ส่วนประกอบเสียงของคันจิ: วิธีเดาเสียงองโยมิ

คุณรู้หรือไม่ว่าคันจิหลายตัวออกเสียงคล้ายกัน เพราะมีชิ้นส่วนเล็ก ๆ ข้างในที่บอกเสียง? ตัวอักษรแบบนี้เรียกว่า เคเซโมจิ (形声文字) ส่วนชิ้นที่ทำหน้าที่บอกเสียงเรียกว่า อนปุ (音符) คันจิส่วนใหญ่ของญี่ปุ่นอยู่ในตระกูลนี้ ประมาณร้อยละ 80 หรือมากกว่า การจำอนปุจึงช่วยให้เดาเสียงองโยมิได้โดยไม่ต้องท่องทีละตัว

อนปุมักอยู่ด้านขวาของคันจิ และบางครั้งอยู่ด้านล่าง มันชี้เฉพาะการอ่านแบบจีน องโยมิ ไม่ใช่เสียงคุนโยมิแบบญี่ปุ่นแท้

ทำไมภาษาญี่ปุ่นถึงมีคันจิที่อ่านคล้ายกันมาก? ภาษาญี่ปุ่นมีหน่วยเสียงน้อย และรับคันจิมาจากจีนซึ่งมีวรรณยุกต์ ญี่ปุ่นรับเสียงเหล่านั้นมาแต่ไม่มีวรรณยุกต์ คำที่เคยต่างกันในจีนจึงไปทับกันในองโยมิ

การรู้เสียงของอนปุช่วยให้ระบุองโยมิส่วนใหญ่ของคันจินั้นได้ ถ้ายังสับสนระหว่างรากความหมายกับชิ้นเสียง ดูโครงสร้างในบท บุชุ รากศัพท์และตำแหน่งของคันจิ

สารบัญ 5

แนวคิดขององค์ประกอบทางเสียง

คันจิไม่ได้มีแค่ภาพวาดของสิ่งของ โชเคโมจิแบบรูปภาพ มีไม่กี่ร้อยตัว ส่วนใหญ่เป็นเคเซโมจิ: ครึ่งหนึ่งบอกความหมายกว้าง ๆ (意符) อีกครึ่งบอกเสียงโดยประมาณ (音符) อนปุไม่แม่นทุกครั้ง แต่ให้เบาะแสที่ใช้เรียนได้จริง โดยเฉพาะองโยมิ

ตัวอย่างปฏิบัติ

1. คันจิ: 時 (เวลา)
   • องค์ประกอบทางเสียง: 寺
   • การอ่าน: ji
   • ข้อสังเกต: คันจิ 寺 (วัด) อ่านองโยมิว่า “ji” ชิ้น 寺 ใน 時 ก็อ่านว่า “ji” เช่นกัน ดังนั้น 時 จึงอ่านว่า “ji” ซึ่งหมายถึงเวลา
2. คันจิ: 湖 (ทะเลสาบ)
   • องค์ประกอบทางเสียง: 胡
   • การอ่าน: ko
   • ข้อสังเกต: ด้านขวาของ 湖 คือ 胡 ไม่ใช่แค่ 古 胡 อ่านองโยมิว่า “ko” จึงพา 湖 ไปทาง “ko” ส่วนความหมายน้ำมาจากซันซุย 氵
3. คันจิ: 保 (ปกป้อง)
   • องค์ประกอบทางเสียง: 呆
   • การอ่าน: ho
   • ข้อสังเกต: แม้ 呆 จะไม่ค่อยเจอเดี่ยว ๆ การอ่าน “ho” ของมันก็ถูกใช้ร่วมกับ 保 ซึ่งทำหน้าที่เป็นอนปุ

วิธีใช้องค์ประกอบทางเสียงในการเรียนรู้

การระบุ: เริ่มจากหาอนปุในคันจิตัวนั้น โดยทั่วไปเป็นชิ้นที่เล็กกว่าซึ่งคุณอาจรู้จักจากคันจิตัวอื่น

