Leekspin — ที่มาของต้นหอมและ Ievan Polkka

หลายคนเห็น Hatsune Miku แล้วคิดว่าต้นหอมในมือเธอเกิดพร้อมซอฟต์แวร์ Vocaloid แต่ก่อนที่มิกุจะขึ้นจอ คลิปแฟลชวงวนของสาวนอนิเมะที่ยิ้มกว้างแล้วหมุนผักเขียวไปตามจังหวะเพลงฟินแลนด์มีอยู่แล้ว ชื่อที่อินเทอร์เน็ตเรียกมันคือ Leekspin หรือ Loituma Girl

สิ่งที่ทำให้คลิปนี้ติดตาไม่ใช่แค่การหมุนผักซ้ำ ๆ หากเป็นช่องว่างระหว่างคำ: ภาษาอังกฤษเรียก leek ภาษาญี่ปุ่นพูดถึง negi (ねぎ) และคนไทยมักนึกถึงต้นหอม ช่องว่างนั้นเองที่พามิกุไปสู่ภาพจำ “สาวต้นหอม” ในปีต่อมา

Leekspin หรือ Loituma Girl คืออะไร

Leekspin คือแอนิเมชันแฟลชสั้นที่วนไม่จบ ตัวละครอนิเมะหญิงถือผักยาวแล้วหมุนเป็นวง เพลงที่วนคู่กันไม่ใช่ทำนองสุ่ม แต่เป็นช่วงสแกตประมาณยี่สิบหกวินาทีจาก Ievan Polkka ฉบับอะแคปเปลลาของวงโฟล์กฟินแลนด์ Loituma ภาพที่ถูกตัดมาคือฉากของโอริฮิเมะ อิโนะอุเอะ จากอนิเมะ Bleach ตอนที่ 2 ไม่ใช่ตัวละครที่วาดขึ้นมาเพื่อมีม

ในฉากนั้นโอริฮิเมะเพิ่งซื้อของกลับบ้าน แล้วหมุนเนกิให้เพื่อนดู รอยยิ้มที่สว่างเกินไปบวกพื้นหลังลายก้นหอยทำให้คลิปดูไร้สาระในทางที่ติดหู เมื่อตัดมาวนกับช่วงที่วง Loituma ร้องพยางค์ไม่มีความหมาย มันกลายเป็นลูปที่คนเปิดแล้วปิดยาก

มีมต้นหอมเกิดขึ้นได้อย่างไร?

คลิปถูกพูดถึงบน LiveJournal ประมาณวันที่ 23 เมษายน 2006 และแพร่ในวงรัสเซียก่อนจะกระโดดออกไปวงภาษาอังกฤษ ในเดือนพฤษภาคมปีเดียวกันเว็บหน้าเดียวชื่อ leekspin เปิดขึ้นมาเล่นแอนิเมชันนี้วนตลอด แฟนอนิเมะส่งต่อในบล็อกและเว็บบอร์ดอย่าง LiveJournal, GeoCities, 4chan รวมถึงวงจรของ 2channel และอิมเมจบอร์ด

เพลงที่วนในคลิปคือ Ievan Polkka เพลงโฟล์กฟินแลนด์ที่เนื้อร้องของ Eino Kettunen ตีพิมพ์ในปี 1928 ท่อนที่คนจำได้จากมีมไม่ใช่ทั้งเพลง หากเป็นช่วงสแกตที่วง Loituma ใส่ไว้ในอัลบั้มปี 1995 (ออกในสหรัฐชื่อ Things of Beauty ปี 1998) ชื่อเพลงมักถูกอ่านผิดเป็น Levan Polkka เพราะตัว I ตัวใหญ่คล้ายตัว l

หนึ่งปีก่อนที่ Hatsune Miku จะเอาผักอันเดียวกันขึ้น Nico Nico Douga ลูปนี้เดินทางจากรัสเซียสู่ยุโรป ญี่ปุ่น และบอร์ดตะวันตกแล้ว ไม่ใช่แอนิเมชันเงียบอย่างที่เล่ากันผิด ๆ หากเป็นเพลงกับภาพที่ถูกล็อกไว้ด้วยกัน

ต้นหอม เนกิ หรือลีก?

ชื่อ Leekspin แปลตรง ๆ ว่าหมุนลีก แต่ของที่โอริฮิเมะถือในต้นฉบับญี่ปุ่นคือ 長ネギ (เนกิยาว) ซึ่งใกล้ต้นหอมญี่ปุ่นมากกว่าลีกยุโรป ฉบับพากย์อังกฤษของ Bleach เรียกผักนั้นว่า leek เลยกลายเป็นชื่อมีมที่โลกจำ

ในภาษาไทย คนมักเรียกผักที่มิกุถือว่าต้นหอม ซึ่งตรงกับภาพจำในญี่ปุ่นมากกว่าคำว่าลีก ถ้าค้นคำว่า negi จะเจอมิกุกับผักเขียวยาวเป็นชุด แต่ถ้าค้น leek จะเจอชื่อมีมภาษาอังกฤษก่อน ต้นหอมกับลีกเป็นคนละชนิดในสกุลหอม แต่ในวัฒนธรรมเน็ต ทั้งสองคำชี้ไปที่วัตถุชิ้นเดียวกันในคลิปนั้น

จุดเริ่มต้นของ Hatsune Miku กับ Ievan Polkka

เว็บแชร์วิดีโอของญี่ปุ่นที่ขยายคลิปนี้ไม่ใช่ YouTube หากเป็น Nico Nico Douga (นิโคนิโคโดงะ) หลังเปิดในปี 2007 ลูป Leekspin และแมดของ Ievan Polkka ขึ้นเร็ว ในเดือนกันยายน 2007 ผู้ใช้ชื่อ Otomania ลงเวอร์ชันให้ Vocaloid ฮัตสึเนะ มิกุ ร้อง Ievan Polkka ขณะที่ตัวละครจิ๋วซึ่งต่อมาถูกเรียกว่า ฮาจูเนะ มิกุ (はちゅねミク) โบกเนกิไปตามจังหวะ

คลิปนั้นไม่ใช่แค่คัฟเวอร์เพลงโฟล์ก หากเป็นสะพานจากมีมปี 2006 สู่ภาพจำของมิกุ ต้นหอมกลายเป็นของคู่ตัว เพราะคนดูเชื่อม Ievan Polkka กับผักในมือโดยไม่ต้องอธิบายใหม่ หลังจากนั้นเนกิปรากฏในงานแฟนอาร์ต เกมอย่าง Project DIVA และสินค้า จนหลายคนคิดว่ามิกุถือต้นหอมมาตั้งแต่กำเนิดตัวละคร

ถ้าเปิดคลิปมิกุแล้วสงสัยว่าผักนั้นมาจากไหน คำตอบไม่ได้อยู่ที่สตูดิโอ Vocaloid ก่อน หากอยู่ที่ลูปแฟลชของโอริฮิเมะ เพลงโฟล์กฟินแลนด์ที่ถูกตัดมาวน และช่องว่างระหว่างคำว่าต้นหอม เนกิ และลีก ที่อินเทอร์เน็ตยอมให้ค้างไว้ด้วยกัน