Dulu di Jepang, tahun dihitung berdasarkan masa pemerintahan seorang kaisar; sistem ini dikenal sebagai nengō (年号) atau kalender kekaisaran Jepang.
Pada Reformasi Meiji, tahun 1873, pemerintah mengumumkan adopsi kalender Gregorian — yang kita pakai sehari-hari untuk tanggal sipil.
Hingga kini, sistem nengō hidup berdampingan dengan kalender Barat: muncul di dokumen resmi, formulir, dan sering dipakai orang Jepang untuk menyebut tahun kelahiran. Berikut cara kerja era-era itu dan apa yang perlu diketahui agar bisa membaca tanggal “ala Jepang”.
Daftar isi 3
Zaman (periode) Jepang
Zaman Jepang (元号, gengō atau 年号, nengō) adalah cara menghitung waktu yang dimulai seiring awal masa pemerintahan seorang kaisar hingga berakhirnya. Orang Jepang masih menggunakannya untuk menandai kelahiran, peristiwa, atau “tahun administratif”.
Contoh: zaman Heisei dimulai tahun 1989 bersama pemerintahan Kaisar Akihito. Seseorang yang lahir tahun 1995 berada di Heisei 7 (平成7年). Heisei berakhir pada 2019; sejak 1 Mei 2019, Jepang memasuki zaman Reiwa (令和). Dengan begitu, tahun Gregorian 2026 setara dengan Reiwa 8 (令和8年).
Tabel di bawah merangkum awal setiap zaman mulai dari Meiji, yakni Jepang modern:
| Periode / Zaman | Kanji | Kaisar | Kalender / Awal – Akhir |
|---|---|---|---|
| Meiji | 明治 | Kaisar Meiji | 1868–1912 |
| Taishō | 大正 | Kaisar Taishō | 1912–1926 |
| Shōwa | 昭和 | Kaisar Shōwa (Hirohito) | 1926–1989 |
| Heisei | 平成 | Kaisar Akihito | 1989–2019 |
| Reiwa | 令和 | Kaisar Naruhito | 2019–sekarang |
Sepanjang sejarah Jepang, terjadi banyak perang internal dan sejumlah kaisar dengan masa pemerintahan singkat. Karena itu, “periode sejarah” yang sering disebut dalam buku (Asuka, Heian, Edo…) dihitung berdasarkan peristiwa dan perubahan politik, bukan hanya satu nama nengō per kaisar.
Sistem penamaan nengō diadopsi pada tahun 645 oleh Kaisar Kōtoku, dengan zaman pertama yang dikenal sebagai Taika di dalam Periode Asuka.
| Zaman (Periode sejarah) | Awal | Akhir |
| Periode Asuka | 538 | 710 |
| Periode Nara | 710 | 794 |
| Periode Heian | 794 | 1185 |
| Periode Kamakura | 1185 | 1333 |
| Daikakuji dan Jimyōin | — | — |
| Periode Muromachi | 1392 | 1573 |
| Periode Sengoku | 1467 | 1573 |
| Periode Azuchi-Momoyama | 1573 | 1603 |
| Periode Edo | 1603 | 1867 |
Perlu diingat: nama zaman nengō bukan otomatis nama panggilan kaisar yang masih bertakhta. Kaisar dapat menetapkan nama era; setelah wafat, ia sering dikenang dengan nama zaman pemerintahannya (misalnya Kaisar Shōwa).
Kalender kekaisaran Jepang
Kalender kekaisaran menghitung tahun dari awal era yang sedang berjalan. Begitu nengō-nya diketahui, hitungannya sederhana.
Kalender Gregorian sering ditulis hari/bulan/tahun di banyak negara. Pada banyak formulir Jepang, urutan resminya adalah tahun 年 / bulan 月 / hari 日, didahului nama era. Angka mengikuti kanji zaman, lalu 年 (“tahun”). Contoh: 昭和7年/12月/21日.
| Meiji | 明治 |
| Taishō | 大正 |
| Shōwa | 昭和 |
| Heisei | 平成 |
| Reiwa | 令和 |
Ketika sebuah era dimulai di tengah tahun sipil, tahun Gregorian yang sama bisa memuat dua label. Pada 2019, Jepang berada di Heisei 31 hingga 30 April, lalu Reiwa 1 (元年, gannen — tahun pertama era) mulai 1 Mei. Dokumen administratif biasanya meminta nama era plus nomor tahun, bukan hanya tahun Barat.
