Uke และ Seme: ความหมายและบทบาทในจักรวาลยาโออิ

Uke และ Seme คือคำสองคำที่คนพูดถึงบ่อยที่สุดเมื่อเล่าเรื่องความสัมพันธ์ในจักรวาลยาโออิ (Yaoi) ทั้งในด้านร่างกายและอารมณ์ คำทั้งสองมาจากภาษาญี่ปุ่นและมีรากอยู่ในศิลปะการต่อสู้ โดย Uke (受け) คือฝ่ายที่รับ และ Seme (攻め) คือฝ่ายที่รุก

ยาโออิ หรือที่รู้จักกันในชื่อ Boys' Love (BL) เป็นประเภทของมังงะ อนิเมะ และสื่ออื่นๆ ที่เน้นความสัมพันธ์โรแมนติกแบบรักร่วมเพศระหว่างตัวละครชาย

ยาโออิมีต้นกำเนิดจากประเทศญี่ปุ่น และได้รับความนิยมไปทั่วโลกจนมีฐานแฟนที่หลากหลาย โดยเฉพาะสาววายและผู้ชมเพศหญิง เหตุผลที่แนวนี้น่าสนใจสำหรับสาววายมีอธิบายไว้ในบทความ ผู้หญิงทำไมถึงชอบ Yaoi? ไขความลับของฟูโจชิ

สารบัญ 3

ความหมายของ Uke และ Seme

Uke (受け): ในภาษาไทยมักเขียนว่า "อุเคะ" คำว่า Uke ในภาษาญี่ปุ่นหมายถึง "ผู้รับ" หรือ "ผู้ที่รับ" ในบริบทของยาโออิ Uke คือตัวละครที่ค่อนข้างเป็นฝ่ายตาม ยอมจำนน และโดยทั่วไปมักมีอายุน้อยกว่าหรือรูปร่างเล็กกว่าในความสัมพันธ์

Uke มักรับบทบาทเป็น "bottom" (ฝ่ายที่ถูกสอดใส่) ในความสัมพันธ์ทางเพศ และอาจมีลักษณะนิสัยที่เปราะบาง อ่อนไหว และแสดงอารมณ์ชัดเจน

Seme (攻め): ในภาษาไทยมักเขียนว่า "เซเมะ" คำว่า Seme ในภาษาญี่ปุ่นหมายถึง "ผู้โจมตี" หรือ "ผู้ที่โจมตี" ในบริบทของยาโออิ Seme คือตัวละครที่ค่อนข้างเป็นฝ่ายนำ มั่นใจ และโดยทั่วไปมักมีอายุมากกว่าหรือรูปร่างใหญ่กว่าในความสัมพันธ์

Seme มักรับบทบาทเป็น "top" (ฝ่ายที่สอดใส่) ในความสัมพันธ์ทางเพศ และอาจมีลักษณะนิสัยที่ชอบปกป้อง มีอำนาจ และควบคุมอารมณ์

แฟนๆ เป็นคนตัดสินใจกันเองว่าตัวละครคู่ไหนควรเป็น Uke และคู่ไหนควรเป็น Seme โดยดูจากบุคลิกและความสัมพันธ์ในเรื่อง คำตอบจึงเปลี่ยนไปได้ตามแต่ละเรื่อง แต่ละคู่ และแม้แต่ผู้อ่านแต่ละคน

ที่มาของคำว่า Uke และ Seme

คำว่า Uke และ Seme มาจากศิลปะการต่อสู้ของญี่ปุ่นอย่างยูโดและไอคิโด โดย Uke มาจากคำกริยา ukeru (受ける) ที่แปลว่า "รับ" และใช้เรียกฝ่ายที่รับท่า ส่วน Seme มาจากคำกริยา semeru (攻める) ที่แปลว่า "โจมตี" และใช้เรียกฝ่ายที่กดดันเพื่อสร้างช่องว่างในการโจมตี ท่าของฝ่ายรับเรียกว่า ukemi (受け身) ซึ่งเป็นศิลปะของการตอบสนองต่อการโจมตีและล้มตัวลงอย่างปลอดภัย