การเชื่อมโยง: โยงชิ้นนี้กับคันจิที่คุณรู้องโยมิอยู่แล้ว ถ้าจำได้ว่า 寺 อ่านว่า “ji” ก็ใช้ตัวนั้นพยุงความจำของ 時 持 侍

การฝึกปฏิบัติ: ฝึกด้วยการเขียนหรือทบทวนคันจิที่ใช้อนปุร่วมกัน เช่น สร้างรายการตระกูล 寺 แล้วท่องด้วยกัน

ความสนใจต่อข้อยกเว้น: อนปุไม่ใช่สูตรที่ไม่มีผิด คันจิบางตัวอ่านต่างจากที่เดา ต้องใช้คู่กับคำจริงและรูปแบบการเรียนอื่น

การใช้ทรัพยากร: ใช้หนังสือหรือแอปที่จัดคันจิเป็นตระกูลเสียง ไม่ใช่แค่ลำดับขีด

คันจิที่มีองค์ประกอบทางเสียงคืออะไร?

ถ้ายังนึกภาพอนปุไม่ออก ดูจากตระกูลนี้ชัดที่สุด

ตัวอักษร 寺 แปลว่าวัดพุทธ การอ่านแบบญี่ปุ่น (คุนโยมิ) คือ [tera] ส่วนองโยมิคือ [ji] คันจิตัวอื่นในภาพมี 寺 อยู่ด้านขวา จึงพาองโยมิไปทางเดียวกันคือ [ji]

กฎนี้ไม่ใช่กฎตายตัว คันจิญี่ปุ่นหลายตัวมีองโยมิมากกว่าหนึ่งเสียง และบางตระกูลก็มีข้อยกเว้นชัด เช่น 待 มี 寺 อยู่ขวาแต่องโยมิหลักคือ tai ไม่ใช่ ji นอกจากนี้คำประสมยังอาจเปลี่ยนเป็นเสียงขุ่นด้วย เรนดาคุ เช่น か กลายเป็น が ภายในคำ ไม่ใช่เพราะดาคุเท็นลอย ๆ บนตัวอักษรเดี่ยว จึงเดาไม่ได้ถ้าไม่รู้จักคำนั้น

คันจิมีหลายพันตัว บางตัวประกอบด้วยหนึ่งชิ้นหรือมากกว่า (บุชุหรือคันจิตัวอื่น) บางตัวมีองโยมิศูนย์ หนึ่ง หรือหลายเสียง ด้วยกรอบนี้ คุณเริ่มดูดซับคันจิผ่านชิ้นส่วนแล้วค้นพบการอ่านได้ แต่นี่ไม่ใช่ทางลัดมหัศจรรย์ ต้องมีคลังคำพอสมควรจึงจะอ่านคันจิและคำที่ประกอบจากราก/คันจิที่มีองโยมิได้คล่อง

ตารางอนปุ: คันจิที่เสียงองโยมิคล้ายกัน

ตารางด้านล่างเป็นตัวอย่างตระกูลที่มีอนปุร่วมกัน ใช้เป็นแผนที่ฝึก ไม่ใช่การันตีว่าทุกตัวในแถวอ่านเหมือนกันเป๊ะ

