Kosoado (こそあど) คืออะไร? ใช้ これ・それ・あれ・この อย่างไร

ถ้าจะจำ kosoado (こそあど) ให้แม่นที่สุด ให้เริ่มจากหลักเดียวนี้ก่อน: ko ใช้กับสิ่งที่ใกล้ผู้พูด, so ใช้กับสิ่งที่ใกล้ผู้ฟังหรืออยู่ในขอบของผู้ฟัง, a ใช้กับสิ่งที่ไกลจากทั้งสองฝ่าย, และ do ใช้ตั้งคำถาม เช่น これ, それ, あれ, どれ

ระบบนี้ไม่ได้มีแค่คำว่า “นี่” กับ “นั่น” เท่านั้น แต่ขยายไปถึงคำชี้สิ่งของ สถานที่ ทิศทาง ลักษณะ และวิธีการพูดด้วย จุดที่คนเรียนสับสนบ่อยคือความต่างระหว่าง これ กับ この รวมถึงการเลือก それ หรือ あれ ให้ตรงกับระยะและบริบท ถ้าจับตรรกะของชุดนี้ได้ การอ่านและฟังภาษาญี่ปุ่นจะลื่นขึ้นมาก

ถ้ายังไม่คุ้นกับฮิรางานะและคาตากานะ แนะนำให้อ่าน คู่มือคานะฉบับสมบูรณ์ ควบคู่กันไป เพราะคำกลุ่มนี้โผล่แทบทุกบทเรียนพื้นฐาน

สารบัญ 11

Kosoado คืออะไร?

คำว่า こそあど言葉 มาจากเสียงขึ้นต้น 4 ชุดคือ ko / so / a / do ซึ่งทำหน้าที่เหมือนเข็มทิศเล็ก ๆ ในประโยค ภาษาญี่ปุ่นจะแยกละเอียดกว่าภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เพราะไม่ได้มีแค่ “ใกล้” กับ “ไกล” แต่ดูด้วยว่าสิ่งนั้นอยู่ฝั่งผู้พูดหรือฝั่งผู้ฟัง

• ko- = ใกล้ผู้พูด
• so- = ใกล้ผู้ฟัง หรือเป็นสิ่งที่ผู้ฟังกำลังถือ กำลังพูดถึง หรืออยู่ในขอบของเขา
• a- = ไกลจากทั้งผู้พูดและผู้ฟัง หรือเป็นสิ่งที่ทั้งสองฝ่ายมองออกไปพร้อมกัน
• do- = ใช้ถาม

พอเข้าใจระยะ 4 แบบนี้แล้ว คุณจะเดาความหมายของคำทั้งตารางได้ง่ายขึ้นทันที แม้จะเจอคำที่ยังไม่เคยท่องมาก่อน

ตารางหลักของ こそあど

ประเภท	KO	SO	A	DO
สิ่งของ	これ	それ	あれ	どれ
ขยายนาม	この	その	あの	どの
สถานที่	ここ	そこ	あそこ	どこ
ทิศทางแบบสุภาพ	こちら	そちら	あちら	どちら
ทิศทางแบบกันเอง	こっち	そっち	あっち	どっち
ลักษณะ	こんな	そんな	あんな	どんな
วิธีการ / สภาพ	こう	そう	ああ	どう

ความต่างระหว่าง これ กับ この

นี่คือจุดที่สำคัญที่สุดของบทเรียนนี้

これ / それ / あれ / どれ ใช้แทนคำนามได้เลย หมายความว่ามันยืนลำพังได้ ส่วน この / その / あの / どの ต้องมีคำนามตามหลังเสมอ

• これは何ですか。 = นี่คืออะไร?
• この本は何ですか。 = หนังสือเล่มนี้คืออะไร?

