จักรพรรดิญี่ปุ่น - จักรพรรดิเมจิ

ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่มีระบอบกษัตริย์ภายใต้รัฐธรรมนูญ และมีสมเด็จพระจักรพรรดิ (tennō) เป็นประมุข

ตลอดหลายศตวรรษ ญี่ปุ่นมีจักรพรรดิมาแล้วกว่าร้อยพระองค์ แบ่งออกเป็นยุคสมัยต่าง ๆ ยุคที่คนรู้จักกันดีคือสมัยเอโดะ ส่วนยุคสมัยใหม่มีจักรพรรดิทั้งหมด 4 พระองค์ โดยจักรพรรดิปัจจุบันคือสมเด็จพระจักรพรรดินารุฮิโตะ ซึ่งขึ้นครองราชย์ในปี 2019 ต่อจากสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ และในบรรดาจักรพรรดิที่ปั้นญี่ปุ่นยุคใหม่นั้น สมเด็จพระจักรพรรดิเมจิทรงมีบทบาทพิเศษที่สุด

พระนามหลังสวรรคต

คำว่า "พระนามหลังสวรรคต" หรือ posthumous name ตรงตัวเลยคือชื่อที่ใช้เรียกหลังจากสิ้นพระชนม์ ในธรรมเนียมญี่ปุ่น พระนามนี้จะมีความเกี่ยวข้องกับ "นามยุค" (nengō) ที่พระองค์ทรงใช้ในการครองราชย์ ส่วนพุทธศาสนามีธรรมเนียมคล้ายกันเรียกว่า kaimyō แต่โดยทั่วไปจะใช้กับผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่

อย่าสับสนระหว่างพระนามหลังสวรรคตกับนามยุคและพระนามวัด (temple name) นามยุคใช้เรียกช่วงเวลาที่จักรพรรดิหรือผู้ปกครองครองอำนาจ ส่วนพระนามวัดเป็นธรรมเนียมที่ยืมมาจากจีนและใช้ในญี่ปุ่นเช่นกัน พระนามหลังสวรรคตยังคงเป็นวิธีที่คนทั่วไปใช้เรียกจักรพรรดิในเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์มากที่สุด

จักรพรรดิเมจิ (มุตสึฮิโตะ)

พระนามเดิมคือมุตสึฮิโตะ (睦仁) ทรงมีพระนามอย่างเป็นทางการว่า จักรพรรดิเมจิ (明治天皇, Meiji Tennō) ทรงเป็นหนึ่งในจักรพรรดิที่สำคัญที่สุดในการนำญี่ปุ่นเข้าสู่ยุคใหม่ และการครองราชย์ของพระองค์คือช่วงเวลาที่ญี่ปุ่นกลายเป็นประเทศที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน

พระองค์ทรงมีพระชนมายุ 59 ปี และครองราชย์ยาวนานถึง 45 ปี (ค.ศ. 1867–1912) ถือเป็นหนึ่งในช่วงเวลาครองราชย์ที่ยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น เป็นช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่อย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน

เจ้าชายมุตสึฮิโตะขึ้นครองราชย์ด้วยพระชนมายุเพียง 14 พรรษา ในปี ค.ศ. 1867 และทรงอภิเษกสมรสกับมาซาโกะ (ภายหลังรู้จักในพระนามฮารุโกะ) ในปีเดียวกัน จักรพรรดินีมีบทบาททางการเมืองอย่างมาก ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนในระยะหลัง พระองค์มิได้ทรงมีพระรัชทายาท แต่จักรพรรดิเมจิทรงมีพระโอรสและพระธิดาทั้งสิ้น 15 พระองค์ จากสตรีสำนักพระราชวัง 5 คน

ในรัชสมัยของพระองค์ ระบอบศักดินาและโชกุนถูกยกเลิก โชกุนคือตำแหน่งที่จักรพรรดิมอบให้แม่ทัพเพื่อบัญชาการกองทัพทั้งหมด

การเปลี่ยนแปลงสำคัญอีกประการคือการย้ายเมืองหลวงจากเกียวโตไปยังเอโดะ ซึ่งต่อมาเรียกว่าโตเกียว ("เมืองหลวงแห่งตะวันออก") ในยุคนี้ยังมีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ด้วย

