ซังเกียวคืออะไร? ทำความเข้าใจการทำงานล่วงเวลาในญี่ปุ่น

ในญี่ปุ่น การทำงานล่วงเวลาเรียกว่า zangyo (残業) อ่านว่าซังเกียว สำหรับชาวบราซิลหลายคนที่เดินทางไปหางานใหม่ ตารางที่ยาวจนมืดดูน่ากลัว โดยเฉพาะเพราะที่ทำงานให้ความสำคัญกับความพยายามและความทุ่มเทให้กับงาน คำถามจึงอยู่ตรงนี้: บริษัทสั่งให้คุณอยู่ต่อได้หรือไม่ ในบทความนี้เราจะอธิบายว่า zangyo เดินอย่างไร ชั่วโมงที่กฎหมายกันไว้ และทางที่ทำให้คุณไม่ต้องยืดทุกเย็น

การทำงานล่วงเวลาเป็นส่วนของชีวิตการทำงานในญี่ปุ่น กฎหมายเปิดทางให้บริษัทสั่งได้ในกรอบที่เขียนไว้ และวางเพดานไว้ด้วย ที่ทำงานจำนวนมากยังกดให้ลูกจ้างยืดเวลาอยู่ดี กฎกับแรงในที่ทำงานจึงเดินไปด้วยกัน

สารบัญ 13

การทำงานล่วงเวลาในญี่ปุ่นทำงานอย่างไร?

กฎหมายมาตรฐานแรงงานวางเวลาทำงานตามกฎหมายไว้ที่ 8 ชั่วโมงต่อวัน หรือ 40 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ไม่นับเวลาพัก งานที่เกินเส้นนี้คือ zangyo บริษัทสั่งให้ทำได้ต่อเมื่อมีข้อตกลงเป็นหนังสือกับฝั่งลูกจ้าง แล้วยื่นต่อสำนักงานมาตรฐานแรงงาน ข้อตกลงนี้เรียกว่าข้อตกลง 36 (saburoku kyōtei, 三六協定) เพราะเขียนอยู่ในมาตรา 36 ในระบบชั่วโมงยืดหยุ่น วันที่ตารางเขียนไว้ยาวกว่า 8 ชั่วโมงอาจยังไม่เป็น zangyo ถ้าค่าเฉลี่ยของช่วงนั้นไม่เกิน 40 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ชั่วโมงนอกเวลาเริ่มเมื่อเกินตารางที่กำหนดไว้แบบนั้น

ข้อตกลง 36 ทำกับใคร

คู่สัญญาฝั่งลูกจ้างคือสหภาพที่รวมลูกจ้างเกินครึ่งของสถานที่ทำงานนั้น ถ้าไม่มีสหภาพแบบนี้ คู่สัญญาคือคนที่ลูกจ้างเกินครึ่งเลือกให้เป็นตัวแทน การเลือกต้องบอกชัดว่ากำลังเลือกคนไปทำข้อตกลง 36 และต้องเห็นได้ว่าเกินครึ่งสนับสนุน เช่น ลงคะแนนหรือยกมือ บริษัทชี้ชื่อตัวแทนเองไม่ได้ ถ้าชี้เอง ข้อตกลงนั้นใช้ไม่ได้แม้จะยื่นไปแล้ว

บริษัทสั่งงานเกิน 8 ชั่วโมงต่อวันหรือ 40 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ได้หลังจากยื่นข้อตกลง 36 แล้ว และเฉพาะในชั่วโมงที่เขียนไว้ หน้าที่ของคุณอ่านจากสัญญาจ้างหรือระเบียบการทำงาน ถ้าในนั้นเขียนว่าเมื่องานจำเป็น บริษัทสั่งล่วงเวลาในกรอบข้อตกลงได้ การอยู่ต่อเป็นส่วนของงาน ข้อตกลงกับตัวแทนเกินครึ่งกับสัญญาของคุณเป็นคนละเอกสาร ต้องมีทั้งคู่

เพดานที่สั่งได้

ในข้อตกลงทั่วไป เวลาทำงานนอกเวลาอยู่ที่ 45 ชั่วโมงต่อเดือน และ 360 ชั่วโมงต่อปี ถ้าคุณอยู่ในระบบชั่วโมงแบบหนึ่งปี เพดานธรรมดาลงมาที่ 42 ชั่วโมงต่อเดือน และ 320 ชั่วโมงต่อปี ตัวเลขนี้ไม่นับวันหยุดตามกฎหมาย

