Nekojima: คู่มือเกาะแมวในญี่ปุ่นที่ควรรู้จัก

Nekojima (猫島) แปลตรงตัวว่า “เกาะแมว” เป็นคำเรียกที่ใช้กันทั่วไปสำหรับเกาะญี่ปุ่นที่พบแมวอยู่ร่วมกับชุมชนอย่างเด่นชัด ไม่ใช่ชื่อทางการของสถานที่เดียว และไม่มีรายชื่อกลางที่ตายตัว บางบทความคัดเลือกไม่กี่เกาะ บางแหล่งรวบรวมได้มากกว่านั้น เพราะจำนวนแมว การเดินทาง และเงื่อนไขของแต่ละเกาะเปลี่ยนไปได้เสมอ

ถ้ากำลังมองหาทริปแนวนี้ ให้เริ่มจาก Tashirojima ในมิยางิ หรือ Aoshima ในเอฮิเมะ ทั้งสองแห่งเป็นชื่อที่พบซ้ำในคู่มือท่องเที่ยวญี่ปุ่นหลายแหล่ง จุดสำคัญไม่ใช่การไปนับแมวให้ได้มากที่สุด แต่คือการเข้าใจว่าที่นั่นเป็นบ้านและพื้นที่ทำมาหากินของผู้คนด้วย

ก่อนออกเดินทาง ลองอ่านเรื่อง Neko – แมวในญี่ปุ่น เพื่อรู้จักคำเรียกและบทบาทของแมวในวัฒนธรรมญี่ปุ่นให้มากขึ้น

สารบัญ 5

Nekojima คืออะไร และทำไมจึงมีแมวบนเกาะ

คำว่า Nekojima ใช้บอกภาพรวมมากกว่าจะกำหนดเกณฑ์ตายตัว บางเกาะมีแมวมากกว่าคนในช่วงหนึ่ง บางเกาะเป็นที่รู้จักเพราะพบแมวได้ง่ายตามท่าเรือและตรอกเล็ก ๆ เหตุผลที่แมวเข้ามาอยู่ก็ไม่เหมือนกันทุกแห่ง

บนเกาะที่มีวิถีประมง แมวมักเข้ามาใกล้แหล่งอาหารและผู้คน ส่วนบางชุมชนเคยเลี้ยงแมวเพื่อช่วยป้องกันหนูจากเสบียงหรือรังไหม เรื่องราวของ Tashirojima สะท้อนทั้งสองด้านนี้ได้ดี จึงไม่ควรเหมารวมว่าเกาะแมวทุกแห่งเกิดจากสาเหตุเดียวกัน

อีกเรื่องที่ควรจำคือ “เกาะแมว” ไม่ได้แปลว่านักท่องเที่ยวจะเข้าไปสัมผัสหรือให้อาหารแมวได้ตามใจ พฤติกรรมที่เหมาะสมคือดูจากระยะพอดี ไม่ไล่จับ ไม่ส่งเสียงรบกวน และปฏิบัติตามป้ายหรือคำแนะนำของคนท้องถิ่นเสมอ

Tashirojima: เกาะแมวที่หลายคนนึกถึงเป็นแห่งแรก

Tashirojima อยู่ในเขตเมืองอิชิโนมากิ จังหวัดมิยางิ เกาะนี้มีความผูกพันกับแมวมานาน เมืองอิชิโนมากิเล่าว่าในอดีตชาวเกาะให้ความสำคัญกับแมวทั้งจากการเลี้ยงไหมและวิถีประมง จนมีศาลเจ้าแมว หรือ Neko-jinja อยู่กลางเกาะ

นี่จึงไม่ใช่แค่จุดถ่ายรูปกับแมว แต่เป็นเกาะที่มีประวัติการประมง ธรรมชาติชายฝั่ง และชุมชนขนาดเล็กอยู่ด้วย การเดินทางต้องอาศัยเรือของ Ajishima Line จากฝั่งอิชิโนมากิ ตารางเรือและการให้บริการควรตรวจสอบกับผู้ให้บริการก่อนวันเดินทาง เพราะสภาพอากาศมีผลกับการเดินเรือ

เมื่ออยู่บนเกาะ ให้เดินตามเส้นทางที่กำหนด เคารพพื้นที่อยู่อาศัย และเผื่อเวลาไว้สำหรับเรือขากลับ ความน่าสนใจของ Tashirojima อยู่ที่จังหวะช้าของเกาะพอ ๆ กับการได้พบแมวระหว่างทาง

