ฟิลเลอร์ในอนิเมะคืออะไร — ตอนที่ไม่จำเป็นและความหมาย

แฟน Naruto รุ่นแรกจำกำแพงตอนหลังตอนที่ 135 ได้ดี: เนื้อหลักแทบไม่ขยับ ทั้งที่ยังเปิดดูทุกสัปดาห์ คำว่า filler หรือฟิลเลอร์ในวงการอนิเมะเลยกลายเป็นคำด่าเร็วกว่าคำแปลตรงตัวที่แค่หมายถึง “การเติมเต็ม”

ในทางปฏิบัติ ฟิลเลอร์คือตอนหรือเนื้อที่ไม่ได้มาจากมังงะหรือนิยายต้นฉบับ บางตอนน่าเบื่อจริง บางตอนเป็นเรื่องที่สตูดิโอเขียนเองแล้วแฟนจำได้มากกว่าเนื้อหลักเสียอีก จุดที่ต้องแยกให้ชัดคือทำไมทีมอนิเมะถึงยัดตอนพวกนี้เข้าไป และตอนไหนข้ามได้โดยไม่พลาดโครงเรื่อง

สารบัญ 6

ทำไมอนิเมะถึงมีฟิลเลอร์

เรื่องยาวที่ออกอากาศทุกสัปดาห์มักตามมังงะทันในไม่กี่ตอน สตูดิโอเลยยืดเวลาด้วยตอนเสริม ภาพย้อนหลัง และการยืดฉากต่อสู้หรือการเดินทาง สิ่งเหล่านี้บ่อยครั้งไม่ดันเนื้อเรื่อง และคุณภาพทั้งภาพและบทก็ตกเมื่อเทียบกับตอนที่เกาะต้นฉบับ

อนิเมะที่ดัดแปลงจากมังงะสั้นก็ใช้ฟิลเลอร์เพื่อให้ครบคอร์ 12 หรือ 24 ตอน แม้ต้นฉบับจะจบแล้วก็ตาม ทั้งเรื่องสั้นและเรื่องยาวเจอสูตรนี้ได้

บางตอนสนุกจนช่วยต้นฉบับจริง ๆ บางตอนกวนใจ โดยเฉพาะซีรีส์ที่ยาวเกิน 200 ตอน คำนี้มาจากกริยาอังกฤษ to fill คือเติมช่องว่างและเวลาในตารางออกอากาศ ไม่ใช่คำชม

ฟิลเลอร์ยังชอบโผล่คู่กับสูตรสำเร็จอื่นของวงการ เช่น คลิเช่ที่วนไปวนมาในอนิเมะ หรือฉาก แฟนเซอร์วิส ที่ยัดเข้าไปเพื่อกินนาที โดยไม่เดินเนื้อหลัก

ฟิลเลอร์มีหลายแบบ ไม่ใช่แค่ตอนน่าเบื่อ

ฟิลเลอร์เกิดได้ในอนิเมะ ละคร ภาพยนตร์ และเกม ขึ้นกับว่าสื่อที่ดูมีต้นฉบับอื่นหรือไม่ แบบที่เจอบ่อยมีดังนี้:

Filler canon — ไม่มีในมังงะหรือไลท์โนเวล แต่ผู้เขียนต้นฉบับมีส่วนกำหนดหรือรับรอง แฟนหลายคนนับเป็นวัสดุจริงของโลกเรื่องนั้น คำว่า canon ในที่นี้หมายถึงเนื้อที่ถือว่า “ตามต้นฉบับ” แม้จะเกิดที่อนิเมะก่อน มักโผล่เมื่ออนิเมะไล่หลังมังงะจนเกือบชน

Semi-filler — ครึ่งหนึ่งมาจากมังงะหรือนิยาย อีกครึ่งสตูดิโอแต่งเพิ่ม ผลคือตอนหลักเดินช้าลงทั้งที่ยังมีฉากคุ้นจากต้นฉบับ