Untuk cepat menemukan tahun kekaisaran yang sesuai tanggal lahir, konverter berguna ada di sci.lang.japan FAQ. Tabel berikut, dalam urutan menurun, mencakup era modern hingga 2026:
| Tahun Gregorian | Tahun kekaisaran | Tahun Gregorian | Tahun kekaisaran |
| 2026 | Reiwa 8 | 1967 | Shōwa 42 |
| 2025 | Reiwa 7 | 1966 | Shōwa 41 |
| 2024 | Reiwa 6 | 1965 | Shōwa 40 |
| 2023 | Reiwa 5 | 1964 | Shōwa 39 |
| 2022 | Reiwa 4 | 1963 | Shōwa 38 |
| 2021 | Reiwa 3 | 1962 | Shōwa 37 |
| 2020 | Reiwa 2 | 1961 | Shōwa 36 |
| 2019 | Heisei 31 / Reiwa 1 | 1960 | Shōwa 35 |
| 2018 | Heisei 30 | 1959 | Shōwa 34 |
| 2017 | Heisei 29 | 1958 | Shōwa 33 |
| 2016 | Heisei 28 | 1957 | Shōwa 32 |
| 2015 | Heisei 27 | 1956 | Shōwa 31 |
| 2014 | Heisei 26 | 1955 | Shōwa 30 |
| 2013 | Heisei 25 | 1954 | Shōwa 29 |
| 2012 | Heisei 24 | 1953 | Shōwa 28 |
| 2011 | Heisei 23 | 1952 | Shōwa 27 |
| 2010 | Heisei 22 | 1951 | Shōwa 26 |
| 2009 | Heisei 21 | 1950 | Shōwa 25 |
| 2008 | Heisei 20 | 1949 | Shōwa 24 |
| 2007 | Heisei 19 | 1948 | Shōwa 23 |
| 2006 | Heisei 18 | 1947 | Shōwa 22 |
| 2005 | Heisei 17 | 1946 | Shōwa 21 |
| 2004 | Heisei 16 | 1945 | Shōwa 20 |
| 2003 | Heisei 15 | 1944 | Shōwa 19 |
| 2002 | Heisei 14 | 1943 | Shōwa 18 |
| 2001 | Heisei 13 | 1942 | Shōwa 17 |
| 2000 | Heisei 12 | 1941 | Shōwa 16 |
| 1999 | Heisei 11 | 1940 | Shōwa 15 |
| 1998 | Heisei 10 | 1939 | Shōwa 14 |
| 1997 | Heisei 9 | 1938 | Shōwa 13 |
| 1996 | Heisei 8 | 1937 | Shōwa 12 |
| 1995 | Heisei 7 | 1936 | Shōwa 11 |
| 1994 | Heisei 6 | 1935 | Shōwa 10 |
| 1993 | Heisei 5 | 1934 | Shōwa 9 |
| 1992 | Heisei 4 | 1933 | Shōwa 8 |
| 1991 | Heisei 3 | 1932 | Shōwa 7 |
| 1990 | Heisei 2 | 1931 | Shōwa 6 |
| 1989 | Shōwa 64 / Heisei 1 | 1930 | Shōwa 5 |
| 1988 | Shōwa 63 | 1929 | Shōwa 4 |
| 1987 | Shōwa 62 | 1928 | Shōwa 3 |
| 1986 | Shōwa 61 | 1927 | Shōwa 2 |
| 1985 | Shōwa 60 | 1926 | Taishō 15 / Shōwa 1 |
| 1984 | Shōwa 59 | 1925 | Taishō 14 |
| 1983 | Shōwa 58 | 1924 | Taishō 13 |
| 1982 | Shōwa 57 | 1923 | Taishō 12 |
| 1981 | Shōwa 56 | 1922 | Taishō 11 |
| 1980 | Shōwa 55 | 1921 | Taishō 10 |
| 1979 | Shōwa 54 | 1920 | Taishō 9 |
| 1978 | Shōwa 53 | 1919 | Taishō 8 |
| 1977 | Shōwa 52 | 1918 | Taishō 7 |
| 1976 | Shōwa 51 | 1917 | Taishō 6 |
| 1975 | Shōwa 50 | 1916 | Taishō 5 |
| 1974 | Shōwa 49 | 1915 | Taishō 4 |
| 1973 | Shōwa 48 | 1914 | Taishō 3 |
| 1972 | Shōwa 47 | 1913 | Taishō 2 |
| 1971 | Shōwa 46 | 1912 | Meiji 45 / Taishō 1 |
| 1970 | Shōwa 45 | 1911 | Meiji 44 |
| 1969 | Shōwa 44 | 1910 | Meiji 43 |
| 1968 | Shōwa 43 | 1909 | Meiji 42 |
Aturan praktis konversi era modern: cari tahun awal nengō, tambahkan nomor tahun era, lalu kurangi 1. Reiwa dimulai 2019 (tambah 2018); Heisei 1989 (tambah 1988); Shōwa 1926 (tambah 1925); Taishō 1912 (tambah 1911); Meiji 1868 (tambah 1867).
