Jutsu หมายถึงอะไรกันแน่?

มีความเชื่อว่าคำว่า Jutsu (術) ในภาษาญี่ปุ่นนั้นมีต้นกำเนิดมาจากผลงานมังงะอย่าง Naruto แต่คำนี้เก่ากว่าจักระและเก่ากว่าชื่อมาซาชิ คิชิโมโตะมาก ความหมายก็กว้างกว่าคาถานินจาที่คนมักจำได้จากจอ

คำว่า jutsu ใช้จริงในภาษาญี่ปุ่น บริบทและยุคสมัยจะดึงความหมายคนละชั้นออกมา บางทีมันคือวิชา บางทีคือวิธีทำ บางทีคือกล บางทีคือสิ่งที่ฟังดูคล้ายเวท คนไทยมักเขียนว่า จุทสึ จุตสึ หรือ จุสึ แต่คันจิตัวเดียวกันคือ 術

สารบัญ 9

ความหมายของคำว่า Jutsu

ความหมายแรกที่คนเห็นบ่อยคือสิ่งที่โผล่ในอนิเมะ Naruto [ナルト]: เทคนิค ศิลปะ การเคลื่อนไหว ทักษะ ความสามารถ สิ่งที่ได้มาจากการฝึกและพัฒนาตามเวลา ไม่ใช่คำวิเศษที่เกิดมาพร้อมจักระ

ก่อนไปต่อ ควรรู้ว่าชาวญี่ปุ่นไม่อ่านว่า “จุ” แบบสั้น ๆ แต่ใกล้กับ jyutsu เสียง jyu ไม่ใช่ ju ฟังคลิปจาก Fate/stay Night Unlimited Blade Works:

พอฟังเสียงแล้ว จะเห็นว่า 術 มักเกาะท้ายคำอื่น มันแทบไม่เดินคนเดียวในชีวิตประจำวัน ตัวอย่างคำที่มี 術 จริง ๆ ไม่ใช่คำพ้องที่คนสับสนกับ 技 หรือ 学問:

• 技術 (gijutsu): เทคนิค เทคโนโลยี ทักษะเชิงปฏิบัติ
• 芸術 (geijutsu): ศิลปะวิจิตร
• 手術 (shujutsu): การผ่าตัด
• 柔術 (jūjutsu): วิชาอ่อนตัว ต้นทางของคำที่โลกเรียก jiu-jitsu
• 剣術 (kenjutsu): วิชาดาบ

技 (waza) แปลว่าท่าหรือเทคนิคชิ้นหนึ่งได้เหมือนกัน แต่คันจิคนละตัว 学問 (gakumon) คือการศึกษา ไม่ใช่คำที่ประกอบด้วย 術

ถ้าอยากเห็น 術 ในชุดศิลปะการต่อสู้จริง ไม่ใช่แค่ในมังงะ อ่านต่อที่ 10 ศิลปะการต่อสู้ของญี่ปุ่น และเรื่องที่ว่า เซนเซไม่ได้แปลว่าแค่ครู

Jutsu หมายถึงวิธีการ

ความหมายทั่วไปอีกชั้นคือวิธีการ ทางที่สิ่งหนึ่งถูกทำให้สำเร็จ ช่องทางที่งานนั้นเดินไป ถ้าจะจับภาพ ลองดูคำญี่ปุ่นที่อยู่แถวความหมายนี้:

• 方法 (houhou): วิธีการ กระบวนการ ทาง เทคนิค
• 手だて (tedate): ช่องทาง วิธี วิธีการ

ในชั้นนี้ jutsu ไม่ได้ฮือฮา มันแค่บอกว่า “ทำอย่างไร” มากกว่า “พลังอะไร”

Jutsu หมายถึงแผน

นอกจากเทคนิคและวิธีการแล้ว คำว่า jutsu ยังดึงแนวคิดของแผนและกลยุทธ์เพื่อจะลงมือทำบางอย่างได้

คำที่ช่วยเห็นชั้นนี้ เช่น:

• 策略 (Sakuryaku): แผน กลยุทธ์ กล ยุทธวิธี
• 謀 (Hakarigoto): แผน กลยุทธ์
• 企み (Takurami): วางแผน จัดฉาก

เลยไม่แปลกที่ในนิยายนินจา คำเดียวกันนี้จะเลื่อนจาก “ท่าฝึก” ไปเป็น “กลที่ซ่อนไว้”

Jutsu กับ jitsu คนละคันจิ

เวลาเขียนภาษาอังกฤษ คนมักสลับ jutsu กับ jitsu จนดูเหมือนสะกดผิดนิดเดียว ความจริงคันจิไม่ใช่ตัวเดียวกัน

• 術 (jutsu / จุทสึ): เทคนิค วิชา กลวิธี เวทในบางบริบท
• 実 (jitsu / จิทสึ): ความจริง ของจริง สาระ

คำอย่าง 真実 (shinjitsu) คือความจริง ไม่ใช่วิชาต่อสู้ ส่วน 柔術 ถ้าเขียนเป็น jujitsu ในภาษาอังกฤษ คนยังอ่านรู้เรื่อง แต่ถ้ามองคันจิแล้ว jitsu คนละคำกับ 術 เลยทีเดียว นินจาในแฟนซับที่เขียน ninjitsu จึงสะกดเพี้ยนจาก 忍術

