ลักษณนามภาษาญี่ปุ่น: วิธีนับคน สิ่งของ และเวลา

เลขหนึ่งในภาษาญี่ปุ่นไม่ได้มีเสียงเดียวเสมอไป: 一本อ่านว่า ippon เมื่อพูดถึงดินสอหนึ่งแท่ง แต่ 一人กลับเป็น hitori เมื่อพูดถึงคนหนึ่งคน ความต่างเล็ก ๆ นี้คือเสน่ห์และกับดักของการนับภาษาญี่ปุ่น

สิ่งที่ต้องจำจึงไม่ใช่ตัวเลขล้วน ๆ แต่เป็นคู่ของ จำนวน + ลักษณนาม หรือ 助数詞 (josūshi) เมื่อเริ่มจากกลุ่มที่ใช้บ่อย คุณจะค่อย ๆ ฟังออกและเลือกใช้ได้โดยไม่ต้องท่องรายการยาวทั้งหมดในคราวเดียว

สารบัญ 5

ลักษณนามทำงานอย่างไร

ภาษาญี่ปุ่นมักวางลักษณนามไว้หลังจำนวน เพื่อบอกว่ากำลังนับอะไรอยู่ ลักษณนามบางคำสื่อถึงรูปร่าง บางคำสื่อถึงประเภทของสิ่งนั้น เช่น ของแบน ของยาว หนังสือ คน หรือยานพาหนะ

หากพื้นฐานตัวเลขยังไม่แน่น ลองทบทวน ตัวเลขภาษาญี่ปุ่น ควบคู่กันไป แล้วฝึกเป็นวลีสั้น ๆ เช่น 五人 (go-nin) สำหรับ “ห้าคน” และ 三冊 (san-satsu) สำหรับ “หนังสือสามเล่ม”

ในประโยค ลักษณนามอาจตามหลังคำนามหรืออยู่ใกล้กริยา ตัวอย่างเช่น あそこにかさが五本あります。 (asoko ni kasa ga go-hon arimasu) หมายถึง “ตรงนั้นมีร่มห้าคัน” จุดสำคัญคือเลือก 本 เพราะร่มถูกมองเป็นสิ่งที่เรียวยาว ไม่ใช่เพราะตัวเลขห้าเปลี่ยนความหมาย

ลักษณนามหลักที่ควรเริ่มก่อน

ผู้เริ่มต้นไม่จำเป็นต้องรู้ทุกคำ ให้เริ่มจากคำที่พบในบทสนทนา ร้านค้า และแบบฝึกหัดบ่อยที่สุดก่อน ตารางนี้เป็นจุดตั้งต้นที่ใช้งานได้จริง

ลักษณนาม	ใช้กับ	ตัวอย่าง
人（にん）	คน	三人（san-nin）สามคน; หนึ่งและสองคนเป็น hitori, futari
つ	ของทั่วไปเมื่อยังไม่มีคำเฉพาะ	三つ（mittsu）สามชิ้น
個（こ）	ของชิ้นเล็กหรือก้อนเล็ก	二個（ni-ko）สองชิ้น
枚（まい）	ของแบนหรือเป็นแผ่น	三枚（san-mai）สามแผ่น
本（ほん）	ของยาวทรงกระบอกหรือเป็นแท่ง	二本（ni-hon）สองแท่ง
冊（さつ）	หนังสือ สมุด และสิ่งพิมพ์เป็นเล่ม	一冊（issatsu）หนึ่งเล่ม
台（だい）	ยานพาหนะ เครื่องจักร และเครื่องใช้ไฟฟ้า	一台（ichi-dai）หนึ่งคันหรือหนึ่งเครื่อง
匹（ひき）	สัตว์ขนาดเล็ก เช่น แมว ปลา และสุนัข	二匹（ni-hiki）สองตัว

