อุนโกะ: วัฒนธรรมญี่ปุ่นที่แปลกเกี่ยวกับอุจจาระและโชคดี

เคยสังเกตไหมว่าคนญี่ปุ่นมีความหลงใหลเรื่องห้องน้ำมากเป็นพิเศษ? ในวัฒนธรรมป๊อปเราจะเห็นอนิเมะเกี่ยวกับอุจจาระ เทพแห่งห้องน้ำ อุจจาระทองคำที่เป็นเครื่องรางนำโชค ไปจนถึงตึกในโตเกียวที่ดูเหมือนกระโถนยักษ์ ในบทความนี้เราจะพาทัวร์เล็กๆ สู่วัฒนธรรมอุนโกะ หรือวิถีที่คนญี่ปุ่นจัดการกับ "ของเสีย" ธรรมดาๆ ของมนุษย์

คำญี่ปุ่นสำหรับอุจจาระหรือขี้คือ unko [うんこ] ซึ่งในชีวิตประจำวันยังใช้เรียกสิ่งไร้ค่าหรือ "ขยะ" ได้อีกด้วย ฟังดูเรียบง่าย แต่จริงๆ แล้วไม่เลย: อุนโกะปรากฏในงานศิลปะ โฆษณา สถาปัตยกรรม และของเล่นของญี่ปุ่นอย่างน่าประหลาดใจ ทั้งหมดนี้ด้วยท่าทีจริงจังและรอยยิ้มแอบเย้าแหย่

สารบัญ 6

อุนโกะ – อุจจาระในญี่ปุ่น

คำว่า unko มาจากเสียงเบาๆ ขณะเบ่ง un [うん] ซึ่งเป็นเสียงคล้าย "อืม!" ภาษาญี่ปุ่น ส่วน ko [子] คือคำลดทอนที่ทำให้คำฟังดูน่ารักและขี้เล่น อีกคำที่ใช้เรียกอุจจาระคือ daiben [大便] ซึ่งแปลตรงตัวว่า "ขี้ใหญ่" เป็นอีกทางที่สุภาพกว่าในการพูดถึงเรื่องนี้

ในภาษาญี่ปุ่นมีคำว่า kuso [糞] ซึ่งคล้ายคำสบถ แต่ในชีวิตประจำวันแทบไม่ได้ใช้ในความหมายตรงตัวว่า "อุจจาระ" เลย มักใช้เป็นคำเสริมเพื่อเน้นว่าสิ่งนั้น "แย่มาก" ส่วนกริยา "ถ่าย" คือ kusomaru [糞放る] ฟังดูตลก จริงๆ ก็ตลก

ในญี่ปุ่น อุจจาระมักถูกวาดเป็นรูปเกลียว เหตุผลง่ายมาก: ห้องน้ำส่วนใหญ่เป็นแบบ นั่งยองๆ บนพื้น – คือมีรูบนพื้นให้นั่ง – ดังนั้นรูปทรงที่คาดหวังจึงออกมาเหมือนก้อนก้นหอยเล็กๆ

มีบริษัทชื่อ UNCO ที่เคยผลิตเสื้อผ้าคุณภาพ แต่วันหนึ่งก็หันเหเข้าสู่ "เส้นทางอุจจาระ" วันนี้เราจะเห็นเสื้อยืด ถุงเท้า รองเท้าผ้าใบ หรือตุ๊กตาผ้าที่มีโลโก้อุจจาระ คิดว่าเป็นตลาดเฉพาะกลุ่ม แต่จริงๆ ก๋งโตได้ดี

ตุ๊กตาผ้ารูปอีโมจิอุจจาระล่ะ? หรือดีกว่านั้น การกิน แกงกะหรี่ ในจานรูปชักโครก? นี่คือตัวอย่างสินค้าแปลกๆ ที่หาซื้อได้บนชั้นวางร้านค้าในญี่ปุ่นอย่างจริงจัง

แล้วการกินข้าวจากชามรูปชักโครก หรือกอดตุ๊กตาอุจจาระ ก็ไม่ได้แย่อะไรใช่ไหมล่ะ?

คิงโนะ อุนโกะ – อุจจาระทองแห่งโชคลาภ

ในญี่ปุ่นมี "อุจจาระแห่งโชคลาภ" ที่เรียกว่า kin no unko [金のうんこ] อุจจาระทองกลายเป็นสัญลักษณ์ท้องถิ่นเพราะความบังเอิญทางภาษา: เสียง "un" ต้นคำว่า unko พ้องกับเสียง "un" [運] ที่แปลว่า "โชค" ในภาษาญี่ปุ่น

อุจจาระทองกลายเป็นที่นิยมมากจนในปี 2549 พวงกุญแจรูปอุจจาระทองคำถูกขายไปประมาณ 2.7 ล้านชิ้น บริษัทหลักที่อยู่เบื้องหลังคือ Ryukodo จากเกียวโต

