คำย่อและการหดคำในภาษาญี่ปุ่น

คำย่อและการหดคำเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตของเรา เมื่อคิดถึงสิ่งนี้ จะเห็นว่าคนญี่ปุ่นพูดสั้นๆ บนรถไฟ ในร้าน และในแชตด้วยวิธีเดียวกัน คือตัดคำที่ยาวให้เหลือส่วนที่ยังจำได้

ชาวญี่ปุ่นชอบย่อคำ ในการคุยกัน เป็นเรื่องปกติที่จะกินคำบางส่วนของประโยค มีคำแบบนี้นับพัน โดยมากเป็นชื่อมหาวิทยาลัย บริษัท และศัพท์เฉพาะวงการ

สารบัญ 3

คำหดและคำย่อในภาษาญี่ปุ่น

ภาษาญี่ปุ่นเขียนด้วยตัวอักษรที่แทนหน่วยเสียงเรียกว่าโมระ ตัวหนึ่งแทนหนึ่งก้อนเสียง พอย่อคำจึงมักเหลือโมระที่ยังเดาคำเดิมได้

ท่าที่พบบ่อยคือหยิบคันจิตัวแรกของแต่ละคำมาต่อกัน 東京大学 (Tōkyō Daigaku) มหาวิทยาลัยโตเกียว เหลือ 東大 (Tōdai) รูปด้านล่างเป็นหอนาฬิกาของมหาวิทยาลัยเกียวโต มีต้นไม้ใหญ่บังด้านหน้าอาคาร 京都大学 (Kyōto Daigaku) ย่อด้วยท่าเดียวกันเป็น 京大 (Kyōdai)

บางชื่อใช้การอ่านคนละเสียงกับคำเต็ม สถานีนาโกย่าเขียนว่า 名古屋駅 และอ่านว่า Nagoya-eki แต่คนในเมืองเรียก 名駅 (Meieki) เพราะคันจิ 名 ในชื่อนี้ใช้เสียง mei

ถ้าเปิดเว็บ jisho.org แล้วค้นด้วยแท็ก #abbr จะเจอคำที่ทำหน้าที่ย่อวลีหรือคำที่ยาวกว่านั้น ชาวญี่ปุ่นชอบย่อคำจริงๆ

คำย่อ	ตัวเขียน	คำเต็ม	ตัวเขียนเต็ม	ความหมาย
akiba	秋葉	Akihabara	秋葉原	ย่านอาคิฮาบาระ
bukatsu	部活	bukatsudō	部活動	ชมรมหลังเลิกเรียน
keitai	携帯	keitai denwa	携帯電話	มือถือรุ่นเก่า ตัดจากคำว่าโทรศัพท์พกพา
sumaho	スマホ	sumātofon	スマートフォン	สมาร์ตโฟน คำที่ใช้อยู่ตอนนี้
kōkō	高校	kōtō gakkō	高等学校	โรงเรียนมัธยมปลาย
kokuren	国連	Kokusai Rengō	国際連合	สหประชาชาติ
Kyōdai	京大	Kyōto Daigaku	京都大学	มหาวิทยาลัยเกียวโต
makku	マック	Makudonarudo	マクドナルド	แมคโดนัลด์
Meieki	名駅	Nagoya-eki	名古屋駅	สถานีนาโกย่า ในชื่อสั้น
mukku	ムック	magazine + book	マガジン + ブック	หนังสือกึ่งนิตยสาร
nikkei	日経	Nihon Keizai Shinbun	日本経済新聞	หนังสือพิมพ์เศรษฐกิจญี่ปุ่น
nōdai	農大	Tōkyō Nōgyō Daigaku	東京農業大学	มหาวิทยาลัยเกษตรโตเกียว
nyūkan	入管	Nyūkoku Kanrikyoku	入国管理局	สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง จากชื่อนี้
odakyū	小田急	Odawara Kyūkō Dentetsu	小田原急行電鉄	รถไฟฟ้าโอดะคิว
ondai	音大	ongaku daigaku	音楽大学	มหาวิทยาลัยดนตรี
pokemon	ポケモン	poketto monsutā	ポケットモンスター	โปเกมอน
purikura	プリクラ	purinto kurabu	プリントクラブ	ตู้ถ่ายสติกเกอร์
shāshin	シャー芯	shāpen no shin	シャープペンの芯	ไส้ดินสอกด
sutaba	スタバ	Sutābakkusu	スターバックス	สตาร์บัคส์
Tochō	都庁	Tōkyō-to Chōsha	東京都庁舎	อาคารศาลาว่าการมหานครโตเกียว
Tōdai	東大	Tōkyō Daigaku	東京大学	มหาวิทยาลัยโตเกียว

