2channel, 2chan และ 4chan — เว็บบอร์ดกับอิมเมจบอร์ดที่ปั้นเน็ตญี่ปุ่น

ในโลกตะวันตก คนมักชี้ Reddit เป็นจัตุรัสใหญ่ของกระทู้ แต่ในญี่ปุ่นก่อนโซเชียลจะกินพื้นที่ ข่าว ไวรัล และมุกทั้งประเทศไหลออกจากเว็บบอร์ดข้อความชื่อ 2channel (2ちゃんねる) ที่ฮิโรยูกิ นิชิมูระ (西村博之) เปิดเมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม 1999 จากหอพักนักศึกษาในรัฐอาร์คันซอ สหรัฐอเมริกา

คนนอกญี่ปุ่นมักเรียกทุกอย่างว่า 2chan เพราะโดเมนของ Futaba Channel คือ 2chan.net อิมเมจบอร์ดคือกระทู้ที่รูปกับข้อความเดินคู่กันแบบนิรนาม ไม่ต้องสมัคร และกระทู้จมเมื่อไม่มีคนตอบ รูปแบบนี้เองที่ปั้นมีมให้หลุดจากญี่ปุ่นไปสู่ 4chan

สารบัญ 5

2channel — เว็บบอร์ดข้อความที่เคยเป็นจัตุรัสใหญ่ของญี่ปุ่น

2channel คือเว็บบอร์ดข้อความนิรนาม หน้าตาเรียบ ตัวหนังสือเป็นพระเอก ไม่มีเลย์เอาต์หรู ฮิโรยูกิตั้งขึ้นให้คนพิมพ์ความเห็นโดยไม่ต้องโชว์ชื่อ กระทู้แต่ละอันจำกัดที่ 1,000 โพสต์ เมื่อเต็มจะถูกเก็บลงคลังแล้วค่อยหายไป เพื่อไม่ให้หัวข้อเก่าครองหน้าตลอด

ช่วงรุ่งเรืองราวปี 2000 ถึงต้นทศวรรษ 2010 ไซต์นี้มีผู้เข้าชมราวสิบล้านต่อวันและโพสต์กว่าสองล้านต่อวัน อิทธิพลใกล้เคียงวิทยุ นิตยสาร และโทรทัศน์ของญี่ปุ่น ปี 2002 คำว่า 2channel ยังเป็นคำที่คนญี่ปุ่นค้นใน Google มากที่สุด บนบอร์ดนี้ คาโอโมจิ (顔文字) หรืออิโมจิข้อความ ศิลปะ Shift_JIS และสแลงเน็ตเติบโตจนกลายเป็นภาษาพูดของอินเทอร์เน็ตญี่ปุ่น

กุมภาพันธ์ 2014 จิม วัตคินส์ ผู้ให้บริการโดเมน ยึด 2ch.net ฮิโรยูกิจึงเปิดคลิปที่ 2ch.sc ตุลาคม 2017 ฝั่ง 2ch.net เปลี่ยนชื่อเป็น 5channel (5ちゃんねる) บน 5ch.net เพื่อเลี่ยงเครื่องหมายการค้า 2channel ที่ฮิโรยูกิถือในญี่ปุ่น มีนาคม 2026 นายทะเบียน Epik ระงับโดเมน 5ch.net บอร์ดฝั่งนี้ย้ายไป 5ch.io

ชุมชนญี่ปุ่นไม่ได้มีแค่บอร์ดเดียว โอตาคุยังหนาใน NicoNico Douga ทวิตเตอร์ และเครือข่ายสังคมยอดนิยมในญี่ปุ่น แต่สำเนียงหยาบ เร็ว และนิรนามของ 2channel ยังเป็นแม่แบบที่คนอื่นลอก กระทู้เรื่อง Densha Otoko (電車男) ปี 2004 ที่กลายเป็นละครและภาพยนตร์ ก็เริ่มจากชายคนหนึ่งเล่าบนบอร์ดว่าเข้าไปห้ามคนเมาบนรถไฟ

Futaba Channel (2chan) — อิมเมจบอร์ดที่เกิดตอน 2channel สะดุด

วันที่ 30 สิงหาคม 2001 มีคนเปิด Futaba Channel (ふたば☆ちゃんねる) บน 2chan.net เป็นที่หลบเมื่อ 2channel ใกล้ล่มเพราะโหลด เริ่มจากบอร์ดข้อความ แล้วเพิ่มการอัปโหลดรูปด้วยสคริปต์ GazouBBS จนกลายเป็นอิมเมจบอร์ดที่โอตาคุใช้ทำมุกและปะติดปะต่อภาพ