ถ้าคุณพูดแค่ この โดยไม่มีคำนามตามหลัง ประโยคจะค้างทันที เพราะคำชุดนี้ทำหน้าที่ขยายนาม ไม่ได้แทนนามทั้งก้อน

これは日本語の本です。
Kore wa nihongo no hon desu.
นี่คือหนังสือภาษาญี่ปุ่น

この本はやさしいです。
Kono hon wa yasashii desu.
หนังสือเล่มนี้อ่านง่าย

ถ้าคุณกำลังฝึกโครงสร้างประโยคพื้นฐานอยู่ บทความเรื่อง ความต่างของ は กับ が จะช่วยให้เห็นภาพว่าคำชี้กับหัวข้อประโยคทำงานร่วมกันอย่างไร

เมื่อไรควรใช้ それ และ あれ?

ภาษาไทยมักแปลทั้งสองคำเป็น “นั่น” เหมือนกัน แต่ภาษาญี่ปุ่นแยกชัดกว่า

• それ ใช้เมื่อสิ่งนั้นอยู่ใกล้ผู้ฟัง หรือเป็นสิ่งที่ผู้ฟังเพิ่งหยิบขึ้นมา พูดถึง หรือกำลังสนใจอยู่
• あれ ใช้เมื่อสิ่งนั้นไกลจากทั้งสองฝ่าย หรือทั้งคู่กำลังมองไปที่สิ่งเดียวกันซึ่งอยู่คนละจุดจากตัวทั้งสองคน

ในภาษาพูดจริง so- ยังมีนัยทางบริบทด้วย เช่นเวลาคุณตอบ そうですか หรือ そうですね คุณกำลังรับสิ่งที่อีกฝ่ายพูดมาไว้ในฝั่งของเขา ไม่ได้ชี้ของจริงตรงหน้าเท่านั้น

それはあなたのかばんですか。
Sore wa anata no kaban desu ka.
นั่นคือกระเป๋าของคุณหรือเปล่า

あれは東京タワーです。
Are wa Toukyou tawaa desu.
โน่นคือโตเกียวทาวเวอร์

ここ・そこ・あそこ・どこ ใช้กับสถานที่

ชุดสถานที่ทำงานด้วยตรรกะเดียวกัน แต่เปลี่ยนจาก “สิ่งของ” เป็น “จุดหรือสถานที่”

• ここ = ที่นี่ ใกล้ผู้พูด
• そこ = ตรงนั้น ใกล้ผู้ฟัง
• あそこ = โน่น ไกลจากทั้งสองฝ่าย
• どこ = ที่ไหน

ここは静かです。
Koko wa shizuka desu.
ที่นี่เงียบ

トイレはどこですか。
Toire wa doko desu ka.
ห้องน้ำอยู่ที่ไหน

ในสถานการณ์สุภาพ เช่น ร้านค้า โรงแรม โทรศัพท์ หรือที่ทำงาน มักเปลี่ยนไปใช้ こちら / そちら / あちら / どちら ซึ่งฟังนุ่มกว่าและใช้พูดถึงคนได้ด้วย

こちらへどうぞ。
Kochira e douzo.
เชิญทางนี้

どちらがよろしいですか。
Dochira ga yoroshii desu ka.
ต้องการแบบไหน / ฝั่งไหน

คำกลุ่ม こっち และ こちら ต่างกันอย่างไร?

こっち / そっち / あっち / どっち เป็นรูปกันเอง ใช้บ่อยในบทสนทนาธรรมดา ส่วน こちら / そちら / あちら / どちら สุภาพกว่าและยืดหยุ่นกว่า เพราะใช้ได้ทั้งกับทิศทาง สถานที่ คน หรือทางเลือก

ถ้าคุณคุยกับเพื่อน どっちがいい？ ฟังเป็นธรรมชาติ แต่ถ้าคุยกับลูกค้าหรืออาจารย์ どちらがいいですか จะเหมาะกว่า

こんな・そんな・あんな・どんな และ こう・そう・ああ・どう

เมื่อเข้าใจส่วนนี้แล้ว คุณจะเริ่มเห็นว่า kosoado ไม่ได้หยุดแค่การชี้ “ของ”