เมื่อปริมาณงานพุ่งชั่วคราวแบบที่ปกติคาดไม่ได้ บริษัทกับฝั่งลูกจ้างใส่ข้อพิเศษได้ แม้ใส่แล้วก็ยังมีเส้นบน เวลาทำงานนอกเวลาทั้งปีไม่เกิน 720 ชั่วโมง เวลาทำงานนอกเวลารวมวันหยุดตามกฎหมายต้องต่ำกว่า 100 ชั่วโมงในเดือนเดียว ค่าเฉลี่ยของผลรวมนั้นในทุกช่วง 2 ถึง 6 เดือนต้องไม่เกิน 80 ชั่วโมงต่อเดือน และเดือนที่เกิน 45 ชั่วโมงมีได้ไม่เกิน 6 เดือนในหนึ่งปี งานวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี สินค้า หรือบริการใหม่อยู่นอกเพดานชุดนี้ งานทั่วไปใช้ตัวเลขด้านบน

ตั้งแต่ 1 กันยายน 2026 สำนักงานมาตรฐานแรงงานเลิกใช้การสั่งแบบเดียวกันทุกแห่งให้ดึงชั่วโมงกลับไปที่ 45 ชั่วโมงต่อเดือน เพดานในกฎหมายยังเท่าเดิม สิ่งที่ตรวจเพิ่มคือมาตรการสุขภาพและสวัสดิการที่ข้อตกลงเขียนไว้เมื่อใช้ข้อพิเศษ ถ้าชั่วโมงหนักจนเสี่ยงป่วย การสั่งให้แก้ยังมีอยู่ และค่าล่วงเวลาก็ยังต้องจ่าย

ค่าที่ต้องบวกเพิ่ม

ส่วนที่เพิ่มคิดจากค่าชั่วโมงปกติ กลางคืนคือช่วง 22:00 ถึง 05:00 ตัวเลขในตารางคือส่วนที่บวกเพิ่ม ช่องล่วงเวลาที่ตกกลางคืนรวม 50% ไว้แล้ว จึงไม่ต้องเอา 25% ไปบวกซ้ำ วันหยุดตามกฎหมายใช้ 35% ทั้งวันที่ทำงาน และไม่บวก 25% ของชั่วโมงล่วงเวลาซ้ำเข้าไป ถ้าวันนั้นลากเข้ากลางคืน ให้บวก 25% ของกลางคืน รวมเป็น 60%

กรณี	ส่วนเพิ่มอย่างน้อย
เกินเวลาตามกฎหมาย	25%
วันหยุดตามกฎหมาย	35%
กลางคืน 22:00 ถึง 05:00	25%
ล่วงเวลาที่ตกกลางคืน	50%
วันหยุดตามกฎหมายที่ตกกลางคืน	60%
ส่วนของล่วงเวลาที่เกิน 60 ชั่วโมงในเดือน	50%
ส่วนที่เกิน 60 ชั่วโมงและตกกลางคืน	75%

อัตรา 50% สำหรับส่วนที่เกิน 60 ชั่วโมงในเดือนใช้กับบริษัทขนาดเล็กด้วย ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2023 ลูกจ้างพาร์ทไทม์และอัลไบต์อยู่ในกฎค่าเพิ่มชุดเดียวกันกับพนักงานประจำ

คนงานต่างชาติในโรงงาน

ชาวบราซิลจำนวนมากที่ไปญี่ปุ่นทำงานในโรงงาน และโรงงานมักขอ zangyo หลายคนเลือกอยู่ต่อเพราะอยากได้เงินเพิ่ม การเลือกกับคำสั่งในสัญญาเป็นคนละเรื่อง ถ้าสัญญาหรือระเบียบการทำงานเขียนการสั่งไว้ ข้อตกลง 36 ยื่นแล้ว และชั่วโมงยังอยู่ในเพดาน บริษัทสั่งได้ ถ้าไม่มีข้อตกลง หรือชั่วโมงเกินเส้นบน หรือค่าเพิ่มไม่เข้าสลิป การสั่งนั้นต่างหากที่ผิด

คุณถูกบังคับให้ทำ zangyo หรือไม่?

คำตอบอยู่ที่เอกสารของที่ทำงานคุณ เมื่อข้อตกลง 36 ยื่นแล้ว และสัญญาหรือระเบียบเขียนว่าเมื่องานจำเป็นให้สั่งล่วงเวลาในกรอบนั้น คุณมีหน้าที่อยู่ต่อภายในชั่วโมงนั้น แรงชวนให้อยู่ต่อ ทั้งที่เอกสารไม่ได้สั่งเย็นนั้น เป็นคนละเรื่องกับหน้าที่ตามกฎหมาย