เรดิคัล, องค์ประกอบ	การอ่าน	คันจิ, ตัวอักษร
几	ki	机, 肌, 飢
亡	bou	忙, 忘, 盲, 荒, 望, 妄
干	kan	汗, 肝, 奸, 刊, 岸
五	go	伍, 吾, 唔, 圄, 寤, 悟, 晤, 梧, 牾, 珸, 衙, 語, 齬
己	ki	起, 記, 紀, 忌
咢	gaku	愕, 萼, 蕚, 諤, 鄂, 鍔, 顎, 鰐, 鶚, 齶
工	kou	紅, 空, 虹, 江, 攻, 功, 肛
及	kyuu	吸, 級, 扱
士	shi	仕, 志, 誌
方	hou, bou	肪, 坊, 紡, 防, 妨, 房, 謗, 傍, 芳, 訪, 放
乍	saku	作, 搾, 昨, 酢
中	chuu	忠, 沖, 仲, 狆
化	ka	花, 靴, 貨
反	han	版, 板, 坂, 飯, 販, 叛
分	fun	粉, 紛, 雰
半	han	伴, 絆, 拌, 判
白	haku	伯, 拍, 泊, 迫, 舶, 狛, 柏, 箔, 珀
皮	hi	彼, 被, 疲, 披
付	fu	府, 符, 附, 俯
包	hou	抱, 泡, 胞, 砲, 飽, 咆
可	ka	河, 何, 荷, 苛, 呵, 歌
古	ko	固, 故, 枯, 個, 箇, 沽, 姑, 苦
生	sei	姓, 性, 星, 牲, 惺
正	sei	征, 政, 症, 整
旱	kan	悍, 捍, 桿, 稈, 駻
析	seki	晰, 淅, 皙, 蜥
司	shi	伺, 詞, 嗣, 飼
且	so	粗, 祖, 狙, 阻, 組
旦	tan	但, 胆, 疸, 担
令	rei	冷, 鈴, 零, 齢
立	ryuu	竜, 滝, 粒, 笠, 龍
申	shin	神, 伸, 呻, 押, 紳
召	shou	招, 沼, 昭, 紹, 詔, 照
安	an	案, 按, 鞍, 鮟
同	dou	洞, 胴, 桐, 恫, 銅, 筒
寺	ji	侍, 持, 時, 塒, 峙
旬	jun	洵, 殉, 恂
各	kaku	格, 喀, 閣, 額
圭	kei	掛, 桂, 畦, 珪, 罫, 鮭, 硅
糸	kei	系, 係, 繋
結	ketsu	潔
光	kou	恍
交	kou	校, 絞, 狡, 較, 郊, 効, 咬
共	kyou, kou	供, 恭, 洪, 哄
次	shi	姿, 諮, 資
成	sei	盛, 誠, 筬, 城
朱	shu	株, 珠, 殊, 蛛
我	ga	峨, 蛾, 餓, 俄, 鵞
甫	ho	浦, 捕, 哺, 匍, 補, 蒲, 輔, 舗
見	ken	硯, 蜆, 現
辰	shin	唇, 振, 賑, 震, 娠
肖	shou	宵, 消, 硝
弟	tei	第, 剃, 涕
廷	tei	庭, 挺, 艇
良	ryou	郎, 浪, 朗, 狼, 廊
直	choku, shoku	植, 埴, 殖, 稙
長	chou	張, 帳, 脹
非	hi	悲, 緋, 誹, 鯡, 琲, 扉
朋	hou	崩, 棚, 硼
果	ka	課, 菓, 踝, 顆
官	kan	棺, 管, 館
末	matsu	抹, 沫, 秣, 茉, 靺
奇	ki	崎, 埼, 椅
其	ki	期, 欺, 棋, 基, 旗
金	kin	欽, 錦
采	sai	彩, 菜, 採
青	sei	清, 靖, 精, 晴, 請, 情, 鯖, 静
昔	shaku	借, 惜, 錯
尚	shou	常, 裳, 掌
昌	shou	娼, 唱, 菖, 晶
禺	guu	遇, 寓, 隅, 偶
扁	hen	編, 偏, 篇, 蝙
則	soku	側, 測, 惻
相	sou	想, 箱, 霜
湘	shou	廂
莫	baku	摸, 膜, 漠, 博, 縛, 幕
高	kou	縞, 稿, 藁
曹	sou	遭, 槽, 糟
曽	sou	贈, 僧, 憎, 増
童	dou	撞, 憧, 瞳
義	gi	儀, 議, 犠, 蟻, 艤