ส่วนประกอบเสียงของคันจิ: วิธีเดาเสียงองโยมิ

คุณรู้หรือไม่ว่าคันจิหลายตัวออกเสียงคล้ายกัน เพราะมีชิ้นส่วนเล็ก ๆ ข้างในที่บอกเสียง? ตัวอักษรแบบนี้เรียกว่า เคเซโมจิ (形声文字) ส่วนชิ้นที่ทำหน้าที่บอกเสียงเรียกว่า อนปุ (音符) คันจิส่วนใหญ่ของญี่ปุ่นอยู่ในตระกูลนี้ ประมาณร้อยละ 80 หรือมากกว่า การจำอนปุจึงช่วยให้เดาเสียงองโยมิได้โดยไม่ต้องท่องทีละตัว

อนปุมักอยู่ด้านขวาของคันจิ และบางครั้งอยู่ด้านล่าง มันชี้เฉพาะการอ่านแบบจีน องโยมิ ไม่ใช่เสียงคุนโยมิแบบญี่ปุ่นแท้

ทำไมภาษาญี่ปุ่นถึงมีคันจิที่อ่านคล้ายกันมาก? ภาษาญี่ปุ่นมีหน่วยเสียงน้อย และรับคันจิมาจากจีนซึ่งมีวรรณยุกต์ ญี่ปุ่นรับเสียงเหล่านั้นมาแต่ไม่มีวรรณยุกต์ คำที่เคยต่างกันในจีนจึงไปทับกันในองโยมิ

การรู้เสียงของอนปุช่วยให้ระบุองโยมิส่วนใหญ่ของคันจินั้นได้ ถ้ายังสับสนระหว่างรากความหมายกับชิ้นเสียง ดูโครงสร้างในบท บุชุ รากศัพท์และตำแหน่งของคันจิ

แนวคิดขององค์ประกอบทางเสียง

คันจิไม่ได้มีแค่ภาพวาดของสิ่งของ โชเคโมจิแบบรูปภาพ มีไม่กี่ร้อยตัว ส่วนใหญ่เป็นเคเซโมจิ: ครึ่งหนึ่งบอกความหมายกว้าง ๆ (意符) อีกครึ่งบอกเสียงโดยประมาณ (音符) อนปุไม่แม่นทุกครั้ง แต่ให้เบาะแสที่ใช้เรียนได้จริง โดยเฉพาะองโยมิ

ตัวอย่างปฏิบัติ

1. คันจิ: 時 (เวลา)
   • องค์ประกอบทางเสียง: 寺
   • การอ่าน: ji
   • ข้อสังเกต: คันจิ 寺 (วัด) อ่านองโยมิว่า “ji” ชิ้น 寺 ใน 時 ก็อ่านว่า “ji” เช่นกัน ดังนั้น 時 จึงอ่านว่า “ji” ซึ่งหมายถึงเวลา
2. คันจิ: 湖 (ทะเลสาบ)
   • องค์ประกอบทางเสียง: 胡
   • การอ่าน: ko
   • ข้อสังเกต: ด้านขวาของ 湖 คือ 胡 ไม่ใช่แค่ 古 胡 อ่านองโยมิว่า “ko” จึงพา 湖 ไปทาง “ko” ส่วนความหมายน้ำมาจากซันซุย 氵
3. คันจิ: 保 (ปกป้อง)
   • องค์ประกอบทางเสียง: 呆
   • การอ่าน: ho
   • ข้อสังเกต: แม้ 呆 จะไม่ค่อยเจอเดี่ยว ๆ การอ่าน “ho” ของมันก็ถูกใช้ร่วมกับ 保 ซึ่งทำหน้าที่เป็นอนปุ

วิธีใช้องค์ประกอบทางเสียงในการเรียนรู้

การระบุ: เริ่มจากหาอนปุในคันจิตัวนั้น โดยทั่วไปเป็นชิ้นที่เล็กกว่าซึ่งคุณอาจรู้จักจากคันจิตัวอื่น

การเชื่อมโยง: โยงชิ้นนี้กับคันจิที่คุณรู้องโยมิอยู่แล้ว ถ้าจำได้ว่า 寺 อ่านว่า “ji” ก็ใช้ตัวนั้นพยุงความจำของ 時 持 侍

การฝึกปฏิบัติ: ฝึกด้วยการเขียนหรือทบทวนคันจิที่ใช้อนปุร่วมกัน เช่น สร้างรายการตระกูล 寺 แล้วท่องด้วยกัน

ความสนใจต่อข้อยกเว้น: อนปุไม่ใช่สูตรที่ไม่มีผิด คันจิบางตัวอ่านต่างจากที่เดา ต้องใช้คู่กับคำจริงและรูปแบบการเรียนอื่น

การใช้ทรัพยากร: ใช้หนังสือหรือแอปที่จัดคันจิเป็นตระกูลเสียง ไม่ใช่แค่ลำดับขีด

คันจิที่มีองค์ประกอบทางเสียงคืออะไร?

ถ้ายังนึกภาพอนปุไม่ออก ดูจากตระกูลนี้ชัดที่สุด

ตัวอักษร 寺 แปลว่าวัดพุทธ การอ่านแบบญี่ปุ่น (คุนโยมิ) คือ [tera] ส่วนองโยมิคือ [ji] คันจิตัวอื่นในภาพมี 寺 อยู่ด้านขวา จึงพาองโยมิไปทางเดียวกันคือ [ji]

กฎนี้ไม่ใช่กฎตายตัว คันจิญี่ปุ่นหลายตัวมีองโยมิมากกว่าหนึ่งเสียง และบางตระกูลก็มีข้อยกเว้นชัด เช่น 待 มี 寺 อยู่ขวาแต่องโยมิหลักคือ tai ไม่ใช่ ji นอกจากนี้คำประสมยังอาจเปลี่ยนเป็นเสียงขุ่นด้วย เรนดาคุ เช่น か กลายเป็น が ภายในคำ ไม่ใช่เพราะดาคุเท็นลอย ๆ บนตัวอักษรเดี่ยว จึงเดาไม่ได้ถ้าไม่รู้จักคำนั้น

คันจิมีหลายพันตัว บางตัวประกอบด้วยหนึ่งชิ้นหรือมากกว่า (บุชุหรือคันจิตัวอื่น) บางตัวมีองโยมิศูนย์ หนึ่ง หรือหลายเสียง ด้วยกรอบนี้ คุณเริ่มดูดซับคันจิผ่านชิ้นส่วนแล้วค้นพบการอ่านได้ แต่นี่ไม่ใช่ทางลัดมหัศจรรย์ ต้องมีคลังคำพอสมควรจึงจะอ่านคันจิและคำที่ประกอบจากราก/คันจิที่มีองโยมิได้คล่อง

ตารางอนปุ: คันจิที่เสียงองโยมิคล้ายกัน

ตารางด้านล่างเป็นตัวอย่างตระกูลที่มีอนปุร่วมกัน ใช้เป็นแผนที่ฝึก ไม่ใช่การันตีว่าทุกตัวในแถวอ่านเหมือนกันเป๊ะ