Ichariba choode: สุภาษิตโอกินาว่าแห่งความเป็นพี่น้อง

Ichariba choode [行逢りば兄弟] เป็นสุภาษิตของโอกินาว่า ความหมายว่า “ต่อให้เพียงพบกันครั้งเดียว เราก็เป็นพี่น้องกัน” คำนี้ถ่ายทอดกันมาผ่านภาษาอุจินากุจิ (ภาษาถิ่นโอกินาว่า) ท้ายบทความรวบรวมสุภาษิตโอกินาว่า 33 ข้อพร้อมคำอธิบายความหมายไว้ให้อ่านต่อ

ความหมายของ Ichariba choode

คำนี้มักเขียนด้วยอักษรคันจิว่า 行逢りば兄弟 โดย 行逢りば แปลว่า “เมื่อได้พบกัน” ส่วน 兄弟 แปลว่า “พี่น้อง” รวมกันจึงหมายถึง เมื่อมีโอกาสพบกันแล้วก็ให้นับกันเป็นพี่น้อง คำกริยาญี่ปุ่น 行き会う (อิกีอาอุ) ที่แปลว่า “พบกันโดยบังเอิญ” ก็สื่อความหมายเดียวกันนี้ได้เช่นกัน ส่วนการถอดเสียงตามแบบของเซ็นโกะ ชิมะบุคุโระจะเขียนเป็น ichariba choodee เพื่อให้เห็นเสียงสระยาว

สุภาษิตนี้สะท้อนจิตสำนึกเรื่องความสามัคคีและน้ำใจที่แน่นแฟ้นระหว่างชาวเกาะโอกินาว่า คนท้องถิ่นใช้คำนี้ทักทายแม้กับคนที่เพิ่งพบกันครั้งแรก และปฏิบัติต่อเขาเหมือนคนในครอบครัว

สิ่งที่ทำให้สำนวนนี้เป็นที่รู้จักในวงกว้างคือฉบับอนิเมะญี่ปุ่นของ Lilo & Stitch ซีรีส์ Stitch! ที่ออกอากาศระหว่างปี 2008 ถึง 2011 มีฉากอยู่บนเกาะอิสาโยอิ เกาะสมมติที่จำลองจากโอกินาว่า และสติทช์ได้พบกับเด็กสาวชื่อยูนะบนเกาะแห่งนี้

การพบกันครั้งนั้นเกิดขึ้นอย่างบังเอิญ แต่ก็กลายเป็นมิตรภาพที่ยั่งยืน ทั้งคู่ผูกพันกันเหมือนพี่น้องเหมือนคนในครอบครัว ตอนแรกของอนิเมะใช้ชื่อตอนว่า “Ichariba chode” ตรง ๆ และเพลงเปิดซีซั่นแรกคือ “Ichariba Ohana” ของวง BEGIN แนวคิดนี้ยังตรงกับคำว่าโอฮานา (Ohana) ของฮาวายที่หมายถึงครอบครัว

ในบราซิลและอีกหลายประเทศ กลุ่มเอซะ (eisa) อย่าง Ryukyu Koku Matsuri Daiko ซึ่งก่อตั้งที่เมืองโอกินาว่าเมื่อปี 1982 ยังออกแสดงอยู่เป็นประจำทั้งในญี่ปุ่นและตามสาขาต่างประเทศ เพื่อถ่ายทอดดนตรีและจิตวิญญาณของชุมชนเกาะ ใครสนใจภาพรวมของวัฒนธรรมโอกินาว่าอ่านต่อได้ที่ โอกินาว่า: หมู่เกาะแห่งวัฒนธรรมหลากหลาย

ในโอกาสที่พูดถึงโอกินาว่าอยู่แล้ว ฉันอยากแบ่งปันเพลงที่ทำให้รู้สึกใกล้ชิดกับโอกินาว่ามากขึ้น เพลงนั้นคือ Shima Uta [島唄] ผลงานปี 1992 ของวง The Boom ที่คาซุฟุมิ มิยาซาวะ นักร้องนำของวง เขียนขึ้นหลังไปเยี่ยมพิพิธภัณฑ์สันติภาพฮิเมยูริ เสียงเครื่องดนตรีและภาษาถิ่นริวกิวผสมอยู่ในเพลงป็อปและร็อกนี้ และเพลงก็กลายเป็นที่รู้จักไปทั่วญี่ปุ่น

