กอล์ฟในญี่ปุ่น: กติกาท้องถิ่น ราคา และเรื่องน่ารู้

กอล์ฟสิบแปดหลุมดูเป็นกีฬาชุดเดียวกันทั่วโลก แต่ที่ญี่ปุ่นนาฬิกากับภูเขาเข้ามาแทรก หลายคนขับรถหลายชั่วโมงขึ้นเนิน แล้วใช้เวลาเฉลี่ยราวห้าชั่วโมงต่อรอบ ไม่ใช่เพราะตีช้าอย่างเดียว สนามถูกตัดบนไหล่เขา และบางแห่งมีบันไดเลื่อนพาคนขึ้นทางชัน

ญี่ปุ่นเป็นตลาดกอล์ฟใหญ่เป็นอันดับสองของโลก รองจากสหรัฐอเมริกา มีสนามประมาณ 2,400 แห่งกระจายตามภูเขา รีสอร์ต และชานเมือง กีฬาชนิดนี้เลยไม่จบแค่ตีครบหลุม ต้องเผื่อการจอง ภาษา และมารยาทในสนามด้วย

หลุมแรกบนเขา Rokkosan จังหวัดเฮียวโงะ เสร็จสี่หลุมในปี 1901 จากมือชาวอังกฤษที่อาศัยในโกเบ ก่อนจะเปิดเป็น Kobe Golf Club ในปี 1903 กีฬาเริ่มโดดเด่นขึ้นเมื่อโตรากิจิ นากามูระ (Torakichi Nakamura) กับโคอิจิ โอโนะ ชนะ Canada Cup ปี 1957 ที่ Kasumigaseki หลายทศวรรษต่อมาจำนวนสโมสรพุ่งเกินสองพันแห่ง

วิกฤตเศรษฐกิจทำให้สนามและสโมสรหลายแห่งต้องปิดตัวลง สิ่งนี้กลับทำให้กีฬานี้เข้าถึงคนทั่วไปได้ง่ายขึ้น แม้จะเป็นเช่นนั้น กอล์ฟก็ยังอยู่ในสื่อและชีวิตของคนญี่ปุ่นมากกว่าที่คนนอกคาด

สารบัญ 3

ชาวญี่ปุ่นเล่นกอล์ฟกันอย่างไร

นักกอล์ฟญี่ปุ่นมักต้องขับรถหลายชั่วโมงเพื่อถึงแต่ละสนาม เมื่อไปถึง พวกเขาเล่นช้า โดยเฉลี่ยราวห้าชั่วโมงต่อเกม นั่นหมายความว่ารอบหนึ่งอาจกินเวลาทั้งวัน

ต่างจากรอบในสหรัฐฯ ที่บางครั้งจบสิบแปดหลุมได้ในสามชั่วโมง สนามบางแห่งในญี่ปุ่นมี หุ่นยนต์ ทำหน้าที่แคดดี้ พวกมันควบคุมด้วยวิทยุและเคลื่อนกระเป๋ากอล์ฟไปทั่วสนาม

สนามบางแห่งมีบันไดเลื่อนบนเนินชัน แคดดี้ส่วนใหญ่เป็นผู้หญิงที่สวมชุดยูนิฟอร์ม ผ้าขนหนูสีน้ำเงิน และหมวกใบใหญ่ สนามฝึกซ้อม (driving range) ในญี่ปุ่นมักมีหลายชั้น เห็นได้แม้กลางเมือง

นอกเหนือจากฮอกไกโดและโอกินาวะ รอบมาตรฐานมักพักรับประทานอาหารราว 45 นาทีถึงหนึ่งชั่วโมงหลังเก้าหลุมแรก แล้วค่อยลงเล่นเก้าหลุมหลัง หลังจบเกมหลายคลับมีอ่างอาบน้ำหรือออนเซ็นในคลับเฮาส์ ให้ผ่อนกล้ามเนื้อก่อนกลับบ้าน

สนามส่วนใหญ่กำหนดรหัสการแต่งกายตาม มารยาทญี่ปุ่น ผู้เล่นต้องสวมเสื้อมีปกและกางเกงที่เหมาะกับกอล์ฟ ไม่ใช่ยีนส์หรือรองเท้าแตะ บนแฟร์เวย์มักมีธงสีเหลืองหรือเสาลาย ประมาณ 230 หลาจากทีธรรมดา จุดที่ลูกทีช็อตดีๆ มักตก