หนึ่งในความสำเร็จสำคัญของเมจิคือการทำให้ญี่ปุ่นเป็นที่รู้จักในฐานะมหาอำนาจระดับโลก ในช่วงศตวรรษที่ 19 ญี่ปุ่นสามารถแสดงจุดยืนของตนเองต่อมหาอำนาจตะวันตกได้อย่างชัดเจน มหาอำนาจเหล่านั้นต่างให้ความสนใจญี่ปุ่นอย่างมาก และญี่ปุ่นได้ใช้โอกาสนี้เติบโตจนกลายเป็นมหาอำนาจอย่างที่เราเห็นในปัจจุบัน ขณะนั้นญี่ปุ่นมีพัฒนาการทางอุตสาหกรรมและเศรษฐกิจอย่างรวดเร็ว และประชาชนก็จงรักภักดีต่อจักรพรรดิของตนอย่างลึกซึ้ง

การฟื้นฟูเมจิ

การฟื้นฟูเมจิเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่สุดจุดหนึ่งของประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นสมัยใหม่ ประเด็นสำคัญมีดังนี้:

• เกิดขึ้นระหว่าง ค.ศ. 1866 ถึง 1868
• ระบอบเผด็จการศักดินา โชกุนโทกุงาวะ ถูกล้มล้างหลังจากที่กองทัพจักรพรรดิชนะใน สงครามโบชิน
• มีการประกาศยุติระบอบศักดินาและจัดตั้งรัฐบาลสมัยใหม่ที่เปิดรับโลกภายนอก
• ในยุคเมจิมีการประกาศอย่างเป็นทางการว่าญี่ปุ่นจะดำเนินการตามกฎหมายระหว่างประเทศ
• ซามูไรหยุดเชื่อฟังเจ้านายศักดินาของตน (ไดเมียว) และหันมาอยู่ภายใต้อำนาจของจักรพรรดิโดยตรง
• เมจิแม้จะทรงเป็นจักรพรรดิ แต่ในทางปฏิบัติไม่ได้ทรงใช้พระราชอำนาจโดยตรง อย่างไรก็ตาม ทรงเป็นสัญลักษณ์สำคัญของประชาชน จนถึงทุกวันนี้พระองค์ยังทรงได้รับการสดุดีในฐานะแหล่งความภาคภูมิใจของชาติญี่ปุ่นที่วางรากฐานของญี่ปุ่นยุคใหม่

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับเมจิ

• มุตสึฮิโตะทรงขึ้นครองราชย์ด้วยพระชนมายุเพียง 14 พรรษา
• เช่นเดียวกับหลายราชวงศ์อื่น ๆ การศึกษาของพระองค์ถูกมอบให้แก่ขุนนางชั้นสูง
• พระองค์ได้รับพระราชทานพระอิสริยยศสองตำแหน่งในวันเดียวกัน คือ เจ้าชายจักรพรรดิ และมกุฎราชกุมาร
• มีพระโอรสและพระธิดาเพียง 5 พระองค์ที่ทรงเติบโตถึงวัยผู้ใหญ่ เป็นเจ้าชาย 1 พระองค์ และเจ้าหญิง 4 พระองค์
• พระองค์เป็นหนึ่งในจักรพรรดิที่ทรงมีพระชนมายุยืนยาวที่สุด รองจากจักรพรรดิโอกิมาจิ ด้วยพระชนมายุเกิน 50 ปี

สำหรับผู้ที่อยากศึกษาเพิ่มเติม

เนื้อหาทั้งหมดนี้เป็นเพียงสรุปชีวิตของจักรพรรดิเมจิและเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างและหลังการครองราชย์ เป็นหัวข้อที่ละเอียดอ่อนและกว้างขวางมาก ซึ่งอาจต้องใช้เว็บไซต์ทั้งเว็บในการศึกษา หากต้องการเจาะลึก ควรเตรียมอ่านหนังสือเล่มใหญ่หรือหน้าวิกิพีเดียหลาย ๆ หน้า

สิ่งสำคัญที่สุดที่ควรจดจำคือ เมจิทรงเป็นบุคคลสำคัญของญี่ปุ่นยุคใหม่ หากปราศจากพระองค์ ญี่ปุ่นอาจไม่ได้มีเส้นทางเดียวกัน และการเปลี่ยนผ่านจากยุคศักดินาสู่ญี่ปุ่นในศตวรรษที่ 20 คงไม่ราบรื่นเท่าที่เป็นมา สำหรับชาวญี่ปุ่นในปัจจุบัน เมจิยังคงเป็นสัญลักษณ์ของจักรพรรดิที่ขึ้นครองราชย์ตั้งแต่พระชนมายุ 14 พรรษา ทรงรับมือกับการเปลี่ยนแปลงของประเทศ และทรงวางรากฐานให้ญี่ปุ่นกลายเป็นชาติสมัยใหม่