รายการสุภาษิตโอกินาว่า

โอกินาว่ามีสุภาษิตและสำนวนอีกมากมายที่เล่าได้ไม่หมดในบทความเดียว บทนี้ขอปิดท้ายด้วยรายการสุภาษิต 33 ข้อที่ถ่ายทอดกันมาผ่านอุจินากุจิ ภาษาถิ่นของเกาะ

สุภาษิตในรายการนี้มาจากหนังสือ The Okinawan Mind in Proverbs [諺に見る沖縄の心] ของเซ็นโกะ ชิมะบุคุโระ (Zenko Shimabukuro)

• Ataishi turu atairu. - เราเข้ากันได้ดีกับคนที่เข้ากันได้ดีกับเรา;
• Achinee ya tankaa mankaa. - การค้าขายต้องมีไปมีมา;
• Aramun jooguu ya duu ganjuu. - คนที่กินอาหารเรียบง่ายคือคนสุขภาพดี;
• Uya yushi kwa yushi. - พ่อแม่และลูกสอนกันและกัน;
• Kaagee kaa ru ya ru. - ความงามเป็นเพียงผิวเผิน;
• Kamuru ussaa mii nayun. - ยิ่งกินมาก ยิ่งได้มาก;
• Kuu sa kana sa. - สิ่งเล็ก ๆ น้อย ๆ น่ารัก;
• Kuchi ganga naa ya yakutatan. - คนที่พูดคล่องอย่างเดียวไม่เกิดประโยชน์;
• Kutubaa. Jin chikee. - ใช้คำพูดให้คุ้มเหมือนใช้เงิน;
• Kutuba noo ushikumaran. - คำพูดที่หลุดปากออกไปแล้วเรียกคืนไม่ได้;
• Shikinoo chui shiihii shiru kurasuru. - เรามาใช้ชีวิตด้วยการช่วยเหลือกันและกัน;
• Shinjichi nu ada nayumi. - ความเมตตาไม่เคยสูญเปล่า;
• Jin too waraaran kwa tu ru waraariiru. - เราหัวเราะกับลูกได้ แต่หัวเราะกับเงินไม่ได้;
• Chu uyamee ru duu uyamee. - เคารพผู้อื่น แล้วผู้อื่นจะเคารพเรา;
• Choo kukuru ru dee ichi. - น้ำใจคือสิ่งที่สำคัญที่สุดของความเป็นมนุษย์;
• Tusui ya tatashina mun. Warabee shikashina mun. - คนชราควรได้รับการเคารพอย่างสมวัย ส่วนเด็กควรได้รับการดูแลด้วยความอ่อนโยน;
• Tusui ya takara. - ผู้สูงอายุคือขุมทรัพย์;
• Miitundaa duu tichi. - สามีและภรรยาเป็นหนึ่งเดียว;
• Nuchi nu sadamee wakaran. - มีแต่พระเจ้าเท่านั้นที่รู้ว่าชีวิตของเราจะยาวนานแค่ไหน;
• Machushi garu ufu iyoo tuyuru. - คนที่ช่างอดทนย่อมได้ปลาตัวใหญ่;
• Miinai chichi nai. - เราเรียนรู้จากการดูและฟัง;
• Mii ya tin niru aru. - ชะตาของเราถูกจดไว้ที่ฟ้า;
• Munoo yuu iyuru mun. - จงพูดแต่สิ่งดี ๆ เกี่ยวกับผู้อื่น;
• Yaasa ru maasaru. - อาหารอร่อยที่สุดเมื่อหิว;
• Duu nu duu ya duu shiru shiyuru. - ไม่มีใครรู้จักร่างกายของเราได้ดีเท่าเราเอง;
• Choo kani ru deeichi. - สามัญสำนึกเป็นสิ่งจำเป็น;
• Yii kutoo isugi. - จงทำสิ่งดี ๆ โดยเร็ว;
• Chira kaagi yaka chimu gukuru. - หัวใจที่เมตตาดีกว่ารูปโฉมที่สวยงาม;
• Yuu ya shititin mii ya shitinna. - ต่อให้ซ่อนตัวจากโลกทั้งใบ ก็อย่าลืมว่าตัวตนที่แท้จริงของเราคือใคร;
• Nmarijima nu kutuba wasshii nee kuni n wasshiin. - การลืมภาษาแม่ก็เท่ากับลืมบ้านเกิด;
• Acha nu neen chi ami. - พรุ่งนี้เป็นวันใหม่;
• Yikiga nu kutubaa shuumun gaai. - วาจาของชายคนหนึ่งคือเกียรติของเขา;
• Mookiraa kwee michi shiri. - เมื่อร่ำรวยขึ้นมา จงรู้จักใช้เงินให้เป็น;