แรงกดดันของทีม

ที่ทำงานญี่ปุ่นจำนวนมากเดินด้วยทีม เพื่อนร่วมงานหลายคนอยู่ต่อเพราะไม่อยากดูทุ่มเทน้อยกว่าคนที่ยังนั่งอยู่ แม้สัญญาจะไม่ได้สั่งเย็นนั้น แรงของกลุ่มก็ทำให้คนรับ zangyo ไปเอง ถ้าหัวหน้ายังส่งงานมา หรือที่ทำงานทำให้คนที่กลับก่อนดูเหมือนทำไม่เต็มที่จนคุณต้องอยู่ เวลานั้นอยู่ใต้คำสั่งของนายจ้าง ทั้งที่ไม่มีใครพูดคำว่าสั่ง กระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการนับเวลาแบบนี้เป็นเวลาทำงาน และเมื่อมันเกินเส้นกฎหมายต้องได้ค่าเพิ่ม

ประกาศที่เขียนว่าต้องอยู่ต่อ

ประกาศรับสมัครที่เขียนว่ามี zangyo บอกได้แค่ว่าที่นั่นอาจสั่งอยู่ต่อ ที่นั่นผิดเมื่อไม่มีข้อตกลง เมื่อชั่วโมงเกินเส้นบน หรือเมื่อให้ทำแล้วไม่จ่าย ระวังประกาศที่ไม่มีเพดาน หรือที่ถือว่าการอยู่โดยไม่จ่ายเป็นเรื่องปกติ เก็บไทม์การ์ด สลิปเงินเดือน และข้อความที่สั่งงานไว้ แล้วไปแจ้งที่สำนักงานมาตรฐานแรงงานในพื้นที่ได้ การแจ้งที่นั่นไม่เสียค่าใช้จ่าย

เป็นไปได้ไหมที่จะหางานที่ตารางไม่ยืดทุกเย็น?

ภาพที่ทุกคนในญี่ปุ่นทำงานดึกทุกวันกว้างกว่าของจริง มีหน่วยงานและบริษัทที่ภาระเบากว่า โดยเฉพาะงานการศึกษา งานธุรการ และบริษัทที่จัดเวลาให้เลิกได้ตามที่เขียนไว้

งานที่ภาระเบากว่า

บริษัทขนาดเล็กและขนาดกลาง รวมถึงสตาร์ทอัพบางแห่ง จัดเวลาเข้าออกได้ยืดหยุ่นกว่าโรงงานที่เดินสายพานต่อเนื่อง งานพาร์ทไทม์ที่เรียกว่า arubaito มักจัดกะให้เข้ากับเวลาที่คุณมี เมื่อชั่วโมงของอัลไบต์เกินเส้นกฎหมาย ค่าเพิ่มเป็นชุดเดียวกับพนักงานประจำ

ก่อนรับ ถามให้ถึงเอกสาร

ถ้าเวลาหลังเลิกงานสำคัญกับคุณ ถามสามเรื่องก่อนรับ: มีข้อตกลง 36 หรือไม่ เพดานรายเดือนอยู่ที่เท่าไร และมีวันให้เลิกตามเวลาหรือไม่ วันที่บริษัทกำหนดให้เลิกตามเวลาเรียกว่าวันโนโอะซังเกียวเด (nō zangyō dē, ノー残業デー) มันเป็นกฎภายในของบริษัทนั้น เพดาน 45 ชั่วโมงต่อเดือนอยู่ในกฎหมาย คนละเรื่องกับวันที่บริษัทประกาศเอง รีวิวของคนที่เคยทำที่นั่นช่วยให้เห็นว่าเย็นปกติจบกี่โมง การหาตำแหน่งแบบนี้อาจใช้เวลา และยังมีตำแหน่งที่เคารพเวลาที่คุณต้องการ

บริษัทที่พยายามลดการยืดทุกเย็น

หลายปีมานี้บริษัทญี่ปุ่นจำนวนหนึ่งพยายามลดวัฒนธรรมการยืดทุกเย็น บางแห่งใส่วันโนโอะซังเกียวเดและเวลาเข้าออกที่ยืดหยุ่น สำหรับคนที่อยากได้จังหวะชีวิตที่สมดุลขึ้นในญี่ปุ่น ความคืบหน้าอยู่ที่บริษัททำตามวันที่ประกาศ

ข้อพิจารณาสุดท้าย

รู้จักข้อตกลง 36 ค่าเพิ่ม และเส้น 45 ชั่วโมงต่อเดือนก่อนรับงาน แล้วคุณแยกคำสั่งที่กฎหมายรองรับออกจากเย็นที่กลุ่มขอให้นั่งต่อได้ ชั่วโมงที่ยาวจนร่างกายรับไม่ไหวมีชื่อและทางพูดถึงมันใน Karoshi การตายจากงานหนักเกินไปในญี่ปุ่น ถ้าคุณอยู่ในญี่ปุ่นหรือกำลังจะไป ชั่งให้ชัดว่าอยากใช้เวลาที่เหลือของวันกับอะไร และอะไรสำคัญกับคุณที่สุด