Daftar nengō sejak 645
Tabel nama era (nengō) sejak Taika. Beberapa periode lama sempat terputus; daftar mengikuti urutan kronologis pengumuman yang paling umum dipakai:
| Tahun awal | Era (nengō) | Kanji |
|---|---|---|
| 645 | Taika | 大化 |
| 650 | Hakuchi | 白雉 |
| 686 | Shuchō | 朱鳥 |
| 701 | Taihō | 大宝 |
| 704 | Keiun | 慶雲 |
| 708 | Wadō | 和銅 |
| 715 | Reiki | 霊亀 |
| 717 | Yōrō | 養老 |
| 724 | Jinki | 神亀 |
| 729 | Tenpyō | 天平 |
| 749 | Tenpyō-kanpō | 天平感宝 |
| 749 | Tenpyō-shōhō | 天平勝宝 |
| 757 | Tenpyō-hōji | 天平宝字 |
| 765 | Tenpyō-jingo | 天平神護 |
| 767 | Jingo-keiun | 神護景雲 |
| 770 | Hōki | 宝亀 |
| 781 | Ten'ō | 天応 |
| 782 | Enryaku | 延暦 |
| 806 | Daidō | 大同 |
| 810 | Kōnin | 弘仁 |
| 824 | Tenchō | 天長 |
| 834 | Jōwa | 承和 |
| 848 | Kashō | 嘉祥 |
| 851 | Ninju | 仁寿 |
| 854 | Saikō | 斉衡 |
| 857 | Ten'an | 天安 |
| 859 | Jōgan | 貞観 |
| 877 | Gangyō | 元慶 |
| 885 | Ninna | 仁和 |
| 889 | Kanpyō | 寛平 |
| 898 | Shōtai | 昌泰 |
| 901 | Engi | 延喜 |
| 923 | Enchō | 延長 |
| 931 | Jōhei | 承平 |
| 938 | Tengyō | 天慶 |
| 947 | Tenryaku | 天暦 |
| 957 | Tentoku | 天徳 |
| 961 | Ōwa | 応和 |
| 964 | Kōhō | 康保 |
| 968 | Anna | 安和 |
| 970 | Tenroku | 天禄 |
| 973 | Ten'en | 天延 |
| 976 | Jōgen | 貞元 |
| 978 | Tengen | 天元 |
| 983 | Eikan | 永観 |
| 985 | Kanna | 寛和 |
| 987 | Eien | 永延 |
| 988 | Eiso | 永祚 |
| 990 | Shōryaku | 正暦 |
| 995 | Chōtoku | 長徳 |
| 999 | Chōhō | 長保 |
| 1004 | Kankō | 寛弘 |
| 1012 | Chōwa | 長和 |
| 1017 | Kannin | 寛仁 |
| 1021 | Jian | 治安 |
| 1024 | Manju | 万寿 |
| 1028 | Chōgen | 長元 |
| 1037 | Chōryaku | 長暦 |
| 1040 | Chōkyū | 長久 |
| 1044 | Kantoku | 寛徳 |
| 1046 | Eishō | 永承 |
| 1053 | Tengi | 天喜 |
| 1058 | Kōhei | 康平 |
| 1065 | Jiryaku | 治暦 |
| 1069 | Enkyū | 延久 |
| 1074 | Jōhō | 承保 |
| 1077 | Jōryaku | 承暦 |
| 1081 | Eihō | 永保 |
| 1084 | Ōtoku | 応徳 |
| 1087 | Kanji | 寛治 |
| 1094 | Kahō | 嘉保 |
| 1096 | Eichō | 永長 |
| 1097 | Jōtoku | 承徳 |
| 1099 | Kōwa | 康和 |
| 1104 | Chōji | 長治 |
| 1106 | Kajō | 嘉承 |
| 1108 | Tennin | 天仁 |
| 1110 | Ten'ei | 天永 |
| 1113 | Eikyū | 永久 |
| 1118 | Gen'ei | 元永 |
| 1120 | Hōan | 保安 |
| 1124 | Tenji | 天治 |
