จะเอาชนะความกลัวแผ่นดินไหวในญี่ปุ่นได้อย่างไร?

พอพูดถึงการอยู่ญี่ปุ่น บางคนจะบอกเลยว่ากลัวแผ่นดินไหวและสึนามิ คุณจะอยู่กับความกลัวนั้นอย่างไร ฉันเขียนเพราะมีคนถามแบบนี้ทุกครั้งที่ฉันบอกว่าอยากอยู่ที่นั่น

ฉันเองคิดว่า ถ้าพื้นสั่นแรงแบบที่ญี่ปุ่นเจอได้ บ้านในบราซิลจะรับได้แย่กว่า เพราะที่นี่ไม่ได้สร้างมาเพื่อเรื่องนี้ ความกลัวทำให้ภัยนั้นดูใกล้ตัว ทั้งที่การสั่นส่วนใหญ่ผ่านไปโดยที่บ้านไม่พังและคนไม่ตาย

สารบัญ 5

จำเป็นต้องกลัวแผ่นดินไหวในญี่ปุ่นหรือไม่?

เป็นเรื่องปกติที่จะกังวลกับความปลอดภัยของตัวเอง คนจำนวนมากกลัวเครื่องบิน ทั้งที่อุบัติเหตุเครื่องบินพบได้น้อยกว่าอุบัติเหตุบนถนนที่เราเจอทุกวัน และกลัวอาชญากรรมด้วย พอหัวข้อเป็นญี่ปุ่น ความกลัวที่โผล่มาเกือบทุกครั้งคือแผ่นดินไหว บางคนพูดราวกับว่าแผ่นดินไหวกับสึนามิเกิดทุกสัปดาห์และคร่าชีวิตคนเป็นล้าน แล้วสรุปว่าไม่กล้าอยู่ญี่ปุ่น

ญี่ปุ่นเป็นประเทศเกาะ สำนักงานสารสนเทศภูมิศาสตร์ของญี่ปุ่นแถลงเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2023 ว่านับได้ 14,125 เกาะ ตามเงื่อนไขของแผนที่อิเล็กทรอนิกส์ ตัวเลขเก่าที่ยังได้ยินกันว่ามีเกาะราว 6,000 กว่าเกาะมาจากการนับของหน่วยยามฝั่งในปี 1987 ซึ่งได้ 6,852 เกาะ การนับใหม่สูงขึ้นเพราะแผนที่ละเอียดขึ้น ในปี 2025 ญี่ปุ่นกำหนดภูเขาไฟมีพลังไว้ 111 ลูก หมายถึงภูเขาที่ปะทุในช่วงราวหมื่นปีที่ผ่านมา หรือยังมีไอร้อนพ่นอยู่ ธรณีแบบนี้คือเหตุที่พื้นสั่นบ่อย ประวัติแผ่นดินไหวใหญ่ ๆ อ่านได้ในสิบภัยแผ่นดินไหวที่รุนแรงของญี่ปุ่น และภูเขาไฟอยู่ในเรื่องภูเขาไฟของญี่ปุ่น

บ้านและอาคารถูกออกแบบมาให้การสั่นทั่วไปไม่พังลงมา การเตรียมนั้นมีขอบเขต ไม่มีใครรับรองได้ว่าภัยครั้งหน้าจะเว้นถนนที่คุณอยู่ ถ้าสิ่งที่คุณกลัวคือความตาย การสั่นเล็ก ๆ ที่เกิดบ่อยบอกความเสี่ยงนั้นได้ไม่ดี ผู้เสียชีวิตที่คนจำได้มากระจุกอยู่ในไม่กี่ครั้ง และในปี 2011 ส่วนใหญ่เป็นสึนามิ ซึ่งไปถึงคนที่อยู่ใกล้ทะเล

ตัวเลขที่ฉันใช้ตอบเวลามีคนทัก

เวลามีคนตั้งคำถามกับความอยากอยู่ญี่ปุ่นของฉันโดยยกแผ่นดินไหวขึ้นมา ฉันตอบจากบราซิล ในปี 2024 บราซิลบันทึกการฆาตกรรม 42,590 ราย ตามรายงาน Atlas da Violência ของสถาบัน Ipea และฟอรัมความปลอดภัยสาธารณะบราซิล ปีเดียวกัน ระบบข้อมูลการตายของกระทรวงสาธารณสุขบราซิลนับผู้เสียชีวิตบนท้องถนน 37,150 ราย สองตัวเลขนี้คนละชุด คำตอบเก่าที่ว่าทุกปีมีคนตายแสนคนจากอาชญากรรมและความประมาทบนถนน สูงกว่าข้อมูลชุดนี้

แผ่นดินไหวในภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า jishin 地震 ในภัยที่คนยกมาพูด บางครั้งไฟหรือสึนามิฆ่ามากกว่าตัวแรงสั่น เวลาด้านล่างเป็นเวลาญี่ปุ่น