Koji Fujii ประธานบริษัท เริ่มไอเดียผลิตอุจจาระทองตอนปลายปี 2542 ด้วยภาวะเศรษฐกิจถดถอยของญี่ปุ่นและอารมณ์คนในชาติที่หดหู่ เขาต้องการเสนอสินค้าราคาถูกที่จะทำให้ผู้คนยิ้มได้ แรงบันดาลใจจึงมาจากห้องน้ำ

บางชิ้นทำจากพอร์ซเลนแท้และชุบด้วยทองคำ 24 กะรัต พวงกุญแจอุจจาระเล็กๆ ราคาเริ่มต้นที่ 105 เยน ส่วนอุจจาระยักษ์บนผ้าไหมสีแดงราคาเริ่มต้นที่ 2,100 เยน

ผลิตภัณฑ์เหล่านี้กลายเป็นไวรัลเมื่อนักเรียนมัธยมปลายหญิงซื้อเป็นของที่ระลึกระหว่างทริปเรียน เด็กๆ จุดกระแสซื้อสินค้าที่ประสบความสำเร็จอย่างล้นหลาม จนกลายเป็นข่าวครึกโครมไปทั่วประเทศ

ในเกม The Legend of Zelda: Breath of the Wild มีไอเทมที่ชื่อ Hestu's Gift ซึ่งมีลักษณะคล้าย Kin no unko ไม่มีใครรู้แน่ชัดว่าเป็นเรื่องตลกหรือไม่ เพราะกว่าจะได้ของขวัญชิ้นนี้ต้องเก็บเมล็ด korok ให้ครบ

หลายคนเชื่อกันว่านี่อาจเป็นที่มาของอีโมจิอุจจาระยิ้มแปลกตา 💩 ที่ปรากฏบนสมาร์ทโฟนทั่วไปเมื่อปี 2557 ใช้กันอย่างแพร่หลายและคนญี่ปุ่นเรียกขำๆ ว่า unchi อย่างไรก็ตาม อีโมจิตัวนี้ถูกสร้างขึ้นครั้งแรกในมาตรฐาน Unicode ของสหรัฐอเมริกา ดังนั้นความเชื่อมโยงกับญี่ปุ่นจึงยังเป็นที่ถกเถียงในแวดวงวิชาการ

แล้วคิงโนะ อุนโกะล่ะ อยากลองได้ไหม?

อาซาฮี เบียร์ ฮอลล์ – ตึกอุจจาระ

ในย่านสุมิดะ โตเกียว มีตึกเด่นชื่อ Asahi Beer Hall แต่ก็มีฉายาว่า Kin no Unko เพราะรูปทรงคล้ายอุจจาระ บางครั้งอาคารนี้ก็ถูกเรียกว่า unko-biru ซึ่งแปลว่า "ตึกอุจจาระ"

แน่นอนว่าไม่ใช่จุดประสงค์ดั้งเดิมของตึก เพราะ Asahi เป็นหนึ่งใน บริษัทเบียร์ที่ได้รับความนิยมสูงสุดในญี่ปุ่น การออกแบบทำโดย Philippe Starck นักออกแบบชาวฝรั่งเศส แล้วเสร็จสมบูรณ์ในปี 2532

รูปทรงของตึกเหมือนแก้วเบียร์ ออกแบบมาเพื่อเติมเต็มอาคารข้างเคียงที่เป็นรูปเหยือกเบียร์ทอง ซึ่งเป็นที่ตั้งสำนักงานของ Asahi Breweries ถือเป็นหนึ่งในโครงสร้างสมัยใหม่ที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดในโตเกียว

โครงสร้างสีทองด้านบนตึก Asahi เป็นสัญลักษณ์ของหัวใจที่ลุกโชนของเบียร์ Asahi และฟองเบียร์ เปลวทองหนัก 360 ตัน สร้างโดยใช้เทคนิคการต่อเรือและการก่อสร้างใต้น้ำ

เทพแห่งห้องน้ำ

ศาสนาชินโตมีเทพมากมายนับไม่ถ้วน และเทพเหล่านี้อยู่เกือบทุกที่ แม้แต่อุจจาระก็ไม่ถูกละเลย มี เทพของญี่ปุ่น บางองค์ที่มีความเชื่อมโยงอย่างแน่นแฟ้นกับห้องน้ำ

จนถึงเมื่อไม่นานมานี้ เป็นเรื่องปกติที่จะบูชาเทพที่รู้จักกันในชื่อรวมว่า benjo-gami (เทพแห่งห้องน้ำ) โดยวางรูปเคารพไว้ในห้องน้ำหรือใต้ห้องน้ำ บางคนฝังรูปเคารพไว้ใต้ห้องน้ำ