Flashbacks — ผู้เขียนและผู้กำกับยัดภาพย้อนหลังซ้ำ ฉากที่ไม่มีในมังงะ หรือความทรงจำที่เพิ่งแต่งขึ้นมาระหว่างฉากแอ็กชัน เพื่อกินเวลาและรักษาระยะห่างจากตอนที่มังงะกำลังวาดอยู่

ตอนจบแบบฟิลเลอร์ — เรื่องสั้นบางเรื่องสร้างตอนจบคนละแบบกับมังงะ ผลมักแย่หรืออย่างน้อยก็ทำให้คนอ่านต้นฉบับงง ตัวอย่างที่ถูกพูดถึงบ่อยคืออนิเมะ Gantz ปี 2004 ที่จบคนละเส้นกับมังงะ

ภาคที่คนเข้าใจผิดว่าเป็นฟิลเลอร์ทั้งเรื่อง — Dragon Ball GT เป็นภาคต่อ 64 ตอนที่ Toei สร้างเอง ไม่ได้ดัดแปลงมังงะของโทริยามะทีละตอน จึงไม่ใช่ “รายการข้ามตอนคั่นมังงะ” แบบ Naruto ส่วน Boruto: Naruto Next Generations มีมังงะของตัวเอง ฟิลเลอร์มีจริงแต่ไม่ใช่ทั้งเรื่อง

ข้ามได้ไหม หรือมีตอนที่ยังน่าดู

รายการข้ามตอนใช้ได้เมื่อเป้าหมายคือเกาะเนื้อมังงะ แต่ไม่ใช่คำสั่งศักดิ์สิทธิ์ รายการทั่วไปแบ่งเป็นตอนตามมังงะ (manga canon) ตอนผสม และตอนฟิลเลอร์ล้วน ตอนผสมถ้าข้ามทั้งตอน อาจพลาดฉากสั้นที่โครงเรื่องยังใช้ต่อ

ฟิลเลอร์ที่คนยังพูดถึงอยู่มีอยู่จริง เช่นตอนสอบใบขับขี่ของโกคูใน Dragon Ball Z หรือภาค G-8 ของ One Piece ที่หลายคนชอบกว่าตอนหลักบางช่วง Detective Conan คนละกรณี: หลายตอนเป็นคดีจบใน 1–3 ตอน การข้ามเพราะ “ไม่ใช่มังงะ” จึงไม่ยุติธรรมเท่าเรื่องโชเน็นที่เดินอาร์คยาว

ถ้าอยากไล่รายการละเอียดกว่านี้ เครื่องมือที่แฟนใช้กันกว้างคือ Anime Filler List ตัวเลขด้านล่างเป็นแผนที่ช่วยเลือก ไม่ใช่คำตัดสินว่าตอนไหน “ไม่ควรมี”

รายการตอนฟิลเลอร์ของอนิเมะเรื่องยาว

Bleach — 33, 50, 64–108, 128–137, 147–149, 168–189, 204–205, 213–214, 228–266, 287, 298–299, 303–305, 311–341, 355 (ราวร้อยละ 45 ของ 366 ตอน)

One Piece — 54–60, 98–99, 102, 131–143, 196–206, 220–225, 279–283, 291–292, 303, 317–319, 326–336, 382–384, 406–407, 426–429, 457–458, 492, 542, 575–578, 590, 626–627, 747–750, 780–782, 895–896, 907, 1029–1030 สัดส่วนฟิลเลอร์ล้วนต่ำกว่า Naruto และ Bleach มาก หลายตอนที่เคยถูกป้ายว่าข้ามได้ รายการปัจจุบันนับเป็นตอนอนิเมะแคนนอน เช่น 50–51 หรือ 213–216

Bleach กับ Naruto ยังถูกพูดถึงว่าเป็นราชาฟิลเลอร์ของยุคทีวีรายสัปดาห์ เพราะสัดส่วนตอนเสริมสูงเกินร้อยละ 40