วันที่ 1 กันยายน 1923 แผ่นดินไหวคันโตขนาด 7.9 เกิดขึ้นตอนใกล้เที่ยง กรุงโตเกียวนับผู้เสียชีวิต 105,385 คน เกือบ 9 ใน 10 ตายเพราะไฟ ตอนนั้นบ้านกำลังทำอาหาร น้ำประปาใช้ไม่ได้ และลมช่วยให้ไฟลาม

วันที่ 17 มกราคม 1995 เวลา 05:46 แผ่นดินไหวฮันชิน-อาวาจิเกิดใต้ตอนเหนือของเกาะอาวาจิ ความลึก 16 กิโลเมตร ขนาด 7.3 สำนักงานคณะรัฐมนตรีรวบรวมจากรายงานสุดท้ายของสำนักงานดับเพลิงไว้ว่า ผู้เสียชีวิต 6,434 คน สูญหาย 3 คน บาดเจ็บ 43,792 คน บ้านพังทั้งหลัง 104,906 หลัง ภัยนี้ไม่มีสึนามิ ผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่มาจากอาคารที่พังทับ

วันที่ 11 มีนาคม 2011 แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งแปซิฟิกมีขนาด 9.0 สำนักงานตำรวจแห่งชาติเผยแพร่เมื่อ 9 มีนาคม 2026 ข้อมูลถึงสิ้นเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ว่ามีผู้เสียชีวิต 15,901 คน และสูญหาย 2,519 คน บางตารางแยกภัยเดียวกันเป็น 1,475 คนจากแรงสั่นกับ 15,950 คนจากสึนามิ ยอดนั้นเก่ากว่าสรุปปี 2026 และทำให้เหตุเดียวกันดูเหมือนสองเรื่องเล็ก รายงานการตรวจศพที่หนังสือพิมพ์นิคเคอิเผยแพร่เมื่อ 6 มีนาคม 2012 จากข้อมูลถึงสิ้นเดือนกุมภาพันธ์ปีนั้น พบว่าในศพที่ตรวจในอิวาเตะ มิยางิ และฟุกุชิมะ ร้อยละ 90.6 จมน้ำ สำนักงานฟื้นฟู ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2025 นับผู้เสียชีวิตที่เกี่ยวเนื่องอีก 3,810 คน นอกเหนือจากยอดของตำรวจ ในจำนวนนี้ฟุกุชิมะ 2,350 คน มิยางิ 932 คน อิวาเตะ 472 คน และอีก 56 คนอยู่ในอีกเจ็ดจังหวัด คนเหล่านี้ตายทีหลังจากการบาดเจ็บและการอพยพ ในฟุกุชิมะยอดนี้สูงเพราะการอพยพยาวนานหลังอุบัติเหตุที่โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ เรื่องปี 2011 อ่านต่อได้ในสถิติของแผ่นดินไหวโทโฮคุ และคลื่นในประวัติศาสตร์อยู่ในสึนามิที่เกิดขึ้นในญี่ปุ่น

หลังปี 2011 ยังมีคนตายจากแผ่นดินไหว วันที่ 1 มกราคม 2024 เวลา 16:10 แผ่นดินไหวนอโตะขนาด 7.6 ทำให้ชิกะและวาจิมะสั่นถึงระดับ 7 ซึ่งเป็นระดับบนสุดของมาตราญี่ปุ่น เมื่อ 17 กันยายน 2026 จังหวัดอิชิกาวะรับรองผู้เสียชีวิตที่เกี่ยวเนื่องเพิ่ม 3 คน ผู้เสียชีวิตโดยตรงจากการพังทลายยังอยู่ที่ 228 คนในอิชิกาวะ ผู้เสียชีวิตที่เกี่ยวเนื่องรวม 530 คน คืออิชิกาวะ 516 คน นีงาตะ 6 คน และโทยามะ 8 คน สามจังหวัดรวม 758 คน

วันที่ 28 กรกฎาคม 2026 เวลา 16:27 แผ่นดินไหวในท้องถิ่นคุมาโมโตะขนาด 7.1 ซึ่งยังเป็นค่าชั่วคราว เกิดที่ความลึก 16 กิโลเมตร อุคิและฮิกาวะสั่นถึงระดับ 7 กรมอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่นตั้งชื่อว่าแผ่นดินไหวคุมาโมโตะปี 2026 มีประกาศระวังสึนามิในทะเลอาริอาเกะและทะเลยาตสึชิโระเวลา 16:29 และยกเลิกเวลา 18:10 ของวันเดียวกัน เมื่อ 20 สิงหาคม 2026 กองบัญชาการภัยพิบัติของจังหวัดปรับยอดผู้เสียชีวิตเป็น 38 คน หลังจากตรวจแล้วว่าหนึ่งรายไม่ได้ตายจากแผ่นดินไหว ตัวเลขนี้ยังเปลี่ยนได้

การฆาตกรรมที่บันทึกไว้ในบราซิลปี 2024 จำนวน 42,590 ราย มากกว่าผู้เสียชีวิตที่โคเบะ และมากกว่าผู้เสียชีวิตกับผู้สูญหายของปี 2011 รวมกัน ซึ่งอยู่ที่ 18,420 คน ตัวเลขนี้เล็กกว่าผู้เสียชีวิตคันโต 105,385 คน ฉันเคยตอบไปว่าทุกปีบราซิลเสียคนมากกว่าญี่ปุ่นในรอบยี่สิบปีของแผ่นดินไหว คำตอบนั้นใช้ได้เมื่อตัดปี 1923 ออก แล้วดูเฉพาะภัยรุ่นหลัง การเทียบนี้ทำให้ภาพว่าญี่ปุ่นอันตรายเป็นพิเศษเล็กลง ของในบ้านยังต้องยึดให้แน่นอยู่ดี

จะเอาชนะความกลัวแผ่นดินไหวได้อย่างไร?

