ซูโม่: ที่มา ประวัติศาสตร์ และกติกาที่ควรรู้

ซูโม่เป็นกีฬาประเพณีที่รู้จักกันดีที่สุดของญี่ปุ่น และในเวลาเดียวกันก็เป็นส่วนหนึ่งของศาสนาที่มีชีวิต นักสู้หนักสองคนเผชิญหน้ากันในสังเวียนที่ทำจากดินอัดแน่น ท่ามกลางพิธีกรรมที่ย้อนไปถึงศาสนาชินโต

คู่มือนี้อธิบายว่าซูโม่มาจากไหน การแข่งขันเกิดขึ้นอย่างไร ระบบอาชีพถูกจัดอย่างไร และอะไรกำหนดชีวิตประจำวันของนักสู้ริคิชิ

สารบัญ 12

ซูโม่คืออะไร

ซูโม่ (相撲, Sumō) เป็นการต่อสู้แบบญี่ปุ่น เป้าหมายคือดันคู่ต่อสู้ให้ออกนอกสังเวียน (dohyō) หรือทำให้เขาสัมผัสพื้นด้วยส่วนใดก็ได้ที่ไม่ใช่ฝ่าเท้า ไม่มีรุ่นน้ำหนัก ไม่มีคะแนน และไม่มีจำกัดเวลา การแข่งขันจบลงด้วยการตัดสินของผู้ตัดสิน

ปัจจุบันซูโม่มีการฝึกแบบอาชีพเฉพาะในญี่ปุ่น สมาคมซูโม่ญี่ปุ่นจัดการแข่งขัน และอันดับสูงสุดได้รับความเคารพทางสังคมอย่างมาก

ที่มา: ศาสนาและการเก็บเกี่ยว

รากของซูโม่อยู่ในพิธีกรรมชินโต การต่อสู้มีไว้เพื่อสร้างความบันเทิงแก่เทพเจ้า (kami) และขอให้ได้ผลเก็บเกี่ยวดี บันทึกโบราณอย่าง โคจิกิ และ นิฮงโชกิ มีเรื่องราวการต่อสู้ที่ถือเป็นการทดสอบจากเทพเจ้า

หลายองค์ประกอบยังเตือนถึงที่มานี้ เช่น เกลือที่โปรยลงในสังเวียนก่อนการแข่งขัน การกระทืบเท้า และการตบมือ สังเวียนเองถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์

จากราชสำนักสู่กีฬาอาชีพ

ในยุคสมัยนาระและเฮอัน ซูโม่เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตในราชสำนักและแสดงในเทศกาล ในยุคเอโดะ (ค.ศ. 1600–1868) ระบบอาชีพเกิดขึ้น นักสู้แข่งขันในค่ายฝึก และการแข่งขันกลายเป็นความบันเทิงสำหรับสาธารณะ

ในศตวรรษที่ 20 กีฬานี้ถูกจัดระบบดีขึ้นและเป็นที่นิยมผ่านโทรทัศน์ การแข่งขันหกครั้งต่อปีและระบบอันดับที่เรารู้จักในปัจจุบันเป็นผลของการพัฒนานี้

พิธีกรรมก่อนการแข่งขัน

ก่อนการต่อสู้มีพิธีกรรมที่อาจใช้เวลานานกว่าการแข่งขันเอง นักสู้เข้าสู่สังเวียน โปรยเกลือเพื่อชำระล้าง กระทืบเท้า และตบมือ ผู้ตัดสิน (gyōji) สวมชุดที่คล้ายนักบวชชินโต

ท่าเหล่านี้ไม่ใช่การแสดง แต่เป็นส่วนหนึ่งของประเพณี เพราะเหตุนี้ซูโม่จึงมักถูกอธิบายว่าเป็นกีฬาและพิธีกรรมในเวลาเดียวกัน

การแข่งขัน: กติกาและเทคนิค

การต่อสู้เองสั้นและอาจใช้เวลาเพียงไม่กี่วินาที เกือบทุกอย่างอนุญาต ยกเว้นการต่อยด้วยกำปั้นและการเตะ มีเทคนิคชนะที่ได้รับการยอมรับมากกว่า 80 ท่า (kimarite) ตั้งแต่การผลัก การโยน ไปจนถึงกลอุบายที่ขอบสังเวียน

ชนะได้ด้วยการดันคู่ต่อสู้ออกไป การบังคับให้แตะพื้น หรือการยอมแพ้ การตัดสินที่ใกล้เคียงสามารถถูกตรวจสอบโดยกรรมการข้างเวที

การแข่งขันและอันดับ

มีการแข่งขันใหญ่ (honbasho) หกครั้งต่อปี ครั้งละ 15 วัน นักสู้แข่งขันตามระดับชั้น สูงสุดคือ Makuuchi ต่ำสุดคือ Jonokuchi ชนะมากพอหมายถึงเลื่อนอันดับ แพ้อาจหมายถึงตกลง

