หน้ากากหัวม้าคืออะไร? มีม Horse Head Mask ที่ฮิตในญี่ปุ่นและทั่วโลก

คุณคงเคยเห็นในโซเชียลมีเดีย วิดีโอ อนิเมะ และคลิปข่าว คนสวมหัวม้าเต็มหัวแล้วเดินไปมาอย่างจริงจัง ตลกจนอยากยกมือถือขึ้นถ่ายทันที ทั้งที่ข้างในมองไม่เห็นใบหน้าเลยสักนิด หน้ากากไวนิลและลาเท็กซ์ที่คนเรียก Horse Head Mask ดูหลอนนิดๆ แล้วกลายเป็นมุก เพราะความไม่เข้ากันนั่นแหละที่ทำให้ใครเห็นก็ต้องเหลียวหลัง ในญี่ปุ่นหน้ากากนี้ยังถูกใช้เป็นเครื่องปิดหน้าแทนชื่อจริงบนเว็บ

สารบัญ 5

หน้ากากหัวม้ามาจากไหน

ต้นฉบับที่คนพูดถึงบ่อยที่สุดมาจากบริษัทของเล่นแปลก Archie McPhee ในซีแอตเทิล สหรัฐอเมริกา ขายเป็นชุดฮาโลวีนด้วยชื่อสินค้า Horse Head Mask อย่างน้อยตั้งแต่ราวปี 2003 ทำจากลาเท็กซ์สีน้ำตาลพร้อมแผงคอขนสังเคราะห์ ครอบทั้งหัวจนถึงคอ บริษัทเคยเขียนไว้ประมาณว่า คนที่สวมแล้วดูน่าขนลุกดี เป้าหมายแรกคือชุดแฟนซี แต่ผลที่ได้คือความขำแบบไม่ตั้งใจ หัวม้าสมจริงเกินไปในบริบทคนเดินถนน เลยกลายเป็นของที่ใช้หลอกตา ถ่ายรูป และซ่อนตัวในคราวเดียวกัน ปี 2005 คู่มือท่องเที่ยว Lonely Planet Guide to Experimental Travel เสนอการทดลองสังคมชื่อ Horse Head Adventure ให้คนในกลุ่มนักเดินทางสวมหน้ากากม้าตอนเที่ยวเมือง แนวคิดนี้ไม่ได้ทำให้มีมระเบิดในคืนเดียว แต่เป็นหลักฐานชัดว่า คนเริ่มใช้หัวม้าเป็นมุกนอกฮาโลวีนแล้ว หลังจากนั้นคลิป รูป และมีมก็สะสมไปเรื่อยๆ จนต้นทศวรรษ 2010 ภาพหัวม้ากลายเป็นสิ่งที่คนจำได้ทันที แม้จะไม่รู้ชื่อบริษัทผู้ผลิตก็ตาม

ทำไมญี่ปุ่นถึงสวมหัวม้าบนนิโคนิโค

บนเว็บญี่ปุ่น โดยเฉพาะในวงโอตาคุบน นิโคนิโคโดงะ (Nico Nico Douga) คนที่ไม่อยากโชว์หน้ามักหาอะไรมาครอบหัว หน้ากากกรีดร้องและหมวกดาร์ธเวเดอร์ก็ฮิต แต่หน้ากากหัวม้าต่างออกไปตรงที่มันไม่ได้มาจากหนังดังเรื่องเดียว มันฮิตเพราะคนใส่กันเองจนกลายเป็นสัญลักษณ์ อิทธิพลสำคัญมาจากนักแสดงคลิป ヲタケン (Wotaken) ราวปี 2007–2008 เขาโพสต์คลิปบนนิโคนิโค แล้วคลิปถูกนำไปลงยูทูบในชื่อประมาณว่าชายญี่ปุ่นสวมหัวม้าเต้นขณะทำอาหารเห็ด ยอดดูพุ่งเป็นล้านครั้งก่อนคลิปต้นทางบนยูทูบถูกถอดด้วยข้อกำหนดของแพลตฟอร์ม นั่นคือจุดที่หัวม้าหลุดจากวงในญี่ปุ่นไปสู่สายตาคนดูทั่วโลก ในญี่ปุ่นหน้ากากนี้ยังถูกเรียก 馬マスク (uma masuku) ความรู้จักในวงกว้างพุ่งเมื่อรายการ めちゃ×2イケてるッ! มี 岡村隆史 สวม แต่ก่อนหน้านั้นชาวเน็ตบนนิโคนิโคใช้กันจนชินแล้ว คนที่อยากเป็นหน้ากากญี่ปุ่นแบบไม่เปิดเผยตัว จึงหยิบหัวม้ามาเป็นทางเลือกที่ทั้งตลกและจำง่าย

