สันติภาพในภาษาญี่ปุ่น: เฮย์วะ 平和 และคันจิที่คนสักผิด

คนที่หาคำว่าสันติภาพเป็นภาษาญี่ปุ่นบ่อยครั้งไม่ได้จะท่องศัพท์ แต่จะเอาไปสักคันจิ ค้นหาแป๊บเดียวก็เจอรูปที่แปะคำว่า peace ไว้ข้างล่าง ทั้งที่หลายตัวไม่ได้แปลแบบนั้นทั้งในญี่ปุ่นและจีน

คำที่ใช้จริงในชีวิตประจำวันคือ เฮย์วะ (heiwa) [平和] กินความถึงความสงบและความกลมกลืนด้วย แต่ตัวอักษรแต่ละตัวในคำนี้มีความหมายของตัวเอง และคนมักสักแค่ครึ่งเดียว

สารบัญ 6

ความผิดพลาดเมื่อสักคันจิคำว่าสันติภาพ

หลายคนสักคันจิผิดโดยเข้าใจว่ามันหมายถึงสันติภาพโดยตรง แม้แต่ตอนค้นหาภาพก็เจอตัวอักษรที่ถูกแปะคำแปลว่าสันติภาพ ทั้งที่ความหมายจริงไม่ใช่แบบนั้นทั้งในภาษาญี่ปุ่นและภาษาจีน

ความจริงแล้วคันจิ [平] กับ [和] รวมกันเป็นคำว่าสันติภาพ เมื่อแยกกันแต่ละตัวก็สื่อความสงบหรือความกลมกลืนได้บ้าง แต่คนมักนำเสนอราวกับว่าตัวเดียวเท่ากับคำเต็ม โดยตัดความหมายอื่นทิ้ง

เป็นเรื่องปกติที่จะสักคันจิเพียงตัวเดียวแทนทั้งคำ แล้วควรสักตัวไหน? ตอบยาก เพราะทั้งสองตัวไม่ได้อ่านว่า “peace” แบบภาษาอังกฤษ พอเข้าใจความหมายของแต่ละตัวแล้ว ค่อยเลือกได้ตรงกับสิ่งที่อยากสื่อ

สันติภาพแบบญี่ปุ่น [和]

คันจิ [和] ที่หลายคนสักเพราะคิดว่าเป็นสันติภาพหลัก ความจริงแล้วเป็นคำที่ชี้ไปที่ประเทศญี่ปุ่นด้วย เป็นชื่อเก่าที่ใช้เรียกญี่ปุ่น และมักปรากฏในคำที่หมายถึงของแบบญี่ปุ่นดั้งเดิม

ตัวอักษร วะ (wa) [和] ถูกใช้แทน [倭] ซึ่งเคยเป็นชื่อเก่าของญี่ปุ่นที่ปรากฏในบันทึกอย่าง นิฮอนโชกิ พงศาวดารญี่ปุ่น คันจินี้ยังกินความถึงการคืนดี การเข้าสู่ความกลมกลืน และการทำให้อ่อนลง

ในจีนและเกาหลี [和] ก็สื่อความสงบได้ แต่ไม่ใช่ตัวหลักของคำว่าสันติภาพในภาษาญี่ปุ่นสมัยใหม่ คำหลักของญี่ปุ่นคือ 平和 ไม่ใช่ 和平

เพราะ [和] ไปอยู่ในคำอย่างอาหาร ดนตรี และของใช้แบบญี่ปุ่น จึงหาคำที่แปลตรงๆ ว่าสันติภาพยากหน่อย แต่คำด้านล่างยังเกาะความสงบและการคืนดีอยู่:

คันจิ	โรมาจิ	ความหมาย
和平	wahei	สันติภาพแบบเจรจา ข้อตกลงสงบศึก
和やか	nagoyaka	อ่อนโยน สงบ กลมกลืน
和解	wakai	การปรองดอง ประนีประนอม
和議	wagi	การประชุมหรือการเจรจาสันติภาพ
和む	nagomu	ผ่อนคลาย อ่อนลง
和睦	waboku	การคืนดี ความสงบ
和戦	wasen	สงครามและสันติภาพ
和約	wayaku	สนธิสัญญาสันติภาพ
和楽	waraku	ความสงบและความกลมกลืน
和を結ぶ	wa o musubu	ทำสันติภาพ คืนดี

คันจิ [平] ในคำว่าสันติภาพ

ไม่ควรสักคันจิตัวนี้ [平] แล้วหวังว่าคนญี่ปุ่นจะอ่านว่าสันติภาพ แม้มันจะอยู่ในคำ 平和 และบางพจนานุกรมใส่ความสงบไว้ด้วย แต่ความหมายหลักคือสิ่งที่ราบเรียบ ธรรมดา คนที่มีสถานะต่ำ หรือมือใหม่

หลายคนเลือกตัวนี้เพราะมันอยู่ตัวแรกของ เฮย์วะ (heiwa) [平和] คันจินี้กว้างมาก และประกอบคำจำนวนมากที่ไม่มีอะไรเกี่ยวกับสันติภาพ

