Baku Youkai? Pokémon ตัวนี้คือใคร?!

คุณเคยสังเกตความคล้ายคลึงระหว่างโปเกมอน Drowzee, Munna และ Musharna ไหม? ความคล้ายนี้มีที่มา เพราะโปเกมอนทั้งสามตัวมีรูปร่างคล้ายสมเสร็จ (tapir) สัตว์กีบคี่ที่มีม้าและแรดเป็นญาติใกล้ชิด และมีพลังจิตที่เกี่ยวข้องกับการนอนหลับและความฝัน!

แล้ว แรงบันดาลใจในการสร้างโปเกมอนทั้งสามนี้ มาจากไหน? จากโยไกที่ชื่อบาคุ (Baku, 獏) ซึ่งเป็น สัตว์ประหลาด ร่างกายคล้ายสมเสร็จที่สามารถกินความฝันของผู้คนได้! แต่ทำไมสมเสร็จจึงได้พลังอันน่าทึ่งนี้มา? สมเสร็จมลายูอาศัยอยู่ในป่าดิบชื้นของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะในประเทศไทย คาบสมุทรมาเลเซีย และเกาะสุมาตรา เรื่องราวของบาคุเริ่มต้นในประเทศจีน ในคำนำของฉากกั้นที่วาดภาพบาคุ ไป๋จวีอี้ (Bai Juyi, ค.ศ. 772-846) กวีแห่งราชวงศ์ถัง (ค.ศ. 618-907) บรรยายว่าบาคุมีงวงช้าง ตาแรด หางวัว และเท้าเสือ ในจีน ผู้คนใช้หนังและภาพของบาคุเพื่อปัดเป่าโรคภัยและสิ่งชั่วร้าย เมื่อตำนานนี้มาถึงญี่ปุ่น สัตว์ผู้ปกป้องตัวนี้ก็กลายเป็นบาคุผู้กินฝันร้าย

โยไกบาคุเกิดขึ้นได้อย่างไร?

ในอดีต ยุคที่ยังไม่มีอินเทอร์เน็ต รูปถ่าย และการเดินทางโดยเครื่องบิน ความรู้เกี่ยวกับสัตว์และสถานที่ห่างไกลใช้เวลานานกว่าจะไปถึงอีกประเทศหนึ่ง และเมื่อไปถึง ความรู้นั้นมักแฝงมาด้วยตำนานและความลึกลับ ชาวยุโรปเชื่อในยูนิคอร์นมานาน และต้องประหลาดใจเมื่อได้เห็นช้างหรือแรดซึ่งแตกต่างจากสัตว์ที่พวกเขารู้จักอย่างมาก

สิ่งเดียวกันนี้เกิดขึ้นในญี่ปุ่นเช่นกัน เพราะเป็นหมู่เกาะที่แยกตัวจากแผ่นดินใหญ่ ชาวญี่ปุ่นจึงได้รู้จักสัตว์และพืชจากแดนไกลผ่านคำบอกเล่า และเมื่อเรื่องเล่าถูกส่งต่อปากต่อปากก็มักถูกเติมแต่งให้พิสดารขึ้น ชาวญี่ปุ่นจึงได้ตำนานอันน่าทึ่งของสัตว์ต่างแดน โดยคิริน (Kirin) สัตว์ประหลาดที่อยู่กึ่งกลางระหว่างยีราฟกับยูนิคอร์น และบาคุเป็นตัวอย่างของกระบวนการนี้

จากสมเสร็จธรรมดาๆ บาคุกลายเป็นสัตว์ในตำนานที่กินความฝัน สมเสร็จมลายูยังคงใช้ชีวิตอยู่ในป่าดิบชื้นของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ห่างไกลจากญี่ปุ่น และคำว่า "บาคุ" ในภาษาญี่ปุ่นทุกวันนี้หมายถึงทั้งสัตว์ในตำนานและตัวสมเสร็จจริง แล้วบาคุในตำนานทำอะไรได้บ้าง?

ตามบันทึกของลาฟคาดิโอ เฮิร์น (Lafcadio Hearn, ค.ศ. 1850-1904) นักเขียนที่ใช้ชีวิตอยู่ในญี่ปุ่นช่วงยุคเมจิ คนที่ตื่นกลางดึกเพราะฝันร้ายสามารถเรียกบาคุมากินความฝันนั้นได้ อย่างไรก็ตาม การเรียกบาคุต้องทำด้วยความระมัดระวังอย่างมาก เพราะมันหิวอยู่เสมอและอาจกินความฝันกับความหวังของผู้ที่เรียกมันไปด้วย ด้วยพลังในการกินฝันร้ายนี้เอง ในยุคเอโดะ (ค.ศ. 1603-1868) ผู้คนจึงนิยมใช้เครื่องรางและหมอนที่วาดรูปบาคุกันอย่างแพร่หลาย

เมื่อรู้ที่มาทั้งหมดแล้ว ก็เห็นภาพชัดขึ้นว่าทำไม Drowzee, Munna และ Musharna โปเกมอนรูปร่างคล้ายสมเสร็จที่เกี่ยวข้องกับการนอนหลับทั้งสามตัวนี้ จึงมีต้นแบบมาจากโยไกบาคุ โปเกเด็กซ์ภาค FireRed ยังระบุด้วยว่า Drowzee สืบเชื้อสายมาจากบาคุ สัตว์ในตำนานที่ว่ากันว่ากินความฝัน

การอ้างอิงในผลงานญี่ปุ่น

นอกจากโปเกมอน Drowzee, Munna และ Musharna แล้ว บาคุยังปรากฏตัวในผลงานอื่นๆ อีก:

• Hypno ซึ่งเป็นวิวัฒนาการของ Drowzee ใช้ลูกตุ้มกล่อมคู่ต่อสู้ให้หลับ;
• ดิจิมอน Tapirmon ซึ่งมีชื่อญี่ปุ่นว่า Bakumon ที่มาจากคำว่าบาคุ ปรากฏใน Digimon Frontier;
• ในนารุโตะ ชิปปูเด็น ชิมูระ ดันโซ อัญเชิญบาคุขนาดยักษ์ออกมาสู้ในบทที่ 479 ของมังงะ;
• ใน Kamen Rider Black ตอนที่ 17 ตัวเอกต่อสู้กับบาคุไคจิน (Baku Kaijin) ปิศาจสมเสร็จขององค์กรกอร์กอม;
• Doremy Sweet จากเกมชุด Touhou เป็นบาคุที่ปกครองแดนความฝันและสามารถสร้างและกินความฝันได้;

วิธีแก้ฝันร้ายแบบเก่านั้นง่ายมาก เด็กที่ตื่นกลางดึกจะท่อง "บาคุซัง ช่วยกินความฝันของฉัน" สามครั้ง แล้วบาคุก็จะมากลืนความฝันนั้น สัตว์ที่ถูกบรรยายไว้บนฉากกั้นจีนเมื่อหลายศตวรรษก่อนยังคงมีชีวิตอยู่ในเกมและอนิเมะ โปเกมอนอย่าง Drowzee จึงยังคงสืบสานตำนานนั้นมาจนถึงทุกวันนี้