Jutsu หมายถึงการลอบเร้น

คำนี้ยังถูกดึงไปสู่ความหมายของการลอบเร้นได้ แต่บริบทที่ชัดคือเมื่อพูดถึงนินจา

ในภาษาญี่ปุ่นมีสำนวนว่า 忍者などが用いる忍び込むための方法: วิธีการที่นินจาและคนในสายงานใกล้เคียงใช้เพื่อแอบเข้าไป เข้าอย่างเงียบ ๆ ลักหรือซ่อนตัว

• 忍びの術 (Shinobi no jyutsu): คำนามที่พบไม่บ่อย แปลได้ว่าเทคนิคการลอบเร้น และที่นี่มี ninjutsu เป็นตัวอย่าง
• 忍術 (Ninjyutsu): ตามตัวคือเทคนิคนินจา ทั้งการต่อสู้ การลอบเร้น การขโมย การก่อวินาศกรรม การจารกรรม การลอบสังหาร

ชั้นนี้ของคำใกล้ประวัติชิโนบิมากกว่าจักระ อ่านภาพรวมของวิชาได้ใน นินจุตสึ ศิลปะของนินจา

เมื่อ jutsu ไปแตะของที่อธิบายยาก

คำว่า Jutsu ยังใช้กับสิ่งที่หลุดจากสติปัญญาและความรู้แบบจับต้องได้ เช่น การมองทะลุหรือการเล่นกลที่ตาเปล่าตามไม่ทัน

• 魔術 (Majyutsu): เวทมนตร์ คาถา เวทมนตร์ดำ มายากล การเล่นกล
• 透視の術 (Toushi no Jyutsu): การมองทะลุหรือการเห็นสิ่งที่บังไว้
• 忍術 (Ninjyutsu): ในผลงานอย่าง Naruto คำเดิมนี้ยังถูกดึงไปอธิบายทักษะที่ดูลึกลับ เพราะเรื่องใช้คำจริงไปครอบพลังที่จินตนาการขึ้น

ทำไมใน Naruto ถึงเป็น “…โนะจุทสึ”

ชื่อท่าในเรื่องมักไม่จบแค่คำว่า jutsu ลอย ๆ แต่เป็นโครงสร้าง 〜の術 อ่านว่า no jutsu ส่วนหน้าคือสิ่งที่ท่าทำ ส่วนหลังคือ “วิชาของสิ่งนั้น”

ตัวอย่างที่คนจำได้ เช่น 影分身の術 (Kage Bunshin no Jutsu) วิชาโคลนเงา หรือ 口寄せの術 (Kuchiyose no Jutsu) วิชาอัญเชิญ คำหน้าบอกชนิด คำว่า 術 ปิดท้ายว่านี่คือเทคนิคที่ฝึกได้ ไม่ใช่ชื่อเล่นลอย ๆ

รายชื่อท่าและคำจากเรื่องเดียวกันยังไล่ต่อได้ใน ประโยคภาษาญี่ปุ่นจากนารูโตะ

Jutsu ใน Naruto

คำนี้ดังขึ้นชัดจากผลงานของมาซาชิ คิชิโมโตะ Naruto ใช้คำนี้ซ้ำแล้วซ้ำอีก และอธิบายในโลกของเรื่อง แต่ต่างจากภาษาจริงตรงที่ในเรื่องมันลึกลับกว่า มุ่งไปที่พลัง สิ่งที่ใช้เพื่อปล่อยพลังออกมาภายนอก

ผู้สร้างค่อนข้างสร้างสรรค์ตอนแยกสไตล์ของพลังที่เรียกว่า jutsu แต่ละสายมีนิยามและวิธีใช้ไม่เหมือนกัน ประวัติคนวาดอ่านได้ที่ มาซาชิ คิชิโมโตะ ส่วนชื่อในเรื่องไปดูที่ ชื่อตัวละคร Naruto พร้อมความหมาย และคำติดปากอย่าง dattebayo

• 幻術 (Genjyutsu): ในเรื่องคือเทคนิคภาพลวงตา ตัวละครลากคู่ต่อสู้ให้ติดอยู่ในภาพที่สร้างขึ้น คันจิ 幻 เองก็สื่อภาพลวงและภาพหลอน
• 体術 (Taijyutsu): การใช้กำปั้น ขา และร่างกายเข้าปะทะ คันจิตัวแรก 体 คือร่างกาย จึงตรงตัวว่าวิชาที่ใช้ตัวเอง ไม่พึ่งจักระวิเศษ
• 忍術 (Ninjyutsu): ในเรื่องมักเป็นท่าที่ปล่อยจักระออกมาเป็นไฟ น้ำ ดิน หรือโคลน ซึ่งกว้างกว่าความหมายประวัติศาสตร์ของนินจุตสึ

術 กับ 道 ไม่ได้สลับกันเล่น

ในศิลปะการต่อสู้ญี่ปุ่น คำคู่ที่คนถามคู่กับ jutsu คือ 道 (dō) 道 คือทาง วิถี สิ่งที่เดินต่อเนื่อง 術 คือวิชาที่ทำให้ได้ผล

เลยเห็นคู่แบบ 柔術 กับ 柔道 剣術 กับ 剣道 คำแรกย้ำเทคนิค คำหลังย้ำเส้นทางฝึกที่ใช้เทคนิคนั้นหล่อคน เส้นแบ่งไม่สะอาดทุกสำนัก แต่พอรู้สองคันจินี้ จะอ่านป้ายโดโจแล้วไม่สับสนว่ากำลังพูดถึงท่า หรือกำลังพูดถึงวิถี