อนิเมะที่หัวม้าโผล่มาจริงๆ

หน้ากากลาเท็กซ์ขายในอเมริกาก่อน ภาพคนหัวม้าในอนิเมะก็ช่วยดันมุกนี้ให้คุ้นตา ปี 2003 อนิเมะ Full Metal Panic? Fumoffu (フルメタル・パニック？ふもっふ) มีตัวละครชื่อ ぽに男 (โปนิโอะ / Pony-man) หน้าเป็นม้าทั้งหัว ไล่ตามนักเรียนหญิงถือแปรงผม รูปร่างนี้ดูคล้ายคนสวมหน้ากากแมคฟี และเพราะหน้ากากมีขายอยู่แล้ว ภาพโปนิโอะเลยวนกลับมาในวัฒนธรรมเน็ตได้ง่าย ส่วนเกมจีบ うまのプリンスさま (Uma no Prince-sama) ปี 2016 เป็นอีกเรื่อง เล่าหญิงสาวกับม้าที่มีหน้าเป็นคนหล่อ เป็นการล้อ Uta no Prince-sama มากกว่าจะเป็นลูกของหน้ากากฮาโลวีนโดยตรง แต่คนที่โตมากับหัวม้าลาเท็กซ์เห็นแล้วก็อดนึกถึงความแปลกแบบเดียวกันไม่ได้ ถ้าสนใจแนวเล่าเรื่องเลือกทาง ลองอ่านเรื่องวิชวลโนเวลเพิ่มได้

เมื่อหัวม้าไปจับมือประธานาธิบดี

มีมนี้ไม่ได้จบที่คลิปญี่ปุ่น ปี 2010 ผู้ชายในอเบอร์ดีน สกอตแลนด์ สวมหน้ากากม้าพอดีตอนรถกูเกิลสตรีทวิวแล่นผ่าน ถูกเรียก Horse Boy จนข่าวตามหาตัว ปี 2012 ช่วงเฮอร์ริเคนแซนดี มีชายท่อนบนเปลือยสวมหัวม้าวิ่งตัดจอข่าวสดที่วอชิงตัน ดี.ซี. จุดที่สื่อกระแสหลักพูดถึงหนักสุดคือกรกฎาคม 2014 ที่เดนเวอร์ ประธานาธิบดี บารัก โอบามา จับมือคนใส่หน้ากากหัวม้าบนถนน ภาพถูกแชร์ทั่ว และสื่ออเมริกันเขียนย้อนที่มาของมุกนี้เป็นชุด นั่นคือตอนที่ของเล่นฮาโลวีนกลายเป็นภาพข่าวการเมืองโดยไม่ตั้งใจ อย่าเพิ่งคิดว่านี่คือยุคทองปีเดียว ความฮิตสะสมเป็นคลื่น นิโคนิโคช่วงปลายทศวรรษ 2000 คลิปตะวันตกต้นทศวรรษ 2010 แล้วภาพโอบามาปี 2014 ที่ทำให้คนที่ไม่เคยดูมีมก็จำหัวม้าได้

อยากได้หน้ากากหัวม้า ต้องรู้อะไร

ทุกวันนี้หาซื้อได้ตามร้านออนไลน์ทั่วโลก รวมถึงร้านคอสเพลย์ในไทย มีทั้งของเลียนแบบราคาถูกและของที่ใกล้ต้นฉบับลาเท็กซ์ นอกจากม้าสีน้ำตาลแล้วยังมียูนิคอร์น ม้าลาย และสีอื่น สิ่งที่คนมักไม่พูดก่อนซื้อคือ ลาเท็กซ์ร้อน เหงื่อออกง่าย มองผ่านรูจมูกหรือปาก ไม่ใช่ชุดใส่เดินตลาดทั้งวันถ้าอากาศไทยกลางวัน และถ้าใส่ในที่สาธารณะ คนจะขอถ่ายรูปแน่นอน นั่นคือทั้งมุกและภาระในคราวเดียว อย่าคาดหวังราคาเดียวตายตัว ของถูกกับของหนาไม่ใช่ชิ้นเดียวกัน เลือกตามงาน ฮาโลวีน ปาร์ตี้ หรือแค่อยากได้รูปหนึ่งช็อต หน้ากากหัวม้าอยู่รอดมาได้เพราะทำสองอย่างพร้อมกัน ปิดหน้าจนเป็นคนไร้ชื่อ และเปิดมุกจนห้องเงียบต้องหันมาดู ถ้าเห็นหัวม้าโผล่ในฟีดอีกครั้ง นั่นคือร่องรอยของนิโคนิโค อนิเมะ และภาพข่าวที่โลกเคยหัวเราะด้วยกัน