| 1126 | Daiji | 大治 |
| 1131 | Tenshō | 天承 |
| 1132 | Chōshō | 長承 |
| 1135 | Hōen | 保延 |
| 1141 | Eiji | 永治 |
| 1142 | Kōji | 康治 |
| 1144 | Ten'yō | 天養 |
| 1145 | Kyūan | 久安 |
| 1151 | Ninpei | 仁平 |
| 1154 | Kyūju | 久寿 |
| 1156 | Hōgen | 保元 |
| 1159 | Heiji | 平治 |
| 1160 | Eiryaku | 永暦 |
| 1161 | Ōhō | 応保 |
| 1163 | Chōkan | 長寛 |
| 1165 | Eiman | 永万 |
| 1166 | Ninnan | 仁安 |
| 1169 | Kaō | 嘉応 |
| 1171 | Jōan | 承安 |
| 1175 | Angen | 安元 |
| 1177 | Jishō | 治承 |
| 1181 | Yōwa | 養和 |
| 1182 | Juei | 寿永 |
| 1184 | Genryaku | 元暦 |
| 1185 | Bunji | 文治 |
| 1190 | Kenkyū | 建久 |
| 1199 | Shōji | 正治 |
| 1201 | Kennin | 建仁 |
| 1204 | Genkyū | 元久 |
| 1206 | Ken'ei | 建永 |
| 1207 | Jōgen | 承元 |
| 1211 | Kenryaku | 建暦 |
| 1213 | Kenpō | 建保 |
| 1219 | Jōkyū | 承久 |
| 1222 | Jōō | 貞応 |
| 1224 | Gennin | 元仁 |
| 1225 | Karoku | 嘉禄 |
| 1227 | Antei | 安貞 |
| 1229 | Kangi | 寛喜 |
| 1232 | Jōei | 貞永 |
| 1233 | Tenpuku | 天福 |
| 1234 | Bunryaku | 文暦 |
| 1235 | Katei | 嘉禎 |
| 1238 | Ryakunin | 暦仁 |
| 1239 | En'ō | 延応 |
| 1240 | Ninji | 仁治 |
| 1243 | Kangen | 寛元 |
| 1247 | Hōji | 宝治 |
| 1249 | Kenchō | 建長 |
| 1256 | Kōgen | 康元 |
| 1257 | Shōka | 正嘉 |
| 1259 | Shōgen | 正元 |
| 1260 | Bun'ō | 文応 |
| 1261 | Kōchō | 弘長 |
| 1264 | Bun'ei | 文永 |
| 1275 | Kenji | 建治 |
| 1278 | Kōan | 弘安 |
| 1288 | Shōō | 正応 |
| 1293 | Einin | 永仁 |
| 1299 | Shōan | 正安 |
| 1302 | Kengen | 乾元 |
| 1303 | Kagen | 嘉元 |
| 1306 | Tokuji | 徳治 |
| 1308 | Enkyō | 延慶 |
| 1311 | Ōchō | 応長 |
| 1312 | Shōwa | 正和 |
| 1317 | Bunpō | 文保 |
| 1319 | Gen'ō | 元応 |
| 1321 | Genkō | 元亨 |
| 1324 | Shōchū | 正中 |
| 1326 | Karyaku | 嘉暦 |
| 1329 | Gentoku | 元徳 |
| 1331 | Genkō | 元弘 |
| 1332 | Shōkei | 正慶 |
| 1334 | Kemmu | 建武 |
| 1336 | Engen | 延元 |
| 1338 | Ryakuō | 暦応 |
| 1340 | Kōkoku | 興国 |
| 1342 | Kōei | 康永 |
| 1345 | Jōwa | 貞和 |
| 1346 | Shōhei | 正平 |
| 1350 | Kan'ō | 観応 |
| 1352 | Bunna | 文和 |
| 1356 | Enbun | 延文 |
| 1361 | Kōan | 康安 |
| 1362 | Jōji | 貞治 |
| 1368 | Ōan | 応安 |
| 1370 | Kentoku | 建徳 |
| 1372 | Bunchū | 文中 |
| 1375 | Eiwa | 永和 |
| 1375 | Tenju | 天授 |
| 1379 | Kōryaku | 康暦 |
| 1381 | Eitoku | 永徳 |