พูดเรื่องนี้กับคนที่ไม่เคยเจอพื้นสั่นเป็นเรื่องง่าย สำหรับคนที่เคยตัวแข็ง หรือเคยเสียคนไป คำปลอบสั้น ๆ ไม่ช่วยอะไร สิ่งที่ช่วยให้ฉันอยู่กับความกลัวนี้ได้คือแยกสามอย่างออกจากกัน การสั่นเล็กที่เจอบ่อย อาคารที่ตัวเองอยู่ และระยะห่างจากทะเล

เสียงเตือนมักมาก่อนแรงสั่นสุดจะถึงตัว วินาทีนั้นให้มุดใต้โต๊ะแล้วจับขาโต๊ะไว้ การวิ่งไปที่ประตูระหว่างที่พื้นยังสั่นทำให้เสี่ยงกับกระจกและของที่ร่วง ถ้าคุณอยู่ใกล้ทะเลและการสั่นแรงหรือนาน ให้ถือว่านั่นคือสัญญาณให้หนีสึนามิ เดินเข้าฝั่งและขึ้นที่สูง อย่ารอจนเห็นคลื่น

จะเตรียมตัวรับแผ่นดินไหวในญี่ปุ่นได้อย่างไร?

รายการนี้ทำที่บ้านได้ก่อนพื้นจะสั่น

• ยึดเครื่องทำน้ำอุ่นให้แน่น และวางของหนักไว้บนพื้นหรือชั้นล่าง
• อย่าวางโทรทัศน์หรือของหนักไว้บนที่สูง
• เคลียร์ทางเดินไปสู่ประตู อย่าให้ของกองขวางทางออก
• ยึดตู้ ชั้นวาง และลิ้นชักกับผนัง
• เตรียมชุดปฐมพยาบาลกับกระเป๋าฉุกเฉิน ใส่น้ำดื่มและอาหารที่เปิดกินได้โดยไม่ต้องจุดเตา เผื่ออย่างน้อยสองสามวัน
• สอนคนในบ้านให้ปิดไฟฟ้า แก๊ส และน้ำ
• ดูทางออกจากห้องที่อยู่จริง ทั้งที่บ้านและที่ทำงาน
• ตอนพื้นสั่น อยู่ห่างจากประตูและกระจก มุดใต้โต๊ะที่แข็งแรงแล้วจับขาโต๊ะไว้ อย่าวิ่งออกนอกอาคารขณะที่ยังสั่น
• มีวิทยุพกพาและถ่านที่ยังใช้ได้ เผื่อโทรศัพท์ไม่มีสัญญาณ
• ซ้อมกับคนในบ้าน และถามสำนักงานเขตว่าจุดอพยพของย่านอยู่ตรงไหน

บนชายฝั่ง ความเสี่ยงไม่เหมือนในเมือง

ภาพพิมพ์ไม้ของแผ่นดินไหวอันเซที่เอโดะในปี 1855 วาดไฟลามเหนือบ้านที่พัง ยอดตายที่ใหญ่ในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นมาจากไฟแบบปี 1923 และจากสึนามิแบบปี 2011 การสั่นทุกวันที่คนในเมืองคุ้นเคยอยู่คนละชั้นกับสองอย่างนี้

ยอดปี 2011 ยังใหญ่พอที่คนจะจำได้ เกียวโตกับเมืองในหุบเขามีความเสี่ยงคนละแบบกับชายฝั่งแปซิฟิกของโทโฮคุ คนที่อยู่หรือจะไปใกล้ทะเลด้านนั้นควรดูแผนที่น้ำท่วมจากสึนามิก่อนการจัดชั้นวางของ คนที่อยู่ลึกเข้าไปในแผ่นดินควรดูตัวอาคารกับของที่อาจหล่นก่อนคิดถึงคลื่น

เราคาดเข็มขัดในรถเพราะอุบัติเหตุเกิดได้ และเราก็ยังขับรถ ถ้าคุณจะไปญี่ปุ่นหรือคิดจะอยู่ที่นั่น พื้นจะสั่น สิ่งที่ทำได้ในวันที่นั้นมีไม่กี่อย่าง มุดใต้โต๊ะ ห่างจากกระจก และบนชายฝั่ง เดินขึ้นที่สูงก่อนจะออกไปดูทะเล