มุกตลกฝืด ๆ ในภาษาญี่ปุ่น – Dajare

มีมุกตลกและเกมเล่นคำอยู่หลายประเภท ในภาษาญี่ปุ่น ปรากฏการณ์นี้ยิ่งอุดมสมบูรณ์ เพราะมีสำนวนนับไม่ถ้วนและยังอ่านคันจิตัวเดียวได้หลายแบบ มุกตลกฝืด ๆ ในภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า ดาจาเระ (駄洒落, dajare) ซึ่งมักมีน้ำเสียงขำ ๆ ขำ ๆ หรือเสียดสีตัวเองเล็ก ๆ เทียบได้กับ «มุกพ่อ» หรือ «มุกเก่าแก่» ในภาษาไทย การศึกษาดาจาเระช่วยให้เราหัวเราะไปพร้อม ๆ กับเสริมทักษะทางภาษาได้อย่างเป็นธรรมชาติ

การเล่นคำอาจเป็นการเล่นเสียงหรือการผสมคำที่ออกเสียงคล้ายกันเข้าด้วยกัน นอกจากนี้ยังมีคำที่เกี่ยวข้องอีกคำหนึ่งคือ โกโรอาวาเซะ (語呂合わせ, goroawase) ซึ่งครอบคลุมทั้งการเล่นสัมผัส การเล่นคำ และการประดิษฐ์ศัพท์ใหม่ในเชิงตลก คำนี้ประกอบด้วยคันจิ «ภาษา» (語), «กระดูกสันหลัง» (呂) และคำกริยา «ผสม» (合わせ) อีกคำที่ครอบคลุมคือ โคโตบาอาโซบิ (言葉遊び, kotobaasobi) ซึ่งแปลตามตัวอักษรว่า «การเล่นกับคำ»

ในภาษาไทย (และในภาษาโปรตุเกส) มุกตลกฝืด ๆ มักอาศัยเสียงที่คล้ายกันหรือคำเดียวกันที่มีความหมายต่างกัน ในภาษาญี่ปุ่นมีมุกตลกแบบนี้หลายพันแบบ เพราะภาษาญี่ปุ่นมีจำนวนพยางค์น้อยกว่าภาษาอื่น ๆ มาก

ความกำกวมทางภาษาและการเขียนที่มีอยู่มากมายในภาษาญี่ปุ่นทำให้สามารถเล่นคำได้หลายรูปแบบที่ภาษาอื่นทำได้ยาก ในบทความนี้ เราจะเน้นที่ ดาจาเระ มุกตลกฝืด ๆ ของญี่ปุ่น และแทรกการ์ตูนสั้น ๆ ให้คุณถอดรหัสด้วยตัวเอง ;)

สารบัญ 3

มุกตลกฝืด ๆ ในภาษาญี่ปุ่น – ฝืดจนกลายเป็นดี

บางครั้งอารมณ์ขันของดาจาเระอาจหลุดมือเราไปเพราะกำแพงด้านภาษา สิ่งที่ฟังดูตลกในภาษาไทยไม่ได้แปลว่าจะตลกในภาษาญี่ปุ่นเสมอไป และในทางกลับกัน ลองดูว่าคุณถอดรหัสตัวอย่างต่อไปนี้ได้ไหม:

• パンダの好きな食べ物は何ですか？
• Panda no suki na tabemono wa nan desu ka?
• อาหารจานโปรดของแพนด้าคืออะไร?
• คำตอบ: パンだ！ — pan da! («ขนมปัง»)

มุกแรกนี้ทำงานคล้ายปริศนาคำทายแบบคลาสสิก คำตอบซ่อนอยู่ในคำถามแล้ว パン (pan) แปลว่า «ขนมปัง» และ だ (da) เป็นรูปย่อแบบไม่เป็นทางการของ desu (です) ซึ่งมีความหมายว่า «คือ» เมื่อรวมกันจึงฟังดูเหมือน «มันคือขนมปังนั่นเอง!»

• 先生：「Eu vou para Tokyo」を過去形にしなさい。 / 学生：「Eu vou para Edo」
• Sensei: … o kako-katachi ni shi nasai. Gakusei: …
• ครู: เปลี่ยนประโยค «ฉันจะไปโตเกียว» ให้เป็นกาลอดีต นักเรียน: ฉันจะไปเอโดะ.