• こんな本 = หนังสือแบบนี้
• そんな話 = เรื่องแบบนั้น / เรื่องที่คุณพูดถึง
• あんな店 = ร้านแบบนั้นที่อยู่ไกลหรือทั้งสองฝ่ายนึกภาพร่วมกันได้
• どんな料理 = อาหารแบบไหน

こうやって書きます。
Kou yatte kakimasu.
เขียนแบบนี้

どう思いますか。
Dou omoimasu ka.
คุณคิดอย่างไร

คำว่า そう ยังโผล่บ่อยมากในชีวิตจริง เช่น そうです, そうですか, そう思います จึงควรจำว่า `so-` ไม่ได้มีความหมายแค่ตำแหน่งทางกายภาพ แต่ยังโยงกับสิ่งที่อีกฝ่ายพูดหรือสิ่งที่อยู่ในบริบทของเขา

กลุ่ม こいつ・そいつ・あいつ ใช้ได้ แต่ไม่สุภาพ

ในตารางเก่า ๆ มักจะมี こいつ, そいつ, あいつ, どいつ รวมอยู่ด้วย คำเหล่านี้ใช้ชี้คน แต่โทนค่อนข้างหยาบหรือกันเองจัดมาก คล้าย “ไอ้นี่”, “ไอ้นั่น”, “หมอนั่น” ในบางบริบท

จึงควรเรียนไว้เพื่อฟังให้ออกในอนิเมะ หนัง หรือบทสนทนากันเอง แต่ไม่ควรหยิบไปใช้กับคนที่ไม่สนิท ครู ลูกค้า หรือคนแปลกหน้า ถ้าอยากสุภาพกว่าให้ใช้ชื่อคน, この人, その人, あの人 หรือชุด こちら แทน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ใช้ この เดี่ยว ๆ ทั้งที่ต้องตามด้วยคำนาม
• แปล それ กับ あれ เป็น “นั่น” เหมือนกันทุกครั้งจนลืมเรื่องระยะและฝั่งของผู้ฟัง
• ใช้ どれ ทั้งที่จริงต้องถาม どの + คำนาม
• เอา こいつ ไปใช้กับคนที่ควรพูดสุภาพ

วิธีฝึกให้ใช้ kosoado คล่อง

วิธีที่ได้ผลที่สุดคือฝึกกับของจริงรอบตัว ลองหยิบปากกา หนังสือ กระเป๋า หรือชี้ไปยังประตู โต๊ะ และหน้าต่าง แล้วพูดเป็นชุดดังนี้

• これは何？ นี่คืออะไร?
• この本 หนังสือเล่มนี้
• そこに置いてください วางไว้ตรงนั้น
• あちらへどうぞ เชิญทางโน้น
• どんな意味ですか หมายความว่าแบบไหน?

ถ้าต้องการฝึกผ่านบทสนทนาจริง ลองเปิดบทเรียนพื้นฐานจาก Erin Challenge แล้วสังเกตว่าตัวละครเลือก ko / so / a / do จากมุมมองของใครในฉากนั้น

บทเรียนคำชี้เฉพาะ ko-so-a-do ภาษาญี่ปุ่น

สรุปสั้น ๆ

kosoado เป็นระบบคำชี้ที่สำคัญมากของภาษาญี่ปุ่น เพราะมันเชื่อมทั้งสิ่งของ สถานที่ ทิศทาง วิธีการ และมุมมองของคู่สนทนาเข้าด้วยกัน ถ้าคุณจำได้ว่า ko = ใกล้ฉัน, so = ใกล้คุณ, a = ไกลจากเราทั้งคู่, do = ใช้ถาม คุณจะอ่านประโยคพวก これ, この, そこ, どこ, そう ได้เป็นธรรมชาติมากขึ้น

หลังจากนั้นค่อยฝึกแยกว่าคำไหนยืนลำพังได้ คำไหนต้องขยายนาม และคำไหนสุภาพหรือหยาบ แค่นี้ระบบที่เคยดูยาวก็จะเริ่มเป็นแผนที่ที่ใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน