ชาบู-ชาบู (しゃぶしゃぶ) คืออาหารหม้อร้อนของญี่ปุ่นที่ใช้เนื้อสัตว์หั่นบางและผักจุ่มลงในน้ำซุปเดือดสักครู่แล้วยกขึ้นมาจิ้มซอส บทความนี้เล่าที่มาของชื่อ วัตถุดิบและลำดับการปรุง และอธิบายว่าชาบู-ชาบูต่างจากสุกิยากิและนาเบะอย่างไร

สารบัญ 14
เป็นอาหารแบบไหน
วัตถุดิบถูกนำมาเสิร์ฟแบบดิบที่โต๊ะ และคนกินเป็นคนปรุงเองในหม้อตรงหน้า พื้นฐานคือเนื้อวัวหั่นบางกับผักสด ในญี่ปุ่นถือว่าเนื้อวัวเป็นหลัก ถ้าใช้หมูเรียกว่าบูตะชาบู ถ้าใช้ปูเรียกว่ากานิชาบู
ชื่อนี้มาจากไหน
ชื่อนี้มาจากมิยาเกะ ทาดาอิจิ (三宅忠一) เจ้าของร้านสึเอฮิโระในโอซาก้า เขาเห็นพนักงานล้างผ้าขนหนูในกะละมัง แล้วนึกถึงท่าทางการจุ่มเนื้อในหม้อน้ำร้อน เสียงน้ำที่กระเซ็นฟังดูสดใส จึงกลายเป็นชื่ออาหารจานนี้ และมีการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าในปี 1955

รากจากประเทศจีน
มีคำอธิบายว่าต้นแบบคือซวนหยางโร่ว อาหารหม้อไฟของมองโกเลียใน หลังสงคราม ชาวญี่ปุ่นที่กลับมาจากปักกิ่งได้แนะนำอาหารจานนี้ให้ร้านอาหารในเกียวโต และไปรวมกับวัฒนธรรมมิซึทากิของคันไซจนเป็นรูปแบบทุกวันนี้ ทั้งนี้ไม่ได้สืบทอดตรงจากฉบับมองโกเลีย แต่เป็นฉบับปักกิ่งที่ปรับแล้ว
หม้อและอุปกรณ์
หม้อเฉพาะของชาบู-ชาบูมีปล่องไฟตรงกลาง ความร้อนระบายขึ้นด้านบน น้ำซุปจึงเดือดสม่ำเสมอและมือไม่โดนไอน้ำร้อน ที่บ้านใช้หม้อลึกหรือหม้อไฟฟ้าแทนได้

น้ำซุปและวัตถุดิบ
น้ำซุปพื้นฐานทำจากคอมบุและคัตสึโอบุชิ ใส่เห็ดหอม ถั่วงอก ต้นหอม เต้าหู้ ผักมิซึนะ เห็ดชิเมจิ และผักน้ำ เตรียมที่บ้านใช้คอมบุหนึ่งแผ่น ปลาแห้ง และซองดาชิสำเร็จรูปก็พอ เนื้อควรแช่แข็งแล้วหั่นบาง จะคีบลงหม้อง่าย
ลำดับการปรุง
ใส่น้ำกับคอมบุในหม้อ ตั้งไฟอ่อนให้ร้อนช้า ๆ พอน้ำใกล้เดือดยกคอมบุออก ใส่ซองดาชิกับปลาแห้งแล้วต้มประมาณห้านาที หั่นผักและเต้าหู้เป็นชิ้นพอคำจัดใส่จาน พอน้ำซุปเดือดให้ลดไฟลง คีบเนื้อลงทีละชิ้น พอสีเปลี่ยนให้ยกขึ้นทันที เพราะต้มนานเนื้อจะแข็ง

ซอสจิ้ม
ซอสโพนสึที่ผสมโชยุ น้ำส้มสายชู และน้ำตาลเป็นที่นิยม และซองงาบดก็ใช้กันมาก ใส่ต้นหอมกับหัวไชเท้าสับลงไปจะช่วยเพิ่มกลิ่น แต่ละคนตักซอสใส่ถ้วยของตัวเองแล้วจิ้มเนื้อ
การปิดท้ายและวิธีเสิร์ฟ
หลังกินวัตถุดิบหมดแล้ว เอาข้าวหรืออุด้งหรือราเมนใส่น้ำซุปที่เหลือ เรียกว่าชิเมะ ร้านอาหารบางแห่งเสิร์ฟหม้อแบ่งสองช่อง หรือยกเนื้อและผักมาเป็นคอร์สทีละอย่าง