Fairy Tail — 9, 19–20, 49–50, 69–75, 125–150, 202–226, 246, 256, 268

Katekyō Hitman Reborn! — 56, 97, 119, 142–153, 178–189

Sailor Moon — 2–7, 9, 11–12, 15–18, 20–21, 26–32, 37–41, 43, 47–59, 62–67, 69–71, 78–80, 89, 94–100, 104, 107–108, 114, 116–118, 127, 129, 131–132, 134, 136–142, 144–147, 151–157, 159, 175–178, 183–186, 192

Digimon Adventure — 9–11, 25, 33

Saint Seiya — 16–22, 26, 33–34, 54, 63, 74–99

Cardcaptor Sakura — 5, 12–15, 19–24, 27–34, 36–38, 40, 43, 53, 55–58, 60–64

Rurouni Kenshin — 13–18, 22, 25–27, 63–95

Inuyasha — 59, 63–65, 68, 72, 75–79, 89–101, 127–130, 133–140, 162–163

Detective Conan — 6, 14, 17, 19, 21, 24–26, 29–30, 33, 36–37, 41, 44–45, 47, 51, 53, 55–56, 59, 61–62, 64–67, 71, 73–74, 79–80, 83, 87–90, 92–95, 97, 106–109, 111–112, 119–120, 123–127, 135, 140, 143, 148–152, 155, 158–161, 165, 169, 175, 179–187, 196–198, 201–204, 207–211, 214–216, 225, 232, 235–237, 245, 248, 251–252, 255–257, 260–262, 264–265, 273, 276, 281–283, 294–300, 303, 314–315, 318–322, 328, 337, 342, 348–349, 352–353, 357, 360, 363–365, 368–370, 373, 376–380, 384, 388–389, 392–393, 397, 403–405, 409–410, 413–414, 418–420, 423–424, 426, 433–434, 437, 439–442, 448, 450–452, 456, 459, 461, 468, 471, 475, 478, 480, 483, 486, 489, 512, 518–520, 527, 536, 539–541, 544, 547–548, 553–556, 562, 565–567, 570, 577, 582, 588, 591, 594–596, 599, 602–607, 629–631, 634–641, 658, 663–666, 669–670, 677–680, 686–689, 692–698, 707–709, 716–721, 726, 729–730, 733, 735–737, 742–743, 750, 753, 757–758, 761–762, 767–769, 774–778, 784, 789–791, 794–807, 813, 816–821, 824–826, 829, 833–835, 838–842, 845–846, 851–852, 855–860, 865, 868–871, 875–877, 880, 883–884, 891–893 การข้ามตอนเหล่านี้ค่อนข้างไม่ยุติธรรม เพราะอนิเมะนี้เป็นการสืบสวนจบใน 1–3 ตอน

Pokémon — 8, 19, 32–33, 37–39, 44, 46, 49, 51, 54, 57, 59, 64–67, 70, 85–89, 93, 95–97, 100, 105, 116, 118–119, 123–124, 129, 131, 133–136, 144–146, 149, 151–152, 158–160, 162–163, 166, 168–169, 173–176, 180–182, 184, 186–189, 191, 193–194, 197–203, 207–208, 210, 214–215, 225, 228–230, 235–241, 244–245, 251, 278–279, 290, 298, 306, 311, 314–315, 318, 326, 334, 344–345, 355, 357, 363, 365, 373, 375–376, 381, 405–406, 408–410, 413–414, 433–434, 436, 441, 452–453, 456, 483–484, 499, 502–503, 515–518, 529, 562, 574–575, 583, 593, 606–607, 616, 631, 657, 675, 678–679, 684, 702–704, 715, 737, 744, 747–748, 774, 776, 778, 781–782, 787, 799, 805–807, 809, 817, 819, 836, 839, 841, 862, 873–874, 877, 880, 886–889, 899, 902, 908, 914–915, 938, 943, 948, 955, 960–961, 988–989

Gintama — 1–2, 50, 57, 75, 82, 100, 106, 111, 114, 120, 124–125, 135, 137, 150, 155, 164, 166, 171, 173–174, 176, 185, 189, 209, 252 (หลายตอนแก๊กของเรื่องนี้อยู่ในโซนนี้พอดี)