บทบาทของฝ่ายรับเปลี่ยนไปตามศิลปะการต่อสู้แต่ละแขนง ตัวอย่างเช่น ในไอคิโด ในท่าคาตะของยูโด และในนินจุตสึ ฝ่ายรับเป็นคนเริ่มโจมตีก่อนแล้วคู่ซ้อมจึงเป็นฝ่ายตั้งรับ ในสถานการณ์อื่นฝ่ายรับเป็นคนรับท่าและต้องล้มตัวให้ปลอดภัย ส่วนในยูโดแบบแข่งขันไม่มีฝ่ายรับที่ถูกกำหนดตายตัว

คำว่า Uke และ Seme เข้ามาใช้ในจักรวาลยาโออิ (Boys' Love) ช่วงปลายทศวรรษ 1970 และทศวรรษ 1980 เมื่อแนวนี้เริ่มได้รับความนิยมในญี่ปุ่น การถ่ายทอดความหมายติดตามได้ง่าย เพราะทั้งศิลปะการต่อสู้และเรื่องราวความรักต่างมีการแบ่งฝ่ายระหว่างการให้และการรับ ฝ่ายหนึ่งลงมือ อีกฝ่ายตอบสนอง ในยาโออิ Uke และ Seme จึงกลายเป็นคำที่อธิบายพลวัตของอำนาจและบทบาทของตัวละครในความสัมพันธ์

แบบแผนและรูปแบบของ Uke และ Seme

แม้ว่าบทบาทของ Uke และ Seme จะมักเกี่ยวข้องกับแบบแผนบางประการของบุคลิกภาพและรูปลักษณ์ แต่สิ่งสำคัญคือต้องสังเกตว่าไม่ใช่ตัวละคร Yaoi ทั้งหมดที่จะพอดีกับหมวดหมู่เหล่านี้

นักเขียนและศิลปินบางคนสำรวจความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนและมีพลวัตมากขึ้น ซึ่งบทบาทของ Uke และ Seme อาจไม่ชัดเจนหรืออาจกลับกันได้

นอกจากนี้ยังมีรูปแบบและประเภทย่อยของบทบาทเหล่านี้ เช่น:

1. Reversible (リバ, Riba): ความสัมพันธ์ที่ตัวละครสามารถสลับบทบาทของ Uke และ Seme ได้ ท้าทายธรรมเนียมปฏิบัติแบบดั้งเดิมของการครอบงำและการยอมจำนน คำว่า Riba ย่อมาจากการออกเสียงคำว่า "reversible" ในภาษาญี่ปุ่น
2. Seke: คำผสมในภาษาอังกฤษที่รวม seme กับ uke เข้าด้วยกัน ใช้ในหมู่แฟนๆ เพื่อเรียกตัวละครที่ไม่เข้าข้างบทบาทใดบทบาทหนึ่งอย่างชัดเจน และอาจแสดงลักษณะของทั้งสองฝ่าย
3. Tachi (タチ) และ Neko (ネコ): คำเรียกฝ่ายรุกและฝ่ายรับในชุมชน LGBT ของญี่ปุ่น ซึ่งเริ่มใช้กันในกลุ่มเลสเบี้ยนก่อน แล้วจึงแพร่ไปยังกลุ่มเกย์ ในยาโออิและ BL คำที่ใช้กันทั่วไปยังคงเป็น Seme และ Uke

เบื้องหลังคำเหล่านี้คือธรรมเนียมที่แฟนๆ ใช้พูดคุยเรื่องความสัมพันธ์ และหลายเรื่องก็เล่นกับความคาดหวังนี้ ตัวละครขี้อายอาจกลายเป็น Seme และบางคู่ก็สลับบทบาทกันเองโดยตั้งใจ ใครที่อยากเห็นว่าบทบาทเหล่านี้ปรากฏต่างกันแค่ไหน เริ่มได้จาก 50 อันดับอนิเมะ Yaoi, Shounen Ai และ BL ที่ดีที่สุด