บุตสึดัน (仏壇) คือแท่นบูชาพุทธศาสนาประจำบ้านของญี่ปุ่น ไม่ใช่ของประดับเป็นหลัก แต่เป็นสถานที่สำหรับสักการะพระพุทธเจ้า ระลึกถึงญาติผู้ล่วงลับ และรักษาการปฏิบัติประจำวันของครอบครัว ผู้มาเยือนบ้านและวัดญี่ปุ่นมักเห็นแท่นนี้โดยไม่เข้าใจว่ามีอะไรอยู่ข้างในและทำไมจึงจัดวางเช่นนั้น
บทความนี้อธิบายว่าบุตสึดันคืออะไร มีของอะไรบ้าง เกิดขึ้นได้อย่างไร ครอบครัวใช้งานอย่างไร และบทบาทของมันเปลี่ยนไปอย่างไรในอพาร์ตเมนต์สมัยใหม่

สารบัญ 12
บุตสึดันคืออะไร
บุตสึดันแปลตรงตัวว่า «แท่นบูชาพุทธศาสนา» เป็นศาลหรือโครงสร้างคล้ายแท่นบูชาที่พบในบ้านชาวพุทธและในวัดญี่ปุ่น ส่วนใหญ่เป็นตู้ไม้ที่มีประตู หรือเป็นแท่นเปิดโล่งที่บางครั้งประดับประดาอย่างหรูหรา
ภายในประดิษฐานโกฮงซงหรือภาพศาสนาอื่น เช่น รูปปั้นหรือภาพวาดพระพุทธเจ้าหรือพระโพธิสัตว์ หรือม้วนคัมภีร์ที่มีลายมือมันดาลา แท่นบูชานี้ทำหน้าที่หลายอย่างพร้อมกัน คือสักการะพระพุทธเจ้า เคารพผู้เพิ่งล่วงลับ และบูชาบรรพบุรุษ
ส่วนประกอบของแท่นบูชา
บุตสึดันมีอุปกรณ์ที่เรียกว่าบุตสึงุ (butsugu) เช่น เชิงเทียน เครื่องเผาเครื่องหอม ระฆัง และแท่นสำหรับวางเครื่องบูชา เช่น ผลไม้ ชา หรือข้าว ขึ้นอยู่กับนิกายและรุ่นของแท่น อาจมีของอื่นเพิ่มเติม
นิกายพุทธส่วนใหญ่ ยกเว้นโจโดชินชู จะวางแผ่นป้ายอนุสรณ์อิไห (ihai) ของญาติผู้ล่วงลับไว้ในหรือใกล้แท่นบูชา บางครอบครัวเก็บทะเบียนผู้ตาย (คาโคโจ) หรือแม้แต่โกศอัฐิของญาติไว้ที่นั่น
บุตสึงุมะ: พื้นที่ของแท่นบูชา
พื้นที่ที่บุตสึดันครอบครองเรียกว่าบุตสึงุมะ (butsuma) ในบ้านแบบดั้งเดิมมักเป็นห้องเล็กที่อุทิศให้หรือช่องผนังเฉพาะสำหรับแท่นบูชา แท่นถูกวางบนฐานยกสูงเพื่อให้ผู้คนคุกเข่าหรือก้มกราบได้
เมื่อตู้มีประตู ครอบครัวจะเปิดประตูเวลาสวดมนต์และประกอบพิธี แล้วปิดเมื่อใช้เสร็จ ประตูช่วยปกป้องโกฮงซงและแบ่งเขตแดนชัดเจนระหว่างพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์กับพื้นที่ใช้สอย สำหรับแท่นแบบเปิดโล่ง บางครั้งใช้ผ้าบรอกเคดหรือผ้าขาวเพื่อแสดงความเคารพต่อพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์

ประวัติและที่มา