มีทีพิเศษสีเหลืองวางไว้เพื่อเร่งเกม หากลูกออกนอกเขตตั้งแต่ทีออฟ ผู้เล่นไปตีต่อจากจุดนั้นแทนการกลับไปทีเดิม อีกกติกาท้องถิ่นคือเสาสีดำเหลืองลายทางที่ทำเครื่องหมายพื้นที่นอกเขต ต่างจาก out of bounds ทั่วไป โทษคือเพียงหนึ่งสโตรก แล้วตีครั้งต่อไปจากจุดที่ลูกข้ามเส้น

เล่นกอล์ฟในญี่ปุ่นราคาเท่าไหร่

กอล์ฟไม่ใช่กีฬาราคาถูกในโลกตะวันตกอยู่แล้ว ในญี่ปุ่นเคยแพงกว่าอีก เพราะที่ดินแพงและสนามกินพื้นที่มาก ในยุค 80 รอบหนึ่งแพงกว่าในสหรัฐฯ ราวสิบเท่า

ทุกวันนี้ถูกกว่ามาก สโมสรหรูหลายแห่งปิดเพราะหนี้ เหลือภาพใหญ่สองแบบ: คลับระดับสูงที่รอดมาได้ และสนามกึ่งสาธารณะที่เข้าถึงได้ด้วย เงินเยน น้อยกว่าที่คนจำจากยุคฟองสบู่

วันธรรมดา สนามทั่วไปมักคิดกรีนฟีราว 7,000–12,000 เยนต่อคน สำหรับสิบแปดหลุม รวมอาหารกลางวันและรถกอล์ฟ วันหยุด ฤดูท่องเที่ยว และสนามใกล้เมืองใหญ่จะสูงกว่านี้ ค่าแคดดี้ ค่าเช่าไม้ และค่าเดินทางยังไม่รวม นักท่องเที่ยวที่จองวันเสาร์ใกล้โตเกียวอาจจ่ายเกินสองหมื่นเยนต่อคนได้ไม่ยาก

อุปสรรคที่ใหญ่กว่าเงินคือการจอง สนามส่วนใหญ่ใช้ภาษาญี่ปุ่น มีเพียงไม่กี่แห่งที่รับจองเป็นภาษาอังกฤษหรือออนไลน์ หากไม่มีคนช่วยจอง โรงแรมหรือเอเจนต์ทัวร์มักเป็นทางออกที่จริงกว่าการเดาสะกดชื่อสนาม

นอกจากสนามจริง ยังมีไดรฟ์วิ่งเรนจ์หลายร้อยแห่งทั่วประเทศ สำหรับคนที่อยากซ้อมไดรฟ์โดยไม่ต้องใช้เวลาทั้งวัน สถานที่เหล่านี้ราคาถูก และมักคิดราว 10 เยนต่อลูก

ข้อเท็จจริงที่น่าสนใจเกี่ยวกับกอล์ฟในญี่ปุ่น

• ในปี 2010 ที่สนามในจังหวัดมิยางิ ไม้กอล์ฟหน้าไทเทเนียมกระทบหินเกิดประกายไฟ หญ้าแห้งลุกไหม้จนต้องเรียกดับเพลิง ไม่ใช่เรื่องล้อเล่นเรื่องฤดูร้อนในสนามญี่ปุ่น
• กอล์ฟได้รับความนิยมจนมีพระโพธิสัตว์เฉพาะทาง ที่วัดเซ็นโชจิ (全性寺, Zenshoji) ในเมืองอันนากะ จังหวัดกุมมะ ไม่ใช่โตเกียว พระได้สร้างรูปพระแม่กวนอิมถือไม้กอล์ฟและลูกบอล นักกอล์ฟแวะไปขอพรหลุมอินวัน
• สมาคมเสรีภาพสมบูรณ์ (PL Kyodan) สอนหลักว่า “ชีวิตคือศิลปะ” และมีสนามกอล์ฟเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมศาสนา ไม่ใช่แค่สันทนาการ
• หลังฟองสบู่แตกช่วงต้นทศวรรษ 2000 สโมสรจำนวนมากเป็นหนี้ หลายร้อยแห่งปิดตัว บางแห่งกลายเป็นรีสอร์ทหรือแปลงพลังงานแสงอาทิตย์

กอล์ฟในญี่ปุ่นเลยไม่ใช่แค่คะแนนบนสกอร์การ์ด เป็นทั้งวันที่มีอาหาร มารยาท และไหล่เขาปนกัน เคยได้ลองรอบแบบนี้หรือยัง แม้จะไม่ใช่บนเกาะเดียวกัน?