ในญี่ปุ่นสีเขียวคือสีน้ำเงินหรือ? ทำไมไฟเขียวถึงถูกเรียกว่าสีน้ำเงิน

ที่สี่แยก คนญี่ปุ่นเรียกไฟที่ให้เดินได้ว่า ao shingō (青信号) คือสัญญาณสีน้ำเงิน แม้โคมจะออกเขียวหรือเขียวอมฟ้า คำว่าสีเขียวในภาษาญี่ปุ่นคือ midori (緑) และสีน้ำเงินคือ aoi (青い) ฉันมักจะได้ยินการสนทนาเกี่ยวกับสีน้ำเงินและสีเขียว และจริง ๆ แล้วสัญญาณจราจรบางแห่งในญี่ปุ่นก็ดูเป็นสีน้ำเงิน ประวัติเริ่มจากคำ ไม่ใช่จากหลอดไฟ

ก่อนที่ภาษาจะแยกสองสีอย่างชัดเจน ภาษาญี่ปุ่นเก่าใช้คุณศัพท์รูป い เพียงสี่คำ ไม่ใช่สามสีหลักของวงล้อสีสมัยใหม่:

• สีดำ — kuroi — 黒い — โทนเข้มโดยรวม;
• สีขาว — shiroi — 白い — โทนสว่างโดยรวม;
• สีแดง — akai — 赤い — โทนสดและสว่าง;
• สีน้ำเงิน — aoi — 青い — ช่วงสีเย็นที่กินทั้งน้ำเงิน เขียว และโทนใกล้เคียง

มีเพียงสี่สีนี้ที่ทำหน้าที่เป็นคำคุณศัพท์รูป い สีอื่น รวมถึงสีเหลือง เข้ามาด้วยรูปแบบอื่น:

• 黄色 — kiiro — สีเหลือง;
• 緑 — midori — สีเขียว;
• ピンク — pinku — สีชมพู

คนมองเห็นใบไม้อยู่แล้ว แต่ยังไม่มีชื่อสีที่นิ่งสำหรับมัน midori เริ่มถูกใช้เป็นชื่อสีในยุคเฮอัน (ค.ศ. 794–1185) ผูกกับพืชใบอ่อนและความมีชีวิต ขอบเขตเก่าของคำว่า ao กลับไม่หายไป ดังนั้นในภาษาญี่ปุ่นวันนี้ aoi กับ midori จึงอยู่ร่วมกัน โดยไม่ทับกันพอดี

สัญญาณไฟจราจรไม่ใช่สิ่งเดียวที่เป็นสีน้ำเงิน

คันจิ 青 ไม่ได้แปลตรงตัวว่าสีน้ำเงินเสมอ มันยังชี้ถึงสิ่งที่สด อ่อน หรือยังไม่สุก และโผล่ในคำที่ภาษาไทยมักจะเรียกว่าเขียว:

• 青葉 — aoba — ใบอ่อน (ใบสีน้ำเงิน?);
• 青芝 — aoshiba — สนามหญ้า;
• 青りんご — aoringo — แอปเปิลเขียว (แอปเปิลสีน้ำเงิน?);
• 青山 — Aoyama — ย่านในโตเกียว (ภูเขาสีน้ำเงิน?);
• 青二才 — aonisai — คนใหม่ (คนยังไม่สุกไม่ควรเป็น “เขียว” หรือ?);
• 青春 — seishun — วัยหนุ่มสาว;
• 青年 — seinen — ผู้ใหญ่ตอนต้น

เมื่อ midori เข้ามา คำเหล่านี้เหลือเป็นร่องรอยที่ภาษาไม่ยอมทิ้ง ทุกภาษามีคำที่ตาเห็นสีหนึ่ง แต่ปากยังเรียกอีกสี ภาษาญี่ปุ่นแค่ทำให้เรื่องนี้เห็นชัดบนถนน

ไฟเขียวกลายเป็น ao shingō ได้อย่างไร

สัญญาณไฟอัตโนมัติชุดแรกของญี่ปุ่นมาถึงในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1930 ที่สี่แยกฮิบิยะ โตเกียว เป็นเครื่องนำเข้าจากสหรัฐ กฎของยุคนั้นในประกาศของตำรวจมหานครเรียกไฟที่ให้เดินได้ว่าสีเขียว (緑色信号) แต่บนถนนและในหนังสือพิมพ์ ชื่อที่ติดปากคือ ao shingō

ในปี 1947 กฎหมายควบคุมการจราจรตามการใช้ของคนทั่วไป และเริ่มเขียนว่า “สีน้ำเงิน” กฎหมายลูกในปัจจุบันยังพูดถึง แสงสีน้ำเงิน (青色の灯火) สำหรับสถานะ “ไปได้” คณะกรรมการระหว่างประเทศว่าด้วยการส่องสว่างกำหนดเขียว เหลือง แดง สำหรับสัญญาณทางถนน ญี่ปุ่นอยู่ตรงกลาง: ชื่อเป็นน้ำเงิน หน้าที่คือไฟเขียวสากล และโทนจริงมักเป็นเขียวที่เอนไปทางน้ำเงิน

ตำรวจจังหวัดโออิตะบันทึกว่า ตั้งแต่ปี 1973 เครื่องใหม่ถูกผลิตให้ใกล้ “น้ำเงิน” ตามชื่อ ส่วนเครื่องเก่าบางชุดยังดูเขียวชัด ในบางสี่แยกไฟ “ไปได้” ออกเทอร์คอยส์จนคนมาเยือนงง ในจุดอื่นมันก็เขียวแบบเมืองไหนก็ได้ ในทั้งสองกรณี คนญี่ปุ่นยังพูดว่าสัญญาณนั้น ao

คนมาเที่ยวอาจมองโคมสีเขียว แล้วยังได้ยินคำที่ถูก: สัญญาณเป็นสีน้ำเงิน ไม่ใช่ว่าภาษาไม่มี midori แต่สำหรับวัตถุชิ้นนี้ ถนนไม่รับชื่ออื่นอีกแล้ว