ที่มาของบุตสึดันไม่ได้อยู่ที่เหตุการณ์เดียว มีการถกเถียงสองคำอธิบาย คำอธิบายหนึ่งย้อนไปถึงจิบุตสึโด ซึ่งเป็นห้องสวดส่วนตัวในบ้านผู้มั่งคั่ง อีกคำอธิบายหนึ่งเห็นว่าต้นแบบคือทามะดานะ แท่นชั่วคราวที่ตั้งขึ้นในช่วงเทศกาลโอบงเพื่อรับวิญญาณผู้ล่วงลับ
กล่าวกันว่าจักรพรรดิเท็มมุมีพระราชโองการในปี ค.ศ. 685 ให้ทุกบ้านสร้างศาลพุทธและประดิษฐานรูปปั้นพระพุทธเจ้าพร้อมคัมภีร์ สิ่งที่ทำให้ธรรมเนียมนี้แพร่หลายจริงคือยุคเอโดะ ระบบเทราอุเกะบังคับให้ครัวเรือนลงทะเบียนกับวัด และแท่นบูชาประจำบ้านกลายเป็นเครื่องหมายของความผูกพันนั้น การสวดมนต์เช้าเย็นและการดูแลบรรพบุรุษจึงเข้าสู่ชีวิตประจำวัน
บุตสึดันกับนิกายพุทธศาสนา
รูปแบบแตกต่างกันตามนิกาย ในโจโดชินชูซึ่งเป็นนิกายใหญ่ที่สุดของพุทธญี่ปุ่น แท่นบูชามีบทบาทสำคัญเป็นพิเศษและรูปทรงตามแบบห้องโถงของวัด แต่ละนิกายต่างกันที่รูปทรงหลังคา สีเสา และการจัดวางภายใน
ในพุทธนิกายเซนพัฒนารูปแบบที่เรียบง่ายกว่าและตั้งใจให้ต่างจากโจโดชินชู ส่วนนิกายนิชิเรน เช่น นิชิเรนโชชูและโซกะงักไก โครงสร้างอาจต่างออกไปมาก โดยมีหอพระด้านในเลียนแบบแท่นบูชาของวัด ประตูไฟฟ้าเป็นเรื่องปกติในรุ่นเหล่านี้
ประเภทและสไตล์
ผู้เชี่ยวชาญมักแบ่งเป็นสี่กลุ่ม คือ บุตสึดันทองคำ (kin) บุตสึดันคาราคิที่ทำจากไม้เข้ม บุตสึดันแบบคันโต และบุตสึดันแบบเฟอร์นิเจอร์ที่ดูเหมือนตู้ทั่วไป รุ่นเล็กสำหรับอพาร์ตเมนต์กว้างเพียง 30 ถึง 40 เซนติเมตร
การผลิตเป็นงานหัตถกรรมหลายขั้นตอน ตั้งแต่การแปรรูปไม้ การลงรัก การปิดทองคำเปลว ไปจนถึงการแกะสลัก พื้นที่อย่างทากาโอกะ เกียวโต และนาโกยาพัฒนาประเพณีของตน การผลิตสูงสุดในทศวรรษ 1980 และลดลงมากตั้งแต่นั้น
แท่นบูชาในชีวิตประจำวัน
ในครอบครัวดั้งเดิม บุตสึดันถูกเปิดเช้าและเย็น มีการจุดเทียนและธูป และถวายน้ำ ชา หรือข้าว บางครอบครัวสั่นระฆังและสวดมนต์หรือท่องคัมภีร์
ในวันครบรอบการเสียชีวิต ญาติจะมารวมตัวกันและครอบครัวอาจนิมนต์พระ ในช่วงโอบงฤดูร้อนและปีใหม่ แท่นบูชามีความหมายพิเศษเพราะเฉลิมฉลองการกลับมาของบรรพบุรุษ แท่นบูชาประจำบ้านยังมีบทบาทสำคัญในงานศพและพิธีรำลึก
บุตสึดันกับคามิดานะ
บุตสึดันเป็นพุทธ ส่วนคามิดานะเป็นแท่นบูชาชินโตประจำบ้าน คามิดานะมักตั้งสูงบนผนังและบรรจุของสำหรับคามิ เทพเจ้าชินโต ส่วนบุตสึดันเกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ และญาติผู้ล่วงลับ
