คำศัพท์คาราเต้: ชื่อท่าภาษาญี่ปุ่นและคำในโดโจ

ในบทความนี้ เราจะแบ่งปันรายการคำที่เกี่ยวข้องกับคาราเต้ ทั้งชื่อการโจมตีและคำอื่นที่มักได้ยินตอนฝึก หวังว่าทุกคนจะชอบบทความนี้

เอกสารนี้มาจากแหล่งที่ไม่สามารถระบุผู้เขียนได้ เป็นรายการที่ถูกส่งต่อกันบนอินเทอร์เน็ต น่าเสียดายที่ขาดคันจิและคานะ ฉันพยายามเติมคันจิให้คำที่ความหมายของตัวอักษรตรงกับท่าที่ครูเรียก

สารบัญ 4

เทคนิคหลักของคาราเต้

รายการท่าเริ่มที่อาเกะซึกิและไล่ไปจนถึงโยริอาชิ แต่ละบรรทัดบอกสิ่งที่ร่างกายทำ แล้วตามด้วยคันจิและคำอ่าน

• อาเกะซึกิ (上げ突き, age-zuki) หมัดชกขึ้นบน
• อาชิบาราอิ (足払い, ashi-barai) การกวาดด้วยขา
• อาชิวาซะ (足技, ashi-waza) เทคนิคการใช้ขา
• โจกุซึกิ (直突き, choku-zuki) หมัดตรง
• เอ็มปิอุจิ (猿臂打ち, empi-uchi) การตีด้วยศอก บางโดโจเรียกท่าศอกว่าฮิจิอาเตะ (肘当て)
• ฟุมิโคมิเกริ (踏み込み蹴り, fumikomi-geri) เตะแทงลงหรือเหยียบ
• กียากุซึกิ (逆突き, gyaku-zuki) หมัดกลับ ใช้มือคนละข้างกับขาที่อยู่หน้า
• ฮิซะเกริ (膝蹴り, hiza-geri) เตะด้วยเข่า
• คางิซึกิ (鉤突き, kagi-zuki) หมัดตะขอ
• เคริวาซะ (蹴り技, keri-waza) เทคนิคการเตะ
• คิซามิซึกิ (刻み突き, kizami-zuki) หมัดสั้นของมือหน้าที่นำอยู่
• มาเอะเกริ (前蹴り, mae-geri) เตะด้านหน้า
• มาวาชิเกริ (回し蹴り, mawashi-geri) เตะเป็นวง
• มิคาซึกิเกริ (三日月蹴り, mikazuki-geri) เตะรูปพระจันทร์เสี้ยว
• นามิกาเอชิ (波返し, nami-gaeshi) คลื่นที่กลับมา ใช้เป็นการปัดหรือกวาดกลับตามสำนัก
• นิดังเกริ (二段蹴り, nidan-geri) เตะสองจังหวะ
• นุกิเตะ (貫手, nukite) มือเป็นปลายหอก ยื่นนิ้วเข้าหาเป้าหมาย
• โออิซึกิ (追い突き, oi-zuki) หมัดที่ก้าวตามไปข้างหน้า
• ชูโตอุจิ (手刀打ち, shuto-uchi) ตีด้วยสันมือข้างนิ้วก้อย
• ซูริอาชิ (摺り足, suri-ashi) ขยับเท้าสั้น ๆ โดยครูดพื้น
• ทาเตะซึกิ (縦突き, tate-zuki) หมัดแนวตั้ง หลังมือชี้ไปด้านข้าง
• เทโชอุจิ (掌底打ち, teisho-uchi) ตีด้วยโคนฝ่ามือ
• เท็ตสึอิอุจิ (鉄槌打ち, tettsui-uchi) ตีด้วยก้นกำปั้นแบบค้อน
• โทบิเกริ (飛び蹴り, tobi-geri) เตะกระโดด
• สึกิวาซะ (突き技, tsuki-waza) เทคนิคการชก
• อุจิวาซะ (打ち技, uchi-waza) เทคนิคการตี
• อุราเค็นอุจิ (裏拳打ち, uraken-uchi) ตีด้วยหลังกำปั้น
• อุชิโระเกริ (後ろ蹴り, ushiro-geri) เตะไปด้านหลัง
• โยโกะเกริเคอาเกะ (横蹴り蹴上げ, yoko-geri keage) เตะด้านข้างแบบดีดขึ้น
• โยโกะเกริเคโคมิ (横蹴り蹴込み, yoko-geri kekomi) เตะด้านข้างแบบแทง
• โยริอาชิ (寄り足, yori-ashi) การขยับเท้ายาว ทั้งสองเท้าเลื่อนไปทางเดียวกัน