อันดับสูงสุดคือโยโกซูนะ ไม่ได้มาจากชัยชนะอย่างเดียว แต่ได้รับหลังผลงานยอดเยี่ยมและด้วยการอนุมัติของสมาคม โยโกซูนะต้องรักษาศักดิ์ศรีของอันดับ

ชีวิตประจำวันของริคิชิ

ริคิชิอาศัยอยู่ในค่ายฝึก (heya) และฝึกตั้งแต่เช้า วันเริ่มด้วยการวอร์มและการฝึกเทคนิค ตามด้วยการฝึกความแข็งแรงและมื้ออาหารร่วมกัน การฝึกหนักและวินัยในค่ายเข้มงวด

อาหารออกแบบมาเพื่อเพิ่มมวล ประมาณการระบุ 15,000 ถึง 20,000 แคลอรี่ต่อวัน ชีวิตประจำวันยังมีกฎเข้มเรื่องเสื้อผ้า ทรงผม และพฤติกรรมในที่สาธารณะ

เทคนิค: ทาจิไอและเฮนกะ

การแข่งขันเริ่มด้วย tachi-ai การปะทะหลังสัญญาณเริ่ม นักสู้ทั้งสองพยายามได้ตำแหน่งที่ดีทันที จับคู่ต่อสู้ ทำให้เสียสมดุล และดันไปที่ขอบ

บางคนหลีกเลี่ยงการปะทะตรง (henka) และปล่อยให้คู่ต่อสู้พุ่งไปในอากาศว่าง อนุญาต แต่ฝ่ายอนุรักษ์นิยมถือว่าไม่ค่อยมีเกียรติ เทคนิค จังหวะ และการควบคุมร่างกายสำคัญกว่าพลังดิบ

ซูโม่สมัครเล่นและซูโม่หญิง

นอกจากวงการอาชีพยังมีซูโม่สมัครเล่นในโรงเรียนและมหาวิทยาลัย นักสู้อาชีพหลายคนเริ่มจากซูโม่ในโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัยก่อนเข้าค่ายฝึก ผู้หญิงแข่งขันในซูโม่สมัครเล่นซึ่งมีรายการชิงแชมป์ของตัวเอง

ในซูโม่อาชีพ สังเวียนถูกสงวนไว้สำหรับผู้ชายตามประเพณี กฎนี้ให้เหตุผลด้วยความบริสุทธิ์แบบชินโตของโดเฮียว และถูกถกเถียงอย่างเปิดเผยในญี่ปุ่น

สุขภาพและอาชีพที่สั้น

ซูโม่ต้องใช้ร่างกายอย่างหนักมาก อาการบาดเจ็บที่เข่า ไหล่ และหลังเกิดขึ้นบ่อย และอาชีพมักจบเร็ว น้ำหนักสูงและภาระการฝึกถือเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อข้อต่อและระบบเผาผลาญ

สมาคมได้เข้มงวดกฎด้านสุขภาพและการดูแล แต่การถกเถียงเรื่องภาระของริคิชิยังดำเนินต่อ สำหรับนักสู้หลายคน ซูโม่ยังเป็นวิถีชีวิตที่มีศักดิ์ศรีทางสังคมสูง

ความน่าสนใจและการถกเถียง

ซูโม่มีลักษณะที่ทำให้ชาวต่างชาติประหลาดใจ ไม่มีรุ่นน้ำหนัก อาชีพสั้น และลำดับชั้นเข้มงวด ผ้าคาดเอวแบบประเพณี (mawashi) เป็นเสื้อผ้าชิ้นเดียวในสังเวียน

อีกหัวข้อที่ถูกถกเถียงคือการห้ามผู้หญิงเข้าสังเวียนอาชีพ ซึ่งให้เหตุผลด้วยประเพณีทางศาสนาและถูกพูดคุยอย่างเปิดเผยในญี่ปุ่น ซูโม่เปลี่ยนช้าแต่ยังรักษาพิธีกรรมหลายอย่างไว้

บทสรุป

ซูโม่เป็นมากกว่ากีฬาต่อสู้ มันรวมพิธีกรรมชินโต กติกาหลายศตวรรษ และระบบอาชีพสมัยใหม่ การรู้กติกาและชีวิตประจำวันของริคิชิช่วยให้เข้าใจว่าทำไมซูโม่ยังถูกมองว่าเป็นตัวแทนของประเพณีญี่ปุ่น

อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับ ชีวิตประจำวันของนักสู้ซูโม่, เทศกาลนาคิซูโมะ, ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับชินโต, ชินโตในญี่ปุ่น และ ศิลปะการต่อสู้ญี่ปุ่น