Futaba ไม่เก็บคลังยาวแบบเว็บบอร์ดทั่วไป ใครไม่ได้อยู่ตอนนั้นพลาดมุกนั้นไป เมื่อมีมหรือไวรัลดัง มันถูกยกไปเว็บนอกเร็ว มุกอย่าง Yaranaika และตัวละคร OS-tan เกิดในวัฒนธรรมบอร์ดนี้แล้วเดินทางต่อสู่โลกตะวันตก

ชาวตะวันตกเรียก Futaba ว่า 2chan เพราะโดเมน ทำให้ปนกับ 2channel ตลอด สองไซต์คนละชนิด: 2channel เป็นข้อความ Futaba เป็นรูป ปรัชญาของผู้ใช้เก่าคือเก็บมุกไว้ในบอร์ด โลกภายนอกเลยต้องรอให้ของดังหลุดออกมาเอง

4chan — จาก Futaba สู่บอร์ดภาษาอังกฤษ

ปี 2003 คริสโตเฟอร์พูล ที่ใช้ชื่อ moot อายุสิบห้าปี สร้าง 4chan จากสคริปต์และวัฒนธรรมของ Futaba ไม่ใช่สำเนา 2channel โดยตรง ไซต์เป็นภาษาอังกฤษแต่มีผู้ใช้ญี่ปุ่นปะปน บอร์ดถูกตั้งชื่อด้วยตัวอักษรระหว่างทับ เช่น /a/ สำหรับอนิเมะและมังงะ

วันที่ 21 กันยายน 2015 ฮิโรยูกิซื้อ 4chan จากพูล วงจรกลับบ้าน: ผู้ก่อตั้งเว็บบอร์ดข้อความญี่ปุ่นมานั่งดูแลอิมเมจบอร์ดภาษาอังกฤษที่เกิดจากลูกของ Futaba กลุ่ม Anonymous ที่คนรู้จักในเวลาต่อมาเติบโตจากวัฒนธรรม /b/ ของ 4chan

ลูกหลานทางตะวันตกมี 8chan ซึ่งภายหลังใช้ชื่อ 8kun และอยู่สายผู้ดูแลเดียวกับ 5channel ช่วงหนึ่ง บอร์ดพวกนี้มักไม่เก็บโพสต์ถาวร ใครตามไม่ทันต้องรอให้มุกหลุดไปทวิตเตอร์หรือ Reddit

บอร์ดย่อยของ 4chan ทำงานอย่างไร

4chan แบ่งเป็นช่องตามธีมประมาณหลายสิบช่อง แต่ละช่องมีรหัสสั้นระหว่างเครื่องหมายทับ /b/ คือบอร์ดสุ่มที่ดังที่สุด และเป็นที่ที่เจอเนื้อหาผู้ใหญ่หรือสุดโต่งได้ง่าย ด้านล่างเป็นบอร์ดที่คนสนใจวัฒนธรรมญี่ปุ่นมักเจอ ไม่ใช่บัญชีครบทุกช่องของไซต์

• /a/ อนิเมะและมังงะ
• /c/ อนิเมะแนวคิวท์
• /jp/ วัฒนธรรมโอตาคุ
• /vp/ โปเกมอน
• /v/ วิดีโอเกม
• /g/ เทคโนโลยี
• /tv/ โทรทัศน์และภาพยนตร์
• /pol/ การเมืองแบบไม่กรอง
• /b/ Random

สิ่งที่หลุดออกจากฟอรัมและอิมเมจบอร์ด

บอร์ดนิรนามพวกนี้เคยเป็นโรงงานมีมและที่ถกเรื่องที่สื่อหลักไม่แตะ พร้อมกันนั้นก็เจอปัญหาซ้ำ: สแปม การพูดเกลียด เนื้อหาผิดกฎหมาย และการแข่งกันก่อกวน ขนาดที่ใหญ่ทำให้จัดระเบียบยาก หมวดและแท็กช่วยกั้นธีมได้แค่บางส่วน

ของที่หลุดจากสายนี้มีทั้ง หน้ากากหัวม้าที่กลายเป็นไวรัล คำว่า waifu กับ husbando และ มีม Doge ของชิบะคาโบสุ คนเห็นของพวกนี้บนทวิตเตอร์ก่อน แล้วค่อยย้อนไปเจอว่าต้นทางอยู่ที่บอร์ดนิรนาม

สายนี้เรียงตรง ๆ ได้ดังนี้: เว็บบอร์ดข้อความ 2channel แตกเป็น 5channel กับ 2ch.sc อิมเมจบอร์ด Futaba เปิดช่องให้รูป และ 4chan เอาแบบนั้นไปทำให้โลกภาษาอังกฤษ ถ้าจะอ่านเน็ตญี่ปุ่นให้ถูกเรื่อง ให้เรียกชื่อให้ถูกก่อน แล้วค่อยดูว่าวันนี้คนยังอยู่บน 5ch.io หรือบน 4chan ที่ฮิโรยูกิดูแล