คำสั่ง คารวะ และคนในโดโจ

日本空手協会 (JKA) ย้ำว่าการคารวะอยู่ทั้งตอนเริ่มและตอนจบของการฝึก รายการนี้จับคำที่ใช้ตอนยืนในแถว ถ้าต้องการที่มาของคาราเต้กับสำนักที่แยกกันไป อ่านได้ในคาราเต้คืออะไร

• เรอิ (礼, rei) คารวะ ทักทาย
• ฮาจิเมะ (始め, hajime) เริ่ม
• ยาเมะ (止め, yame) หยุด
• โยอิ (用意, yoi) เตรียมตัว
• ยาสุเมะ (休め, yasume) พัก ผ่อนคลายจากท่า
• เซนเซนิเรอิ (先生に礼, sensei ni rei) คารวะครู
• โชเม็นนิเรอิ (正面に礼, shomen ni rei) คารวะไปทางด้านหน้าของโดโจ
• โอทาไกนิเรอิ (お互いに礼, otagai ni rei) คารวะซึ่งกันและกัน
• เซนเซ (先生, sensei) ครู
• โดโจ (道場, dojo) สถานที่ฝึก
• คาราเต้กิ (空手着, karategi) ชุดฝึก มีเสื้ออุวากิ (上着) กางเกงซุบง (ズボン) และเข็มขัดโอบิ (帯)
• โมกูโซ (黙想, mokuso) นั่งสงบก่อนเริ่มและหลังเลิก
• คามาเอะ (構え, kamae) การตั้งท่า

คิฮง คาตะ คุมิเตะ และสาย

คิฮง (基本) คือหมัด เตะ และรับที่ทำซ้ำจนร่างกายจำได้เอง คาตะ (型) คือลำดับท่าที่ซ้อมคนเดียวให้จำจังหวะ คุมิเตะ (組手) คือการฝึกกับคู่ บุนไค (分解) คือการแกะคาตะออกมาดูว่าท่าไหนใช้กับคู่จริง

ระดับก่อนสายดำเรียกว่าคิว (級) สายดำเริ่มที่โชด้ง (初段) คนที่มีดัน (段) เรียกว่ายูด้งชะ (有段者) ที่สำนักงานโตเกียวของ JKA ผู้สอบโชด้งต้องฝึกมาอย่างน้อยหนึ่งปี และต้องได้คิว 1 ก่อนวันสอบ สำนักอื่นกำหนดปีกับอายุต่างกัน ใบสมัครของสมาคมที่สังกัดจึงเป็นตัวตัดสิน

ครูยังเรียกโซนเป้าหมายและทิศด้วยคำสั้น ๆ เกะด้ง (下段) คือระดับล่าง จูด้ง (中段) คือช่วงลำตัว โจด้ง (上段) คือโซนสูง ฮิดาริ (左) คือซ้าย มิกิ (右) คือขวา ฮันมิ (半身) คือลำตัวหันเฉียง มาไอ (間合い) คือระยะห่างที่ใช้ได้ คิไอ (気合) คือเสียงที่ปล่อยตอนรวมแรง และคิเมะ (極め) คือจุดที่แรงมาบรรจบตอนกระทบ

คะแนนในคุมิเตะ

อิปปงคุมิเตะ (一本組手) เป็นการซ้อมคู่แบบหนึ่งครั้ง ฝ่ายหนึ่งโจมตีท่าเดียว อีกฝ่ายรับ บนแททามิแข่งขันของสหพันธ์คาราเต้โลก คำว่าอิปปงคือ 3 แต้ม กติกาคุมิเตะฉบับ Rules Version 2026.01 ซึ่งมีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2026 แบ่งแต้มเป็นสามชั้น