Yu-Gi-Oh! — 13, 33, 41–45, 80, 98–121, 136, 144–198, 233, 237–244, 247, 262, 264, 266–267, 271, 278, 284, 287–288, 290, 295–305, 309–310, 314–316

รายการตอนฟิลเลอร์ของ Naruto

Naruto (220 ตอน) — 26, 97, 101–106, 136–140, 143–219 กำแพงยาวไม่ใช่ 136–220 ทั้งก้อน: ตอน 141–142 และ 220 เป็นตอนผสม ส่วน 99 ไม่ได้นับเป็นฟิลเลอร์ล้วน

Naruto Shippuden — 57–71, 91–112, 144–151, 170–171, 176–196, 223–242, 257–260, 271, 279–281, 284–295, 303–320, 347–361, 376–377, 388–390, 394–413, 416–417, 422–423, 427–450, 464–468, 480–483 (ราว 203 ตอนจาก 500 ตอน หรือประมาณร้อยละ 41)

Boruto: Naruto Next Generations — ไม่ใช่ฟิลเลอร์ทั้งเรื่อง รายการที่ใช้กันทั่วไปชี้ฟิลเลอร์ล้วนประมาณร้อยละ 10 เช่น 16–17, 40–41, 48–50, 67–69, 96–97, 112–119, 138–140, 152–154, 156, 256 อีกส่วนใหญ่เป็นเนื้ออนิเมะดั้งเดิมหรือเนื้อที่คู่กับมังงะของเรื่องเอง

ถ้ากำลังไล่คำศัพท์วงการต่อจากฟิลเลอร์ คลังคำโอตาคุ ช่วยแยก canon, arc และคำที่ใช้ตอนถกกันว่าจะข้ามตอนไหน

ฟิลเลอร์ใน Dragon Ball และเรื่องที่คนเข้าใจผิด

Dragon Ball Z — 9–10, 12–16, 39–44, 100, 102, 108–117, 124–125, 170–171, 174, 195–199, 202–203, 274, 288 สัดส่วนฟิลเลอร์ราวร้อยละ 13 ต่ำกว่า Naruto ชัด ตอน 125 ที่โกคูสอบใบขับขี่กับพิคโกโร่เป็นตัวอย่างฟิลเลอร์ที่คนยังพูดถึงทั้งที่ข้ามโครงเรื่องได้

Dragon Ball — 29–33, 42, 45, 79–83, 127–132, 149–153

Dragon Ball GT — 64 ตอน ภาคต่อที่ Toei สร้างเองบนตัวละครชุดเดิม ไม่ใช่รายการฟิลเลอร์คั่นมังงะแบบ “ข้าม 1–65 แล้วเรื่องหลักต่อ” โทริยามะออกแบบตัวละครและไอเดียบางส่วนให้ แต่โครงเรื่องไม่ได้ไล่ตามมังงะทีละตอน

Dragon Ball Super — หลายช่วงวิ่งเป็นเนื้อโทรทัศน์ดั้งเดิมคู่กับมังงะ ไม่ใช่สูตรยื้อเวลาแบบโชเน็นรายสัปดาห์ยุค 2000 การป้ายว่าฟิลเลอร์แล้วข้ามทั้งก้อนจึงทำให้พลาดเนื้อที่อนิเมะฉายก่อนหน้ากระดาษ

รู้ความหมายแล้ว คำถามที่เหลือเป็นเรื่องนิสัยการดู: อยากเกาะมังงะก็ใช้รายการข้ามเป็นแผนที่ อยากอยู่กับตัวละครต่ออีกสัปดาห์ก็ไม่จำเป็นต้องรู้สึกผิดที่กดเล่นตอนเสริม คำว่าฟิลเลอร์บอกที่มาของเนื้อ ไม่ได้บอกอัตโนมัติว่าตอนนั้นเสียเวลา