Aoshima: เกาะเล็กในเอฮิเมะที่ต้องวางแผนให้ดี

Aoshima อยู่ห่างจากท่าเรือนางาฮามะในเอฮิเมะราว 13.5 กิโลเมตร สมาคมส่งเสริมเกาะห่างไกลของเอฮิเมะระบุว่าการเดินเรือไปยังเกาะใช้เวลาประมาณ 35 นาที และโดยทั่วไปมีเรือวันละสองเที่ยว ข้อมูลดังกล่าวควรใช้เป็นจุดเริ่มต้นเท่านั้น เพราะเที่ยวเรืออาจเปลี่ยนหรือหยุดให้บริการได้

เกาะนี้เคยได้รับความสนใจอย่างมากจากภาพแมวจำนวนมากในสื่อและเครือข่ายสังคม แต่ข้อมูลท้องถิ่นยังระบุด้วยว่าจำนวนแมวลดลงหลังมีการทำหมันและการเปลี่ยนแปลงของชุมชน เหตุนี้จึงไม่ควรเดินทางโดยคาดหวังตัวเลขเดิมจากบทความเก่า ๆ

Aoshima เหมาะกับคนที่เตรียมเวลา น้ำดื่ม และแผนกลับไว้เรียบร้อย เกาะเล็กไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวจำนวนมาก การเดินทางอย่างไม่เร่งรีบและไม่รบกวนผู้อยู่อาศัยคือวิธีที่ทำให้ทั้งคนและแมวอยู่ร่วมกันได้ดี

เกาะอื่นที่มักถูกพูดถึง

คู่มือท่องเที่ยวญี่ปุ่นหลายฉบับยังกล่าวถึง Manabeshima ในโอกายามะ, Iwaishima ในยามากุจิ, Sanagishima ในคางาวะ, Ainoshima ในฟุกุโอกะ, Kakarashima ในซางะ และ Yushima ในคุมาโมโตะ รายชื่อนี้ช่วยให้เห็นว่าเกาะแมวกระจายอยู่หลายภูมิภาค ตั้งแต่โทโฮคุไปจนถึงคิวชูและโอกินาวะ

สำหรับคนที่อยู่ใกล้โตเกียว เกาะ Enoshima เป็นอีกปลายทางที่พบแมวได้บ้าง แต่บรรยากาศและการเข้าถึงต่างจากเกาะเล็กที่ต้องนั่งเรืออย่าง Tashirojima หรือ Aoshima จึงควรวางแผนตามลักษณะของสถานที่ ไม่ใช่ตามคำเรียกเพียงอย่างเดียว

ถ้าอยากเปลี่ยนจากแมวเป็นสัตว์ประจำเกาะอีกแบบ ลองอ่านเรื่อง Okunoshima – เกาะกระต่ายที่มีชื่อเสียง ซึ่งมีข้อควรระวังด้านการเยี่ยมชมชุมชนและสัตว์ป่าเช่นกัน

เช็กลิสต์ก่อนเดินทางไปเกาะแมว

• เช็กเรือและสภาพอากาศ: ตารางอาจเปลี่ยนตามฤดูกาล ลม และการซ่อมบำรุง
• เตรียมน้ำและของจำเป็น: เกาะเล็กอาจไม่มีร้านค้า ตู้ขายสินค้า หรือบริการครบเหมือนเมืองใหญ่
• อย่าให้อาหารเอง: บางพื้นที่มีกฎเรื่องอาหารหรือจุดให้อาหารเฉพาะ ควรทำตามคำแนะนำในพื้นที่
• เว้นระยะกับแมว: แมวแต่ละตัวไม่คุ้นกับคนเหมือนกัน หลีกเลี่ยงการอุ้ม จับ หรือใช้แฟลชใกล้ ๆ
• ไม่ทิ้งร่องรอย: เก็บขยะกลับ ไม่เข้าเขตบ้านพัก และอย่าขวางทางสัญจรของชาวเกาะ

การไป Nekojima ที่ดีจึงไม่ใช่การตามหารูปแมวให้มากที่สุด แต่เป็นการเห็นชีวิตของเกาะตามจังหวะจริงของมัน หากเตรียมการเดินทางและให้ความสำคัญกับกติกาท้องถิ่น ทริปสั้น ๆ ก็จะน่าจดจำโดยไม่เพิ่มภาระให้ชุมชน