การยืมคำจากภาษาอื่นในภาษาญี่ปุ่น

ตามที่กล่าวมา เป็นเรื่องปกติมากที่จะย่อคำ โดยเฉพาะคำที่ยืมจากภาษาอื่น อนิเมะ Pretty Cure ใช้ชื่อขายสี่ตัวคาตาคานะว่า purikyua (プリキュア) สั้นกว่าชื่อเต็ม puriti kyua (プリティキュア)

ในตารางนี้ความหมายเป็นภาษาไทย รูปคาตาคานะคือคำที่พูดกันจริง บางคำตัดช่วงต้นของคำเดียว เช่น konbini จาก convenience และ depāto จาก department บางคำเอาช่วงต้นของแต่ละคำมาต่อกัน เช่น pasokon จาก pāsonaru konpyūtā ถ้าคาตาคานะยังอ่านไม่คล่อง มีวิธีจำคะตะคานะแยกไว้ต่างหาก

ความหมาย	คำย่อ	คาตาคานะ	คำเต็ม	คาตาคานะเต็ม
แอนิเมชัน	anime	アニメ	animēshon	アニメーション
เครื่องปรับอากาศ	eakon	エアコン	ea kondishonā	エアコンディショナー
คอมพิวเตอร์	pasokon	パソコン	pāsonaru konpyūtā	パーソナルコンピューター
รีโมต	rimokon	リモコン	rimōto kontorōrā	リモートコントローラー
กล้องดิจิทัล	dejikame	デジカメ	dejitaru kamera	デジタルカメラ
ที่อยู่อีเมล	meado	メアド	mēru adoresu	メールアドレス
แฟมิคอมของนินเทนโด	famikon	ファミコン	famirī konpyūtā	ファミリーコンピューター
อเมริกันฟุตบอล	amefuto	アメフト	amerikan futtobōru	アメリカン・フットボール
โรงแรมม่านรูด	rabuho	ラブホ	rabu hoteru	ラブホテル
ร้านสะดวกซื้อ	konbini	コンビニ	konbiniensu sutoa	コンビニエンス・ストア
ห้างสรรพสินค้า	depāto	デパート	depātomento sutoa	デパートメント・ストア
มวยปล้ำอาชีพ	puroresu	プロレス	purofesshonaru resuringu	プロフェッショナル・レスリング
ร้านอาหารครอบครัว	famiresu	ファミレス	famirī resutoran	ファミリーレストラン
แซนด์วิช	sando	サンド	sandoitchi	サンドイッチ

ตัวอักษรโรมันที่ใช้เป็นคำย่อในญี่ปุ่น

ชาวญี่ปุ่นยังใช้ตัวอักษรโรมันในชีวิตประจำวัน ป้ายสถานี จอทีวี และแชตมักเขียนตัวย่อเป็นตัวโรมัน แล้วอ่านทีละตัว เช่น JR อ่านว่า jē āru ส่วนคำคาตาคานะอย่าง konbini อ่านตามพยางค์