คำว่า つ มีประโยชน์มากเมื่อยังไม่รู้ลักษณนามเฉพาะ แต่ใช้ได้ถึงสิบเท่านั้น หลังจากนั้นต้องใช้รูปแบบอื่น เช่น 個 หรือคำที่ตรงกับสิ่งของมากกว่า ส่วน 個 มักเห็นในร้านค้าและการนับของชิ้นเล็ก จึงเป็นคำที่ควรคุ้นหูตั้งแต่ต้น

เวลา อายุ และจำนวนครั้ง

การนับไม่ได้มีแค่สิ่งของ ในชีวิตประจำวันคุณจะเจอลักษณนามของเวลาอยู่เสมอ เช่น 時（じ） สำหรับชั่วโมงของนาฬิกา, 分（ふん／ぷん） สำหรับนาที, 回（かい） สำหรับจำนวนครั้ง และ 歳（さい） สำหรับอายุ

• 三時（san-ji） — สามโมง
• 十分（juppun） — สิบนาที
• 二回（ni-kai） — สองครั้ง
• 二十歳（hatachi） — อายุยี่สิบปี
• 一泊（ippaku） — พักหนึ่งคืน

คำบางคำใช้ตัวคันจิเดียวกันได้หลายบทบาท เช่น 日 อาจเกี่ยวกับวันในปฏิทินหรือจำนวนวัน จึงควรเรียนเป็นตัวอย่างเต็มคำ ไม่ใช่จำคันจิโดด ๆ การถามจำนวนก็เปลี่ยนตามลักษณนาม เช่น 何人 (nan-nin) “กี่คน” และ 何枚 (nan-mai) “กี่แผ่น”

ทำไมเสียงอ่านจึงเปลี่ยน

เมื่อเลขมาชนกับลักษณนาม บางพยางค์จะเปลี่ยนเสียงให้ออกเสียงง่ายขึ้น นี่ไม่ใช่ข้อผิดพลาด แต่เป็นรูปที่ต้องฝึกฟังและจดจำเป็นชุด โดยเฉพาะกับ 本, 匹 และ 冊

• 一本 ippon, 三本 sanbon, 六本 roppon, 八本 happon
• 一匹 ippiki, 三匹 sanbiki, 六匹 roppiki
• 一冊 issatsu, 八冊 hassatsu, 十冊 jussatsu

อย่าพยายามเดารูปทุกคำจากกฎกว้าง ๆ ตั้งแต่วันแรก วิธีที่จำได้ดีกว่าคือเก็บวลีที่ใช้จริงไว้เป็นกลุ่ม เช่น 一本, 三本, 六本 และ 八本 แล้วค่อยขยายไปยังลักษณนามอื่น เสียงที่เปลี่ยนจะเริ่มคุ้นเมื่อเจอซ้ำในบทสนทนา

วิธีฝึกให้ใช้ได้จริง

เลือกสิ่งรอบตัววันละไม่กี่อย่างแล้วพูดเป็นภาษาญี่ปุ่น: หนังสือบนโต๊ะหนึ่งเล่ม, แก้วสองใบ, แมวหนึ่งตัว หรือการเดินทางสองครั้ง การจับคู่คำนามกับลักษณนามตั้งแต่ต้นช่วยให้ไม่ต้องย้อนมาแก้นิสัยการใช้คำกว้าง ๆ ภายหลัง

เริ่มจาก 人, つ, 個, 枚, 本, 冊, 台 และ 匹 ก่อนก็พอ เมื่อเจอคำใหม่ให้จดทั้งคันจิ คำอ่าน และตัวอย่างหนึ่งประโยค ลักษณนามมีจำนวนมากจริง แต่การสื่อสารในแต่ละวันเริ่มได้จากกลุ่มเล็ก ๆ ที่ใช้ถูกจังหวะ

การนับภาษาญี่ปุ่นจึงไม่ใช่กำแพงของตัวเลข หากมองลักษณนามเป็นคำที่บอกลักษณะของสิ่งที่อยู่ตรงหน้า การเลือกคำจะค่อย ๆ มีเหตุผลและฟังเป็นธรรมชาติมากขึ้น