ในยุคดั้งเดิม ฟาร์มของญี่ปุ่นเคยเก็บของเสียจากมนุษย์ไปใช้เป็นปุ๋ย จากกิจวัตรประจำวันนี้เอง ทำให้เกิดความเชื่อท้องถิ่นเรื่องเทพแห่งห้องน้ำ หรือที่รู้จักในชื่อ kawaya kami [厠神]

เพราะคุณสมบัติด้านการเกษตร kawaya kami มีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมการปฏิสนธิของดิน ในทุกปีใหม่ มีพิธีกรรมที่ขอให้ kawaya kami ช่วยให้พืชผลออกดอกออกผลดีในปีถัดไป

ในพิธีกรรม มีการกินข้าวเพื่อเป็นสัญลักษณ์ของสิ่งยิ่งใหญ่ที่เทพทิ้งไว้เบื้องหลัง (อาจเป็นอุจจาระก็ได้?) บ่อยครั้งห้องน้ำถูกตกแต่งให้สะอาดที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ บางทีเทพองค์นี้อาจเป็นเหตุผลที่ทำให้ห้องน้ำญี่ปุ่นสะอาดอย่างน่าทึ่ง

ยังมีผีห้องน้ำอย่าง Hanako-san และ Aka-Manto เรื่องราวคล้ายกับสาวผมบลอนด์ในห้องน้ำที่เราต้องทำพิธีโดยพูดคำซ้ำ 3 ครั้ง เมื่อไหร่ความแปลกประหลาดเหล่านี้จะหยุดล่ะ? อาจจะไม่มีวันหยุดเลยก็ได้

อุนโกะสำหรับเด็ก

การเรียนคันจิเป็นเรื่องยากสำหรับทุกคน โดยเฉพาะเด็กเล็ก เพื่อบรรเทาความน่าเบื่อของการศึกษาตัวอักษรคันจิกว่า 1,000 ตัว ญี่ปุ่นจึงสร้างเพื่อนครูที่ดีที่สุดสำหรับเด็ก: ครูอุนโกะ

ครูหนวดจุด ที่ใช้อุจจาระสไตล์อีโมจิ ประสบความสำเร็จอย่างมากจนหนังสือขายได้กว่า 1.83 ล้านเล่ม ใครจะคิดว่าหนังสืออุจจาระจะเป็นผู้นำเด็กๆ ในการเรียนภาษาญี่ปุ่น?

ยังไม่พอ ยังมีอนิเมะชื่อ Unko San ที่ออกฉายในปี 2552 เล่าเรื่องนางฟ้าที่นำโชคดีมาให้ เพียงแต่นางฟ้าตัวนี้เป็นอุจจาระ ตัวละครทั้งหมดเป็นอุจจาระ แม้แต่เกาะยังมีรูปร่างเหมือนอุจจาระ

พิพิธภัณฑ์อุจจาระในญี่ปุ่น

เราไม่ได้พูดถึงเรื่องไม่ดี แต่พูดถึงอุจจาระจริงๆ มีพิพิธภัณฑ์ญี่ปุ่นเกี่ยวกับอุจจาระอยู่ในพิพิธภัณฑ์วรรณกรรมฮิเมจิ นอกจากนิทรรศการอื่นๆ เรายังพบ "วรรณกรรมเกี่ยวกับการขับถ่าย" ซึ่งเป็นหนังสือเกี่ยวกับอุจจาระและหัวข้อที่เกี่ยวข้อง

ดียิ่งกว่านั้น มีพิพิธภัณฑ์อุจจาระถาวรในโตเกียวและโยโกฮามะ พิพิธภัณฑ์นี้เริ่มจากไอเดียชั่วคราว แต่กลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวถาวรใน โอไดบะ สถานที่ที่เต็มไปด้วยสีสันและอุจจาระ ต้อนรับผู้เข้าชม 100,000 คนต่อเดือน

ในพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ ทุกอย่างมีรูปร่างเหมือนอุจจาระหรือชักโครก ลูกโป่ง อาหาร ชักโครกที่มีอุจจาระอยู่ข้างใน และอีกมากมายที่สนุกสนานและมีสีสันให้คุณไปเยี่ยมชม อย่าพลาดโอกาสไปเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์อุจจาระในญี่ปุ่น!

ทั้งหมดนี้คือไฮไลต์เกี่ยวกับอุจจาระจากญี่ปุ่น คุณคิดว่าไอเทมไหนที่น่าจะซื้อเป็นของฝากกลับบ้านมากที่สุด: พวงกุญแจคิงโนะ อุนโกะ ตุ๊กตาครูอุนโกะ หรือของที่ระลึกจากพิพิธภัณฑ์อุนโกะ? และถ้าคุณเคยไปญี่ปุ่น คุณเคยเจออุนโกะในชีวิตจริงที่ไหนที่ทำให้คุณยิ้มได้บ้างไหม?

วิดีโอพิพิธภัณฑ์อุนโกะ