Kimochi (気持ち) ในภาษาญี่ปุ่นหมายถึงอะไรจริง ๆ

คนไทยที่ดูอนิเมะมักได้ยินเสียง คิโมจี้ จนคิดว่า kimochi [気持ち] แปลว่ารู้สึกดีเสมอ ปัญหาคือเสียงนั้นมาจากคำคุณศัพท์ 気持ちいい ไม่ใช่คำนาม 気持ち ตัวเปล่า

คำนามนี้คือสิ่งที่ถืออยู่ในใจ ความรู้สึก ความคิด หรือท่าทีต่อเรื่องนั้น ๆ ใช้ผิดบริบทแล้วความหมายเลื่อนไปไกล ตั้งแต่ลมเย็นที่พัดโดนผิว ไปจนถึงของขวัญเล็ก ๆ ที่ยื่นด้วยความเกรงใจ

สารบัญ 6

ความหมายของคำว่า kimochi

คำว่า kimochi ประกอบด้วยคันจิสองตัว คือ 気 (ki) ที่หมายถึงพลังงาน จิตวิญญาณ จิตใจ และ 持ち (mochi) จากกริยา 持つ ที่แปลว่าถือหรือมี ดังนั้นภาพที่ติดมากับคำนี้คือการถืออะไรบางอย่างไว้ในใจ

ในพจนานุกรมญี่ปุ่น คำนี้ครอบคลุมทั้งอารมณ์ต่อสิ่งที่เจอ ท่าทีที่ตั้งไว้ ความรู้สึกทางกายว่าสบายหรือไม่สบาย และของเล็กน้อยที่ยื่นให้แทนคำขอบคุณ ไม่ได้จำกัดอยู่ที่ความรู้สึกรักอย่างที่คำอธิบายสั้น ๆ มักทิ้งไว้

เมื่อพูดว่า 私の気持ち (watashi no kimochi) คนพูดกำลังพูดถึงความรู้สึกหรือเจตนาของตัวเอง อาจเป็นความชอบ ความโกรธ ความเสียใจ หรือความคิดที่อยากให้คนตรงหน้าเข้าใจ ไม่ใช่แค่อารมณ์ลอย ๆ

คิโมจิ กับ คิโมจี้ คนละคำ

ในไทยคำว่า คิโมจี้ กลายเป็นคำติดปากจากอนิเมะและคลิป จนหลายคนคิดว่า kimochi แปลว่ารู้สึกดีอยู่แล้ว ความจริงคือต้องเติม いい (ii) เข้าไป คำเต็มคือ 気持ちいい (kimochi ii) ซึ่งเป็นคำคุณศัพท์ แปลว่าสบาย รู้สึกดี หรือสัมผัสแล้วเพลิน

ฝนเย็น ลมทะเล นวดหลัง ออนเซ็น ล้วนพูดว่า 雨が気持ちいい ได้ ส่วนอาหารอร่อยใช้ 美味しい (oishii) ไม่ใช่ kimochi ii

ในสื่อผู้ใหญ่ วลีนี้ถูกใช้บ่อยตอนแสดงความพึงพอใจทางกาย เพราะฉะนั้นน้ำเสียงและบริบทสำคัญมาก พูดเล่นกับเพื่อนญี่ปุ่นโดยไม่ดูสถานการณ์อาจฟังดูลามกโดยไม่ตั้งใจ

ต่างจาก kibun, kanji และ kankaku

kibun (気分) มักพูดถึงอารมณ์รวม ๆ หรือบรรยากาศของช่วงเวลานั้น เช่นเช้านี้สดชื่น หรือไม่ค่อยสบายทั้งตัว ส่วน kimochi มักผูกกับสิ่งที่มากระทบ ลม ฝน คำพูดของใครบางคน หรือความรู้สึกที่มีต่อคนนั้น

อีกคำที่คนเรียนมักปนคือ kanji (感じ) ซึ่งเป็นความรู้สึกแบบประทับใจหรือลางสังหรณ์ว่าดูดี ดูแปลก ไม่ใช่ความรู้สึกที่ถือไว้ในใจแบบ kimochi ส่วน kankaku (感覚) ใกล้ประสาทสัมผัสทางกายมากกว่า เช่นรู้สึกที่มือที่เท้า

ถ้าอยากไล่คำอื่นที่พูดเรื่องอารมณ์ในภาษาญี่ปุ่นต่อ มีบทความรวม ความรู้สึกและอารมณ์ในภาษาญี่ปุ่น ที่จัดคำพวกนี้เป็นกลุ่ม

ของขวัญเล็ก ๆ และคำว่านิดหน่อย

ตอนยื่นของให้ใครสักคน ชาวญี่ปุ่นมักพูดว่า ほんの気持ちです (honno kimochi desu) แปลตรง ๆ ว่านี่เป็นแค่ความรู้สึกเล็กน้อย แต่ใช้ในความหมายว่าของเล็ก ๆ แทนใจ ไม่ได้คุยโม้ราคา

ความหมายนี้ยังยืดไปเป็นคำวิเศษณ์ได้ด้วย เช่น 気持ち長めに切る คือตัดยาวกว่านิดหนึ่ง ไม่เกี่ยวกับอารมณ์เลย คนที่เรียนแค่คิโมจี้จากซับอนิเมะมักพลาดชั้นนี้

ความรู้สึกที่มีต่อคนอื่นอาจเป็นความชอบแบบที่ภาษาญี่ปุ่นแยกเป็น ai, koi และ suki ซึ่งคนละชั้นกับคำว่า kimochi เอง

Kimochi warui แปลว่าอะไร

คำว่า kimochi warui [気持ち悪い] คือด้านกลับของ kimochi ii แปลได้ทั้งคลื่นไส้ น่ารังเกียจ ขนลุก หรือรู้สึกไม่โอเคกับสิ่งที่เห็น อนิเมะใช้บ่อยตอนตัวละครเจอของสกปรก พฤติกรรมประหลาด หรือคนที่เข้าใกล้เกินไป

รูปสุภาพกว่าเล็กน้อยคือ 気持ちが悪い (kimochi ga warui) ความหมายใกล้กัน คำย่อแบบสแลงคือ kimoi [キモイ] ส่วนคำใกล้เคียงอื่น ๆ ได้แก่ iyarashii [嫌らしい] และ kanji warui [感じ悪い]

ถ้าเจอ kimoi ในบทสนทนาหยาบ ๆ ของอนิเมะ มันอยู่คนละโทนกับคำด่าตรง ๆ ที่รวบไว้ในบท คำหยาบและคำด่าในภาษาญี่ปุ่น

ประโยคที่ใช้จริง

ตัวอย่างสั้น ๆ ที่ช่วยแยกชั้นของคำ:

ความรู้สึกของฉัน	私の気持ち	watashi no kimochi
ฝนนี้สบายจัง	雨が気持ちいい	ame ga kimochi ii
ใจยังเด็กอยู่	気持ちは若い	kimochi wa wakai
นี่ของเล็กน้อยแทนใจ	ほんの気持ちです	honno kimochi desu
เลื่อนไปทางขวานิดหนึ่ง	気持ち右にずらして	kimochi migi ni zurashite

อย่าปน kimochi กับ キムチ (kimuchi) ที่แปลว่ากิมจิ เสียงใกล้กันจนคนเรียนปนกันบ่อย แต่คนละคำ คนละคันจิ