้น ไม่ว่าจะเลือกใช้สำนวนไหน ลองนึกถึงตอนที่ตัวเองเคยตอบรับคำขอบคุณในชีวิตจริง ในสถานการณ์แบบไหนที่ทำให้รู้สึกว่าคำตอบนั้น "เวิร์ค" ที่สุด และถ้าเคยมีโอกาสได้พูดคุยกับคนญี่ปุ่นโดยตรง เคยได้ยินสำนวน "ไม่เป็นไร" แบบไหนที่ทำให้ประทับใจมากที่สุด?