คำศัพท์ดนตรีภาษาญี่ปุ่น: เครื่องดนตรีและกริยาที่ใช้เล่น

ในภาษาไทยเรากล่าวรวมว่า “เล่น” ทั้งกีตาร์ ขลุ่ย และกลอง แต่ภาษาญี่ปุ่นแยกกริยาตามสิ่งที่มือทำกับเครื่องดนตรี: ดีด สี เป่า หรือตี ถ้าใช้กริยาผิด แม้จำชื่อเครื่องได้ คนฟังก็รู้สึกว่าประโยคหลุดจังหวะ

ศัพท์ชุดนี้โผล่ทั้งตอนคุยเรื่องวงในโรงเรียน งานบุงกะไซ และตอนเลือกแนวเพลงในร้านคาราโอเกะ จึงไม่ใช่แค่รายชื่อเครื่อง แต่เป็นคำที่ใช้ตอนพูดถึงดนตรีจริงๆ

สารบัญ 5

การเล่นเครื่องดนตรีในภาษาญี่ปุ่น

ภาษาญี่ปุ่นเลือกกริยาตามประเภทของเครื่อง ไม่ใช่คำเดียวครอบจักรวาลแบบคำว่าเล่นในภาษาไทย:

• kanaderu [奏でる] บรรเลงหรือเล่นเครื่องดนตรีในโทนกลางๆ ใช้ได้กว้าง;
• hiku [弾く] ดีดหรือสีเครื่องสาย รวมถึงเปียโนและคีย์บอร์ด เช่น ギターを弾く;
• fuku [吹く] เป่าขลุ่ย ฟลูต และเครื่องเป่า เช่น フルートを吹く;
• tataku [叩く] ตีกลองและเครื่องกระทบ เช่น 太鼓を叩く;
• ensou suru [演奏する] บรรเลงหรือแสดง ใช้ได้กับเครื่องเกือบทุกชนิด;
• souhou [奏法] เทคนิคหรือวิธีเล่นเครื่องดนตรี;

ศัพท์ทางดนตรีในภาษาญี่ปุ่น

รายการด้านล่างใช้ตอนสนทนา หรือตอนอ่านบทความเรื่องดนตรีและเครื่องดนตรี

• anpu (暗譜) - เล่นจากความจำ โดยไม่ดูโน้ต
• au (合う) - ตรงกัน เข้าจังหวะหรือโทนเดียวกัน
• baiorin (ヴァイオリン) - ไวโอลิน
• bando (バンド) - วงดนตรี
• biburaato (ビブラート) - วิบราโต สำหรับไวโอลิน การร้อง ฯลฯ บางทีเขียน ヴィブラート
• chiisai (小さい) - เสียงเบา (ตามตัวอักษรว่าเล็ก)
• chouchou (長調) - คีย์เมเจอร์
• chouritsu (調律) - การตั้งเสียงหรือจูนเครื่องดนตรี
• chouritsushi (調律師) - ช่างตั้งเสียง บุคคลที่จูนเครื่องดนตรี
• choushi (調子) - โทน เสียง จังหวะ สภาพของเครื่อง
• choushihazure (調子外れ) - เล่นหรือร้องเพี้ยน
• doramaa (ドラマー) - มือกลอง
• doramu (ドラム) - กลอง
• doramusutikku (ドラムスティック) - ไม้ตีกลอง
• ensou (演奏) - การบรรเลง (演奏会 คือคอนเสิร์ตหรือการแสดง)
• fue (笛) - ขลุ่ยหรือปี่ในความหมายกว้าง นกหวีดมักเป็น ホイッスル
• furuuto (フルート) - ฟลูต
• gakki (楽器) - เครื่องดนตรี
• gakkiten (楽器店) - ร้านขายเครื่องดนตรี
• gakufu (楽譜) - โน้ตดนตรี
• gen (弦) - สาย
• gitaa (ギター) - กีตาร์
• gitarisuto (ギタリスト) - นักกีตาร์
• haamonika (ハーモニカ) - ฮาร์โมนิกา
• haapu (ハープ) - ฮาร์ป
• happyoukai (発表会) - การแสดงหรือคอนเสิร์ตนักเรียน
• henkyoku (編曲) - การเรียบเรียง
• hibiku (響く) - ก้อง กังวาน ดังก้อง
• ken (鍵) - คีย์ของเปียโนหรือคีย์บอร์ด
• kennbann (鍵盤) - คีย์บอร์ดในความหมายแผงคีย์
• kyoku (曲) - เพลงหรือชิ้นดนตรี มักไม่มีเนื้อร้อง หรือใช้พูดถึงแทร็ก
• neiro (音色) - สีสันของเสียง โทนเฉพาะของเครื่องดนตรี
• ongaku (音楽) - ดนตรี
• ongakuka (音楽家) - นักดนตรี
• onkai (音階) - สเกลดนตรี
• onpu (音符) - โน้ต
• ontei (音程) - ช่วงเสียงหรืออินเทอร์วัล
• ookesutora (オーケストラ) - วงออร์เคสตรา
• ookii (大きい) - เสียงดัง (ตามตัวอักษรว่าใหญ่) ไม่ได้แปลว่าเสียงสูง
• oto ga deru (音が出る) - มีเสียงออกมา
• oto / ne (音) - เสียง
• oto wo dasu (音を出す) - ทำเสียงหรือให้เครื่องส่งเสียง
• pianisuto (ピアニスト) - นักเปียโน
• piano (ピアノ) - เปียโน
• picchi (ピッチ) - ระดับเสียง ไม่ใช่การขว้าง
• renshuu (練習) - การซ้อม
• ressun (レッスン) - บทเรียนหรือคาบเรียนดนตรี
• rizumu (リズム) - จังหวะ
• sakkusu (サックス) - แซกโซโฟน
• sakkyoku (作曲) - การแต่งเพลง
• shikisya (指揮者) - วาทยกร
• shinbaru (シンバル) - ฉาบ
• sokkyou (即興) - การด้นสด สร้างเพลงในจังหวะนั้น
• tanchou (短調) - คีย์ไมเนอร์
• tenpo (テンポ) - เทมโป
• toraianguru (トライアングル) - ไทรแองเกิล
• toranpetto (トランペット) - ทรัมเป็ต
• toronbohn (トロンボーン) - ทรอมโบน
• uta (歌) - เพลงที่มีคำร้อง
• utau (歌う) - ร้องเพลง
• zureru (ズレる) - หลุดจังหวะหรือเพี้ยนจากโทน