ต่างจากสุกิยากิอย่างไร
สุกิยากิใกล้เคียงอาหารผัดในกระทะที่ปรุงเนื้อกับโชยุและน้ำตาล เริ่มจากย่างเนื้อก่อนแล้วเติมผักลงไปเคี่ยว รสจึงเข้มกว่า ชาบู-ชาบูจุ่มในน้ำซุปใสแล้วจิ้มซอส รสจึงเบากว่าและใกล้เคียงอาหารน้ำ ทั้งสองเมนูมีวิธีต่างกันไปตามภูมิภาคและแต่ละบ้าน
ต่างจากนาเบะอย่างไร
นาเบะเป็นคำเรียกรวมของอาหารที่ปรุงในหม้อ โอเด็ง โมสึนาเบะ โยเซนาเบะ และจังโคโนเบะล้วนอยู่ในกลุ่มนี้ สุกิยากิและชาบู-ชาบูก็เช่นกัน ชาบู-ชาบูแยกออกมาด้วยวิธีจุ่มแล้วยกขึ้นจิ้มซอส
ต่างกันตามภูมิภาค
การสำรวจในปี 2021 พบความต่างชัดเจน ของที่ใส่ลงก่อนในญี่ปุ่นตะวันออกคือผัก ส่วนญี่ปุ่นตะวันตกตอบว่าเนื้อ จำนวนครั้งที่จุ่มเนื้อลงน้ำซุปเฉลี่ยสูงสุดที่ฮอกไกโด 4.38 ครั้ง ตามด้วยคิวชู 4.08 คินกิ 4.04 และโทโฮกุกับโอกินาวา 3.57 ครั้ง
เลือกเนื้อและผักอย่างไร
เนื้อที่เหมาะกับชาบู-ชาบูคือส่วนที่มีไขมันแทรกเล็กน้อย เช่น สันคอหรือสะโพก เพราะสุกเร็วและยังนุ่ม ถ้าหั่นบางเกินไปจะขาดในน้ำซุป ถ้าหนาจะสุกไม่ทั่วถึง ผักที่ใช้ควรมีทั้งใบและราก เพื่อให้ทั้งมื้อไม่หนักเกินไป รากใช้เวลานานกว่าใบ จึงใส่ลงก่อน
จัดโต๊ะก่อนลงมือ
ตั้งหม้อตรงกลางโต๊ะ วางจานผักและเนื้อไว้รอบ ๆ ให้หยิบได้สะดวก เตรียมถ้วยซอสให้ทุกคน ซองงาบดกับโพนสึวางแยกกัน แต่ละคนจะผสมตามชอบ และถ้ามีที่คีบแยกสำหรับเนื้อดิบด้วยจะช่วยให้มื้อปลอดภัยขึ้น
เมนูแปรรูป
การนำเนื้อที่ปรุงสุกแล้วไปพักให้เย็น จัดใส่จานกับผัก เรียกว่าฮิยะชิชาบู และถ้าทำเป็นสลัดเรียกว่าฮิยะชิชาบูสลัด เหมาะกับวันที่ไม่อยากกินหม้อ หรือใช้เนื้อที่เหลือ
อ่านต่อ: โอเบนโตะ, ไคเซกิ และ วัตถุดิบในครัวญี่ปุ่น
ชาบู-ชาบูดูเหมือนง่ายเพราะใช้เวลาไม่นาน แต่ทั้งน้ำซุป ซอส และการปิดท้ายด้วยข้าวหรือเส้นทำให้เป็นมื้อที่ครบ แค่รู้ที่มาของชื่อก็มีเรื่องเล่าที่โต๊ะอาหารเพิ่มขึ้นหนึ่งเรื่อง






ชุมชน
ความคิดเห็น
0 ความคิดเห็น
ยังไม่มีความคิดเห็นที่เผยแพร่ในภาษานี้
ส่งความคิดเห็น