ตัวย่อ	ที่มา	ที่ใช้กัน
JR	Japan Railways	กลุ่มรถไฟ JR
NHK	Nippon Hōsō Kyōkai (日本放送協会)	สถานีโทรทัศน์และวิทยุสาธารณะ
NTT	Nippon Telegraph and Telephone	บริษัทโทรคมนาคม
ANA	All Nippon Airways	สายการบิน
JAL	Japan Airlines	สายการบิน
Suica	Super Urban Intelligent CArd	บัตร IC ของ JR East
ICOCA	IC Operating Card	บัตร IC ของ JR West
JLPT	Japanese-Language Proficiency Test	การสอบวัดระดับภาษาญี่ปุ่น
OL	office lady	พนักงานออฟฟิศหญิง
CM	commercial message	โฆษณาทางทีวี
GW	Golden Week	ช่วงหยุดยาวต้นเดือนพฤษภาคม
SNS	social networking service	บริการโซเชียลเน็ตเวิร์ก
KY	kūki ga yomenai (空気が読めない)	อ่านบรรยากาศไม่ออก
JK	joshi kōsei (女子高生)	นักเรียนหญิงมัธยมปลาย
JC	joshi chūgakusei (女子中学生)	นักเรียนหญิงมัธยมต้น
OB	old boy	รุ่นพี่ผู้ชายของโรงเรียน ชมรม หรือที่ทำงาน
OG	old girl	รุ่นพี่ผู้หญิงของโรงเรียน ชมรม หรือที่ทำงาน
OP	opening	เพลงเปิดของอนิเมะหรือละคร
ED	ending	เพลงปิด
PV	promotional video	วิดีโอโปรโมต โดยมากเป็นเพลง
BGM	background music	ดนตรีประกอบ
LDK	living, dining, kitchen	ห้องที่โซฟา โต๊ะอาหาร และครัวอยู่รวมกัน
TPO	time, place, occasion	เวลา สถานที่ และโอกาส ใช้ตัดสินว่าอะไรเหมาะกับสถานการณ์
NG	no good	ถ่ายพลาด หรือสิ่งนั้นใช้ไม่ได้
HP	home page	หน้าเว็บ
EV	elevator	ลิฟต์ บนป้ายในอาคาร
TQB	teikyūbi (定休日)	วันหยุดประจำของร้าน
MEXT	Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology	กระทรวงศึกษาธิการ วัฒนธรรม กีฬา วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
METI	Ministry of Economy, Trade and Industry	กระทรวงเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรม ชื่อเก่าคือ MITI
w	warau (笑う)	หัวเราะ ในแชต
JPY	yen	เงินเยน

Suica ของ JR East เริ่มใช้วันที่ 18 พฤศจิกายน 2001 ชื่อย่อมาจาก Super Urban Intelligent CArd และยังพ้องกับวลี suisui ikeru ที่แปลว่าไปได้อย่างลื่น ICOCA ของ JR West เริ่มใช้วันที่ 1 พฤศจิกายน 2003 ในเขตเคฮันชิน โอซากะ เกียวโต และโกเบ ชื่อย่อจาก IC Operating Card และพ้องสำเนียงคันไซ 行こか (iko ka) ที่แปลว่าไปกันไหม

นอกจากแถวในตาราง JK ในแชตเก่ายังย่อ jōshiki-teki ni kangaete (常識的に考えて) แปลว่าคิดตามสามัญสำนึก ป้ายปั๊มน้ำมันเขียน SS จาก service station หรือ GS จาก gasoline stand ทั้งสองแบบหมายถึงปั๊มน้ำมัน

JLPT ย่อจาก Japanese-Language Proficiency Test เป็นการสอบวัดภาษาญี่ปุ่นสำหรับคนที่ไม่ได้ใช้ภาษาญี่ปุ่นเป็นภาษาแม่ เริ่มจัดในปี 1984

เวลาเจอคำสั้นที่ยังไม่เคยเห็น ให้ดูสามทางก่อน ว่ามันตัดคันจิตัวแรกของแต่ละคำ ตัดต้นคำคาตาคานะ หรือเป็นตัวโรมันที่ต้องอ่านทีละตัว ถ้ายังไม่ชัด ช่องค้นหาของ jisho.org ที่ใส่แท็ก #abbr ใช้เช็คคำนั้นได้ตรงกว่าการเดาจากตัวอักษร