| 1381 | Kōwa | 弘和 |
| 1384 | Shitoku | 至徳 |
| 1384 | Genchū | 元中 |
| 1387 | Kakei | 嘉慶 |
| 1389 | Kōō | 康応 |
| 1390 | Meitoku | 明徳 |
| 1394 | Ōei | 応永 |
| 1428 | Shōchō | 正長 |
| 1429 | Eikyō | 永享 |
| 1441 | Kakitsu | 嘉吉 |
| 1444 | Bunnan | 文安 |
| 1449 | Hōtoku | 宝徳 |
| 1452 | Kyōtoku | 享徳 |
| 1455 | Kōshō | 康正 |
| 1457 | Chōroku | 長禄 |
| 1460 | Kanshō | 寛正 |
| 1466 | Bunshō | 文正 |
| 1467 | Ōnin | 応仁 |
| 1469 | Bunmei | 文明 |
| 1487 | Chōkyō | 長享 |
| 1489 | Entoku | 延徳 |
| 1492 | Meiō | 明応 |
| 1501 | Bunki | 文亀 |
| 1504 | Eishō | 永正 |
| 1521 | Daiei | 大永 |
| 1528 | Kyōroku | 享禄 |
| 1532 | Tenbun | 天文 |
| 1555 | Kōji | 弘治 |
| 1558 | Eiroku | 永禄 |
| 1570 | Genki | 元亀 |
| 1573 | Tenshō | 天正 |
| 1592 | Bunroku | 文禄 |
| 1596 | Keichō | 慶長 |
| 1615 | Genna | 元和 |
| 1624 | Kan'ei | 寛永 |
| 1644 | Shōhō | 正保 |
| 1648 | Keian | 慶安 |
| 1652 | Jōō | 承応 |
| 1655 | Meireki | 明暦 |
| 1658 | Manji | 万治 |
| 1661 | Kanbun | 寛文 |
| 1673 | Enpō | 延宝 |
| 1681 | Tenna | 天和 |
| 1684 | Jōkyō | 貞享 |
| 1688 | Genroku | 元禄 |
| 1704 | Hōei | 宝永 |
| 1711 | Shōtoku | 正徳 |
| 1716 | Kyōhō | 享保 |
| 1736 | Genbun | 元文 |
| 1741 | Kanpō | 寛保 |
| 1744 | Enkyō | 延享 |
| 1748 | Kan'en | 寛延 |
| 1751 | Hōreki | 宝暦 |
| 1764 | Meiwa | 明和 |
| 1772 | An'ei | 安永 |
| 1781 | Tenmei | 天明 |
| 1789 | Kansei | 寛政 |
| 1801 | Kyōwa | 享和 |
| 1804 | Bunka | 文化 |
| 1818 | Bunsei | 文政 |
| 1830 | Tenpō | 天保 |
| 1844 | Kōka | 弘化 |
| 1848 | Kaei | 嘉永 |
| 1854 | Ansei | 安政 |
| 1860 | Man'en | 万延 |
| 1861 | Bunkyū | 文久 |
| 1864 | Genji | 元治 |
| 1865 | Keiō | 慶応 |
| 1868 | Meiji | 明治 |
| 1912 | Taishō | 大正 |
| 1926 | Shōwa | 昭和 |
| 1989 | Heisei | 平成 |
| 2019 | Reiwa | 令和 |
Membaca tanggal dalam nengō bukan sekadar keingintahuan folklor: ini benang yang menghubungkan dokumen sipil, arsip, budaya populer, dan memori masa pemerintahan. Setelah Meiji, Taishō, Shōwa, Heisei, dan Reiwa di kepala — plus nuansa gannen pada tahun transisi — kalender kekaisaran kembali bisa dibaca.
Komunitas
Komentar
0 komentar
Belum ada komentar yang diterbitkan dalam bahasa ini.
Kirim komentar