ในชั่วโมงเรียนภาษาโปรตุเกส ครูขอให้นักเรียนเปลี่ยน «Eu vou para Tokyo» เป็นกาลอดีต นักเรียนตอบว่า «Eu vou para Edo» เพราะเอโดะเป็นชื่อเดิมของโตเกียวมาจนถึงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 มุกนี้ไม่ได้อิงภาษาญี่ปุ่นโดยตรง แต่อิงประวัติศาสตร์เล็ก ๆ ของญี่ปุ่น

• 禁煙なんて簡単だよ。私はもう100回はやったね
• Kin'en nante kantan da yo. Watashi wa mou hyakukai yatta ne
• เลิกบุหรี่น่ะ ง่ายมาก ฉันทำมาแล้วร้อยกว่าครั้งได้.

มุกนี้แทบไม่ต้องอธิบายเลย และในภาษาไทยก็ทำงานได้คล้ายกันมาก

• アルミ缶の上にあるみかん
• arumi kan no ue ni aru mikan
• ส้มแมนดารินหนึ่งลูกบนกระป๋องอะลูมิเนียม.

Arumi kan แปลว่า «กระป๋องอะลูมิเนียม»; mikan แปลว่า «ส้มแมนดาริน»

• ねえ、ちゃんと風呂入ってる？ — นายอาบน้ำเป็นประจำจริง ๆ เหรอ?
• อาจฟังดูคล้าย:
• 姉ちゃん、お風呂入ってる？ — พี่สาวนายอยู่ในห้องน้ำเหรอ?

มุกตลกที่ใช้คำคล้ายกัน

มีมุกดาจาเระอีกนับพันที่อาศัยคำที่ออกเสียงเหมือนกัน เช่นตัวอย่างต่อไปนี้:

• イルカがいるか
• Iruka ga iruka?
• มีโลมามั้ย?

ทั้งคำว่า «โลมา» และคำถาม «มีมั้ย?» ออกเสียงว่า iruka เหมือนกัน ข้อแตกต่างเพียงอย่างเดียวคือการเขียน: «โลมา» เขียนด้วยคาตาคานะ ส่วนคำถามเขียนด้วยฮิรางานะทั้งหมด

• スキーが好き
• Sukī ga suki
• ฉันชอบเล่นสกี.

หลักการเดียวกัน: «สกี» (スキー, sukī) กับ «ชอบ» (好き, suki) ออกเสียงเหมือนกัน

• 布団がお山の方まで吹っ飛んだ。おや、まあ！
• Futon ga oyama no hō made futtonda. Oya, mā!
• ฟูกบินไปไกลถึงเชิงเขาเลย โอ้โห!

อีกตัวอย่างที่ซ้อนคำคล้ายกันไว้ในประโยคเดียว ตรงนี้มีมุกตลกถึงสองชั้น: oyama («ภูเขา» + พยางค์เสริม) และ futtonda («บินหายไป»)

• パン作ったことある？
• Pan tsukutta koto aru?
• เคยทำขนมปังไหม?

ถ้าฟังคำถามนี้โดยไม่มีคันจิ อาจเข้าใจผิดเป็น Pantsu kutta koto aru? («เคยกินกางเกงในไหม?») ซึ่งเป็นความเข้าใจผิดที่ตลกและเป็นเอกลักษณ์ของดาจาเระ

• 虫は無視する
• Mushi wa mushi suru
• แมลงเพิกเฉยแมลง.

มุกอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับภาษาญี่ปุ่น

หากคุณเรียนภาษาญี่ปุ่น คุณน่าจะเคยคิดหรือเจอมุกตลกที่ผสมภาษาญี่ปุ่นเข้ากับภาษาอื่นในกลุ่มเฟซบุ๊กหรือโซเชียลมีเดีย เสียงของภาษาญี่ปุ่นมักฟังดูคุ้นหูสำหรับคนที่ไม่ได้พูดญี่ปุ่น — คำญี่ปุ่นบางคำอาจทำให้นึกถึงคำตลกในภาษาอื่น และจุดเริ่มต้นของมุกข้ามภาษาก็มาจากตรงนั้น

กลุ่มที่รู้จักกันดีในการรังสรรค์มุกประเภทนี้คือ Nihongo o benkyō suru hōhō! — ลองแวะไปดูได้ รับรองว่าหัวเราะจนแทบหยุดไม่ได้ หวังว่าบทความนี้จะพอเป็นประโยชน์ ถ้าคุณรู้จักมุกตลกฝืด ๆ อื่น ๆ เกี่ยวกับภาษาญี่ปุ่น บอกกันได้ในคอมเมนต์ แล้วแชร์ให้เพื่อน ๆ ด้วยนะ

บทความที่เกี่ยวข้องใน skdesu.com:

• คำเลียนเสียงในภาษาญี่ปุ่น
• เสียงหัวเราะของญี่ปุ่นในอินเทอร์เน็ตเขียนอย่างไร?
• คาวาอิ – ทำความเข้าใจวัฒนธรรมความน่ารักในญี่ปุ่น