ในหลายบ้านทั้งสองอยู่เคียงข้างกันโดยไม่ถือว่าขัดแย้งกัน ชินโตยังมีโซเรย์ฉะ (soreisha) ซึ่งเป็นสถานที่แยกต่างหากสำหรับบูชาบรรพบุรุษและคล้ายกับบุตสึดัน
อพาร์ตเมนต์สมัยใหม่กับแท่นบูชาเล็ก
ในเมืองใหญ่ อพาร์ตเมนต์เล็กลง และไม่ใช่ทุกครอบครัวจะตั้งแท่นบูชาขนาดใหญ่ รุ่นกะทัดรัด บุตสึดันแบบเฟอร์นิเจอร์ และแท่นบูชาเรียบง่ายที่วางบนชั้นได้กลายเป็นเรื่องปกติ บางครัวเรือนเลิกใช้แท่นบูชาประจำที่และไปเยี่ยมหลุมศพครอบครัวหรือวัดแทน
สัดส่วนครัวเรือนที่มีบุตสึดันสูงกว่าในชนบทเมื่อเทียบกับเมือง เรื่องนี้เกี่ยวกับพื้นที่อยู่อาศัยและคำถามว่าใครดูแลและรับผิดชอบค่าใช้จ่าย ในบางครอบครัวแท่นบูชาถูกส่งต่อข้ามรุ่น ในครอบครัวอื่นซื้อใหม่หลังการเสียชีวิต
การซื้อ การสถาปนา และการส่งต่อ
บุตสึดันขายในร้านเฉพาะ ห้างสรรพสินค้า และเวิร์กช็อปช่างฝีมือ ราคาแตกต่างกันมากตามขนาด วัสดุ และงานฝีมือ รุ่นเรียบง่ายถูกกว่ารุ่นแท่นทองคำเปลวและแกะสลักประณีตมาก
แท่นบูชาใหม่ได้รับการสถาปนาในพิธีเฉพาะที่เรียกว่าไคเง็นคูโย (kaigen kuyō) เมื่อเปลี่ยนหรือซ่อมแท่น บางนิกายก็จัดพิธีอีกครั้ง ในอดีตมีปัญหากับผู้ขายที่ไม่สุจริต จึงมีการตั้งสภาเพื่อการค้าที่เป็นธรรม
คำถามที่พบบ่อย
บุตสึดันเป็นวัดในบ้านหรือไม่ ไม่ใช่ในทางกฎหมาย แต่เป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์เล็ก ๆ ที่จัดให้คล้ายวัดได้
ทุกครอบครัวญี่ปุ่นต้องมีบุตสึดันไหม ไม่ต้อง จำนวนครัวเรือนที่มีแท่นบูชาลดลง โดยเฉพาะในเมือง
ผู้มาเยือนแตะต้องบุตสึดันได้ไหม ไม่ควรเปิดหรือวางของบนแท่นโดยไม่ได้รับอนุญาต
ต่างจากคามิดานะอย่างไร บุตสึดันเป็นพุทธ คามิดานะเป็นชินโต
บทสรุป
บุตสึดันเป็นมากกว่าเฟอร์นิเจอร์ มันเชื่อมชีวิตประจำวันของครอบครัวกับพระพุทธเจ้า บรรพบุรุษ และพิธีกรรมที่หล่อหลอมศาสนาประจำบ้านของญี่ปุ่น การเข้าใจแท่นบูชานี้ยังหมายถึงการเข้าใจว่าพุทธศาสนาในญี่ปุ่นไม่ได้ปฏิบัติเฉพาะในวัดแต่ أيضًاที่บ้าน
อ่านต่อ: คามิดานะ แท่นบูชาชินโตประจำบ้าน, ศาสนาในญี่ปุ่น, พุทธศาสนาในยุคอาสึกะ, การทำสมาธิเซน และ พิธีเซงากิสำหรับผู้ตาย






ชุมชน
ความคิดเห็น
0 ความคิดเห็น
ยังไม่มีความคิดเห็นที่เผยแพร่ในภาษานี้
ส่งความคิดเห็น