ถึงอย่างนั้น เฮย์ [平] ก็อยู่ในคำที่เกี่ยวข้องกับความสงบหลายคำ รวมถึงชื่อยุคที่เรียกว่า สมัยเฮอัน ยุคแห่งความสงบในญี่ปุ่น

ดูคำที่ใช้ [平] แล้วยังเกาะความสงบหรือความสมดุล:

คันจิ	โรมาจิ	ความหมาย
平安	heian	สมัยเฮอัน ความสงบ ความร่มเย็น
平等	byoudou	ความเท่าเทียม ความเป็นธรรม
平均	heikin	ค่าเฉลี่ย ความสมดุล
平ら	taira	เรียบ สงบ มั่นคง
平気	heiki	ใจเย็น ไม่สะทกสะท้าน
平静	heisei	ความสงบ ความนิ่ง
太平	taihei	ความสงบสุข
昌平	shouhei	ความสงบ ความร่มเย็น

คันจิ [安] ความสงบ ความสบาย และความปลอดภัย

สันติภาพในภาษาจีนกลางมักเขียน เหอผิง (Hépíng) [和平] ไม่ใช่ [安] คันจิ [安] สื่อความสงบ ความเงียบ ความสบาย ความปลอดภัย และความพอใจ แต่ถ้าพูดถึงสันติภาพระหว่างบ้านเมือง คนจีนใช้ 和平 ส่วนคนญี่ปุ่นใช้ 平和

ในภาษาญี่ปุ่น [安] คนมักนึกถึงของถูกก่อน เพราะคุณศัพท์ ยาซุอิ (yasui) [安い] แปลว่าถูก แต่ตัวเดียวกันนี้ประกอบคำเรื่องการพัก ความโล่งใจ และความปลอดภัยได้ด้วย

คำว่า อันเซ็น (anzen) [安全] คือความปลอดภัย ส่วน อันชิน (anshin) [安心] คือความโล่งใจหรือความสงบในอก ไม่ใช่คำว่าสันติภาพแบบรัฐต่อรัฐ ดูคำญี่ปุ่นที่ใช้ [安] ที่ยังเกาะความสงบ:

คันจิ	โรมาจิ	ความหมาย
安易	an-i	ง่ายเกินไป ลวกๆ
安静	ansei	พักผ่อน เงียบ
安否	anpi	ความเป็นอยู่ ความปลอดภัย
安らか	yasuraka	สงบ ร่มเย็น
安心感	anshinkan	ความรู้สึกโล่งใจ
安泰	antai	ความปลอดภัย ความร่มเย็น
安穏	annon	ความสงบ ความเงียบ
安寧	annei	ความสงบของบ้านเมือง

คำอื่นที่พูดถึงสันติภาพ ความกลมกลืน และความสงบ

ยังมีคำญี่ปุ่นอื่นที่พูดถึงสันติภาพ ความกลมกลืน และความสงบ บางคำเป็นคุณศัพท์ บางคำเป็นกริยา บางคำยืมมาจากอังกฤษ

คันจิ	โรมาจิ	ความหมาย
穆穆	bokuboku	สงบและสุภาพ
無事	buji	ปลอดภัย ไร้เหตุ
円満	enman	กลมกลืน ไม่มีปัญหา
楽	raku	สบาย ผ่อนคลาย
ピース	piisu	คำยืมจากอังกฤษ peace
仲直り	nakanaori	คืนดีกัน
休意	kyuui	ความสงบ ความร่มเย็น

คันจิอย่าง [治] ก็กินความถึงการปกครองให้อยู่ในความสงบได้ แต่ไม่ได้แปลว่าสันติภาพตัวต่อตัว ถ้าจะสัก คำเต็ม 平和 อ่านชัดที่สุด ส่วน [和] เดี่ยวสื่อความกลมกลืนและแบบญี่ปุ่น มากกว่าคำว่า peace แบบแบนเนอร์

ประโยคที่ใช้คำว่าสันติภาพในภาษาญี่ปุ่น

ถ้าอยากได้ความสงบในอก ภาษาญี่ปุ่นมักไปที่ ยาสุรางิ (yasuragi) [安らぎ] และ ชิซุเคซะ (shizukesa) [静けさ] มากกว่าคำ 平和 ที่ใช้กับบ้านเมืองและสงคราม ประโยคด้านล่างแยกให้ชัดว่าอันไหนคือสันติภาพ อันไหนคือการไว้อาลัย

ご冥福をお祈りします。
Go-meifuku o inorishimasu

ขอให้ผู้ล่วงลับไปสู่สุขคติ — ประโยคไว้อาลัย ไม่ใช่คำทักทายเรื่องสันติภาพ

和平会談は再度失敗した。
wahei kaidan wa saido shippai shita

การเจรจาสันติภาพล้มเหลวอีกครั้ง

平和はとても大切です。
Heiwa wa totemo taisetsu desu

สันติภาพสำคัญมาก

彼らは和睦を求めた。
karera wa waboku o motometa

พวกเขาต้องการการคืนดี

日本はとても平和だ。
Nihon wa totemo heiwa da

ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่สงบสุขมาก

私の望むのは安らぎと静けさだけです。
Watashi no nozomu no wa yasuragi to shizukesa dake desu

สิ่งที่ฉันต้องการมีแค่ความสงบและความเงียบ