คำ	คันจิ	แต้ม	ท่าที่ได้
ยูโกะ	有効	1	หมัดตรง (突き) หรือการตี (打ち) เข้าพื้นที่ให้คะแนน
วาซาอาริ	技あり	2	เตะเข้าจูด้ง
อิปปง	一本	3	เตะเข้าโจด้ง หรือเทคนิคที่กติกาอนุญาตใส่คู่ต่อสู้ที่ส่วนของร่างกายนอกจากเท้าแตะพื้น

พื้นที่จูด้งในการแข่งขันคือลำตัวเหนือเชิงกรานขึ้นไปถึงกระดูกไหปลาร้า ไม่รวมรอยต่อของต้นแขนกับสะบักและไหปลาร้า พื้นที่โจด้งอยู่เหนือกระดูกไหปลาร้า อิปปงกรณีคนล้มมีข้อยกเว้นชื่อฮิซะกามาเอะ (膝構え) คือเข่าข้างหนึ่งแตะพื้นขณะยังทำเทคนิค การเตะใส่คู่ต่อสู้ที่นอนราบกับพื้นอยู่ในรายการท่าต้องห้าม

เทคนิคเข้าโจด้งได้คะแนนเมื่อหมัดหยุดภายใน 2 เซนติเมตร หรือเตะหยุดภายใน 5 เซนติเมตร หรือแตะผิวโดยไม่ส่งแรงเข้าหมวกหรือศีรษะ ลำคอแตะไม่ได้ รุ่นเคเด็ตและผู้แข่งอายุต่ำกว่า 14 ปีใช้ระยะ 5 เซนติเมตรสำหรับมือ และ 10 เซนติเมตรสำหรับเท้า การแตะผิวแบบไม่ส่งแรงใช้ได้ทุกช่วงอายุ

คะแนนเกิดเมื่อเทคนิคยังมีโอกาสได้ผลถ้าไม่ยั้ง และครบหกข้อพร้อมกัน คือรูปท่าถูกต้อง ไม่ตั้งใจทำให้บาดเจ็บ มีความเร็วและพลัง ยังจับตาคู่ต่อสู้ทั้งตอนทำท่าและหลังทำท่า จังหวะถูก และระยะถูก คะแนนอยู่ได้เมื่อยังหันหน้าหาคู่ต่อสู้และยังยืนอยู่ ถ้าล้มเพราะฟาวล์ของคู่ต่อสู้ คะแนนยังนับ ในโดโจ การที่ตายังอยู่กับคู่ต่อสู้หลังปล่อยท่าเรียกว่าซันชิน (残心)

ผู้แข่งแดงคืออากะ (赤) ผู้แข่งน้ำเงินคืออาโอะ (青) ชนะเมื่อนำห่าง 8 แต้ม เมื่อหมดเวลาแล้วแต้มมากกว่า หรือเมื่อแต้มเท่าและมีเซนชู (先取) คือแต้มแรกที่อีกฝ่ายยังไม่ได้คะแนนก่อนสัญญาณ ถ้าแต้มเท่าและไม่มีเซนชู ให้ดูจำนวนอิปปงก่อน แล้วดูจำนวนวาซาอาริ ถ้าจำนวนสองอย่างนั้นเท่ากันด้วย กรรมการโหวตฮันเต (判定) จากท่ากับจังหวะทั้งแมตช์ ในรอบพบกันหมดและในทีม ให้ประกาศฮิกิวาเกะ (引き分け) แทน เว้นแมตช์ที่จัดเพิ่มเพื่อหาผู้ชนะ

ฮันโซกุ (反則) คือการแพ้เพราะฟาวล์ ชิกกะกุ (失格) คือการถูกตัดสิทธิ์จากความประพฤติ และคิเค็ง (棄権) คือการไม่ขึ้นแททามิหรือสละสิทธิ์ ถ้าคู่ต่อสู้โดนคำใดคำหนึ่งในสามนี้ อีกฝ่ายชนะ

พอขึ้นแททามิ ลำดับที่หูต้องจับได้มีไม่กี่คำ เรอิแล้วคารวะ ฮาจิเมะแล้วเริ่ม ถ้ากรรมการยกแขนข้างอากะขึ้นประมาณ 45 องศา นั่นคืออิปปง 3 แต้มให้ฝ่ายแดง วาซาอาริเหยียดแขนระดับไหล่ และยูโกะคว่ำแขนลงประมาณ 45 องศา ยาเมะคือคำให้หยุด