จังหวะและประเภทของดนตรีในภาษาญี่ปุ่น

ชื่อแนวเพลงสมัยใหม่มักเขียนเป็นคาตาคานะ เวลาคุยเรื่องเจ-ป็อป ร็อก หรือเพลงที่เปิดในคาราโอเกะ:

• enka (演歌) - เอนกะ เพลงลูกทุ่งแบบญี่ปุ่น
• jēpoppu (ジェイポップ) - เจ-ป็อป
• anison (アニソン) - เพลงอนิเมะ
• orutanativu (オルタナティヴ) - อัลเทอร์เนทีฟ
• garēji rokku (ガレージ・ロック) - การาจร็อก
• guramu rokku (グラム・ロック) - แกลมร็อก
• guranji (グランジ) - กรันจ์
• panku rokku (パンク・ロック) - พังก์ร็อก
• saikederikku (サイケデリック) - ไซเคเดลิก
• desu metaru (デス・メタル) - เดธเมทัล
• nyūuēbu (ニューウェーブ) - นิวเวฟ
• hādo rokku (ハード・ロック) - ฮาร์ดร็อก
• buritisshu rokku (ブリティッシュ・ロック) - บริติชร็อก
• puroguresshivu rokku (プログレッシヴ・ロック) - โปรเกรสซีฟร็อก
• hevuimetaru (ヘヴィ・メタル) - เฮฟวีเมทัล
• rokkun rōru (ロックン・ロール) - ร็อกแอนด์โรล
• hausu (ハウス) - เฮาส์
• doramun bēsu (ドラムン・ベース) - ดรัมแอนด์เบส
• hippuhoppu (ヒップホップ) - ฮิปฮอป
• fanku (ファンク) - ฟังก์
• dabu (ダブ) - ดับ ไม่ใช่ดั๊บสเตป ดั๊บสเตปคือ ダブステップ
• tekuno (テクノ) - เทคโน
• buritto poppu (ブリット・ポップ) - บริตป็อป
• poppu (ポップ) - ป็อป
• rappu (ラップ) - แรป
• regē (レゲエ) - เร็กเก้
• āru ando bī (アール アンド ビー) - อาร์แอนด์บี
• kantorī (カントリー) - คันทรี
• burūsu (ブルース) - บลูส์
• fōku rokku (フォーク・ロック) - โฟล์กร็อก
• kurashikku (クラシック) - คลาสสิก
• jazu (ジャズ) - แจ๊ส
• suka (スカ) - สกา
• souru (ソウル) - โซล คำว่า ソール คือพื้นรองเท้า ไม่ใช่แนวเพลง

เครื่องดนตรีในภาษาญี่ปุ่น

ชื่อเครื่องสมัยใหม่มักเป็นคาตาคานะ ส่วนเครื่องดั้งเดิมมีรายชื่อยาวกว่านี้ในรายการเครื่องดนตรีญี่ปุ่น

• Gakki [楽器] - เครื่องดนตรี
• Gitaa [ギター] - กีตาร์
• Gen [弦] - สาย
• Baasu [ベース] - กีตาร์เบส เบส
• doramu [ドラム] - กลอง
• piano [ピアノ] - เปียโน
• keiiboodo [キーボード] - คีย์บอร์ด
• maiku [マイク] - ไมโครโฟน
• biiorin [バイオリン] - ไวโอลิน
• chero [チェロ] - เชลโล
• ooboe [オーボエ] - โอโบ
• toranpeeto [トランペット] - ทรัมเป็ต
• sakkusu [サックス] - แซกโซโฟน
• haapu [ハープ] - ฮาร์ป
• haamonika [ハーモニカ] - ฮาร์โมนิกา
• tanburin [タンバリン] - แทมบูรีน

เครื่องดนตรีดั้งเดิมของญี่ปุ่น

กลุ่มนี้มักเรียกรวมว่าวากักกิ [和楽器] ไม่ใช่กลองอย่างเดียว และชากุฮาจิเป็นขลุ่ยไม้ไผ่ ไม่ใช่เครื่องกระทบ

• [琵琶] บิวะ - พิณรูปลูกแพร์ 4 ถึง 5 สาย ใช้ในดนตรีราชสำนักและบรรเลงเดี่ยว
• [三味線] ชามิเซ็น - เครื่องสาย 3 สาย ดีดด้วยไม้บัตจิ
• [琴] โคโตะ - พิณไม้ยาว 13 สาย มักถูกยกเป็นเครื่องสายที่เป็นตัวแทนของญี่ปุ่น
• [太鼓] กลองไทโกะ - กลองหนังขึงบนตัวไม้ ใช้ทั้งเทศกาล พิธี และวงแสดง
• [尺八] ขลุ่ยชากุฮาจิ - ขลุ่ยไม้ไผ่ห้ารู ไม่ใช่กลอง
• [三線] ซันชิน - เครื่องสามสายของโอกินาวะ ซึ่งเป็นต้นทางของชามิเซ็น